Author Archives: Oddmund Berge

Ukjend's avatar

About Oddmund Berge

musikk, rock, pop, psykedelia, punk, postpunk, funk, garasjerock, hiphop, country, soul, folk, kraut, jazz, blues, viser, americana, litteratur, romanar, noveller, poesi, groove, og slikt.
Jan26

Sleater-Kinney – No Cities To Love

Posted on by
Standard

Bandcomeback må ikkje vere traurige greier, det kan gnistre også.                                                 8

  Det var vel i november eg første gongen høyrde ryktet om at Sleater-Kinney var komme saman igjen. Eg tenkte «jaja, dei også». Spelt inn ei ny plate hadde dei gjort med, fortalte ryktet. Eg tenkte «vel vel, dei om det». The Woods, den ti år gamle plata The Woods, var eit kraftfullt punktum. Kunne det komme noko godt utav å prøve å starte opp att historia så mange blanke sider etter eit slikt punktum, spurde eg meg. Og så tenkte eg vel ikkje meir over den saken. Før i desember, i slutten av desember, etter at eg hadde komme over ein video (offisiell video) av ein ny Sleater-Kinney song, Bury Our Friends. Videoen var enkel, songen var rå. Det visuelle handlar om ei maskekledd Miranda July som sakte og usikkert beveger seg i takt og utakt til tonane som flyg rundt henne. Maska er eit skjeggete tilårskome mannefjes. Og der kjem eg i hug ein artikkel eg leste for nokre år sidan, ført i penn av Sleater-Kinney sin eigen høgenergiske gitarist og songar Carrie Brownstein. I artikkelen, på nettsida til NPR, skreiv ho om desse skjeggete indierock fyrane og den sensitive musikken dei laga. Ho innrømma at det var saker der ho likte, likte veldig godt, men samstundes var det noko med det behagelige og hyggelige i dette som ho (forsiktig sagt) ikkje kjente seg heilt komfortabel med. Ho etterlyste notidig rockemusikk som kunne handsama og spegla kaoset, gråsonene og angsten. Med Bury Our Friends er det vel akkurat det ho og bandet gjer. Hennar og Corin Tucker sine gitarar går i striden med upolert kantete kraft, og Janet Weiss sit framoverlena på trommekrakken og er energi i tredje potens. «We’re wild and weary but we won’t give in» lyde det samstemt i refrenget. Og det er i grunn ingen tvil.

Det var heller ingen tvil i 1997. Nokre år etter at trioen hadde sprunge ut av Riot Grrrl bevegelsen – og blitt det beste og mest toneangjevande bandet i den gjengen – kom dei med plata Dig Me Out. Deira tredje album, og albumet som for alvor fekk meg på sporet. Punk, postpunk eller rock’n roll, skarpare enn det meste. Eit samstemt driv, gitarar som konfronterte kvarandre, og to stemmer som ikkje etterlet seg den minste tvil. Dei meinte alvor, og spurde «do ya get nervous watching me bleed?». Dei song om kjærleik på kryss og tvers av seksuelle preferansar. Dei var uvillige til å tilpasse seg nokon (menn) sin standard for kva som høver seg og ikkje. Dei var driven av ein pasjon for rock’n roll, og spelte den «way way too loud».

Platene som fylgde feiga aldri ut. Bandet veik aldri unna villskapen som hadde sett dei i gang. Og aldri gav dei vel meir lyd i frå seg enn på The Woods. Med Dave Fridmann i produsentrolla var det også deira mest komplekse verk. Utan at den sentrale nerva var tildekt, på ingen måte var den søkt tildekt, den var synleg til stades frå brutale The Fox til eldfulle Let’s Call it Love og inn i Night Light. Deretter sa dei altså adjø.

Men heilt borte blei dei ikkje. Corin Tucker har besøkt og drept bluesen i sitt Corin Tucker Band. Janet Weiss har spelt trommer med både den eine og den andre. Blant anna med Carrie Brownstein i bandet Wild Flag (eit band som gav ut eit absolutt høyrverdig album i 2011). Carrie Brownstein har skrive, både her og der, og særlig har ho skrive manuset til komedieserien Portlandia, der ho også har ei rolle. I fjor samla dei tre saman alle dei sju albuma sine og gav dei ut som ein eksklusiv LP-boks. Men no, no er det altså ikkje lenger sju album å snakke om, no er det åtte.

For det er litt å seie om No Cities To Love. Det er meir enn Bury Our Friends som har noko å gje. Gjennom ti låtar unnagjort på ein dryg halvtime viser trioen seg skarpare enn dei fleste som opp gjennom åra har prøvd å sette comebackideen ut i live. Det gjenkjennande tette skarpkanta soundet med to gitarar i dialog og konfrontasjon, riff og knurr gjennomsyrar alle låtane. Ein kvilelaus rytme likeså. Ro, og tid for å lene seg tilbake, blir det først når plata er slutt. Når ekkoet av siste song har svunne hen. Balladar er feigt, kan dei ha tenkt, men leven er bra.

Leven slik det førekjem i dei tidvis psykisk ustabile gitartonane i Surface Envy. Eller slik det fortonar seg når bandet nesten går hardcore tilverks i No Anthems, eller når dei minner meg om eit powerpopband frå Canada i Hey Darling, eller ulmar seg inn i ein slags stoner-rock tilstand idet dei avsluttar med Fade. Høyrest det no ut som om at levenet kjem i veldig forskjellige former så må eg ile til å seie at det gjer det jo ikkje. Dei ti låtane på albumet har veldig mykje meir til felles enn det dei har av element som skil dei frå kvarandre. Men det er det ikkje vanskelig å leve med, for drivet er smittande, nyansane blir gitt godt med luft og trer fram, og nerva er merkbar.

«We win, we lose, only together do we break the rules». Eg ser ikkje bort ifrå at det kan handle om dei sjølve, og den store samankoma. Vi er inne i Surface Envy, ein av dei aller sterkaste låtane på plata, og det handlar om å ha vore nede i eit lite fruktbart juv, og så treffe på nokon som får fram det beste i ein, med magiske fylgjer – «I can breathe way up high now, it’s our turn to fly». Det kan godt vere at det handlar om dei sjølve i Hey Darling også. Eller kanskje ikkje. Det handlar i alle fall om eit steikande medrivande refreng og tankar om at «the only thing that comes from fame is mediocrity». Erklæringa dei avsluttar Fade med er eg heilt sikker på er mynta på dei sjølve – «if we are truly dancing our swan song, darling, Shake it like never before».

Frå den sylskarpe forbrukarsamfunnsfordøminga Price Tag via den godt kvesste og fengande poplåta A New Wave til plata fader bort er det slikt dei gjer, «Shake it like never before». Dei er i alle fall ikkje veldig langt unna å gjere det.

Jan14

The Velvet Underground & Nico – The Velvet Underground & Nico

Posted on by
Standard

Eit meisterverk i stygt og vakkert. Eit avvik frå den gode tone. Poetisk disharmoni.           10

  Det var ingen klassikar som sette meg på sporet av The Velvet Underground. Men den gjorde då tenesta si, songen Growing Up In Public, då eg høyrde den på radioen ein sommardag i 1980. Dette var første gongen eg høyrde Lou Reed synge. Songen var tittelspor på ei heilt fersk plate han hadde komme med. The Velvet Underground visste eg ingenting om, absolutt ingenting. Punk og postpunk, Patti Smith og The Ramones (og fleire med), hadde gjort eit alvorlig inntrykk siste året, men ingen hadde fortalt meg om The Velvet Underground. Eg rakk å gjere eit opptak av songen på min vesle Tandberg radiokassettspelar, eg høyrde på den mange gonger denne sommaren. Den tørre, slentrande og snakkesyngande røysta til Lou Reed råka noko i meg. Og det var sikkert noko med songens hakkande melodiøsitet som også gjorde den interessant, men nett det har eg gløymt for det skulle snart dukke opp betre grunnar til å rote seg inn i Lou Reed si verd.

Ei ganske så annleis verd skulle eg oppdaga nokre månader seinare då mine to første Lou Reed-skiver var i hus. Ei framand verd for ein jypling i ei knøttlita vestlandsbygd. Eg tok først fatt på Transformer, den som startar med Vicious der det høyrest ut som om gitaren er utstyrt med sylskarpe knivblad, og som litt seinare byr på det bassjazzige og callgirl-kora nummeret Walk On the Wild Side. Den andre plata eg hadde fått fatt i viste seg å vere eit livealbum. Rock’n Roll Animal var gitar- og orgelfronta rock’n roll. Eitt nummer skilde seg ut, det vara i tretten minutt, hadde den utrivelige tittelen Heroin, og ein tekst som handla om rus og død. Det var brutalt, det var pulserande, det var ubehagelig. Snart skulle eg oppdaga at dette slett ikkje var den essensielle versjonen av låta.

Nokre år seinare var eg eigar av alle platene til Velvet Underground, og dei fleste soloplatene til Lou Reed. Nokre år seinare var eg av den oppfatning at Sister Ray var den mest suspekte og råaste låta i universet, tett fylgt av bandet sin originalversjon av Heroin. Eg var også av den oppfatning at debutalbumet til Velvet Underground var det vakraste og styggaste og mest fantastisk skakkøyrte eg nokon gong hadde høyrt. Eg elska det meir enn det aller aller meste eg dreiv å høyrte på. Mykje har endra seg sidan den gong, men lite har endra seg i mi oppfatning av Velvet Underground.

Eg vil hevde å ha plausible grunnar for ikkje å ha oppdaga Velvet Underground før på åttitalet (slik som alder og ein oppvekst isolert frå verdas uhumskheitar). Ein del andre har nok derimot slitt med å forklare eller bortforklare kva som gjorde at det først var då bandet blei hipt i kjømda av punken at oppdaginga fann stad.  I si levetid selde aldri Velvet Underground plater i same målestokk som Beatles, Stones, The Who eller The Doors. Ikkje i nærleiken ein gong. Debutalbumet spratt inn på plass nummer 171 på Billboardlista, og forsvann like fort ut att. Brian Eno er det vel som er blitt tillagt det vidgjetne utsegne om at ikkje mange kjøpte plata, men at alle som gjorde det starta eit band. Til det er det vel å seie at ja det er mange band der ute som er blitt inspirert av Velvet Underground, sikkert like mange som det er band inspirert av Beatles (og ikkje få er inspirert av begge). Eg trur i alle fall eg måtte ha sett av ei dryg veke om eg skulle ha laga ei liste over alle band eg tenker har ramla inn i musikken direkte eller indirekte inspirert av det denne New York-kvartetten gjorde den siste halvdelen av sekstitalet.

Kvartetten var ein kvintett då dei spelte inn debutalbumet. Eller meir korrekt er det vel å seie at dei var fire pluss eit temporært medlem. Eit temporært medlem som produsent Andy Warhol insisterte på skulle vere med å synge. Når det gjeld denne Warhol si rolle som produsent er det blitt fortalt at han nok var det meir i namn enn i røynd. I fylgje bandet gav den namngjetne popkunstnaren dei full fridom, og kom berre med kommentarar av kategorien «ja, flott» når nokon spurde han. Ein betre produsent kunne ikkje plata ha fått spør du meg. I tillegg laga han eit av rockehistoriens mest ikoniske platecover, bananacoveret. Og han medverka altså til at plata måtte få tittelen The Velvet Underground & Nico. Uvurderlig.

Før dei gjekk til det skritt å kalle seg The Velvet Underground (eit namn dei tok frå tittelen på ei bok ein venn av bandet hadde funne på gata, ei bok om seksuell åtferd på sida av mainstreamen) hadde dei prøvd andre namn som The Primitives, The Warlocks og The Falling Spikes. For så vidt dekkande namn det på det dei heldt på med desse åra. Men The Velvet Underground skulle det altså bli, og sentral for både fødsel og liv var i tillegg til Lou Reed walisaren John Cale. Han hadde entra New York med ein bratsj i kofferten og ei interesse for avantgardistisk klassisk musikk. Dei to møttest i det avantgardistiske elementet, og tok det derifrå. På vegen mot undergrunnen plukka dei opp Sterling Morrison til å spele rytme gitar, og Maureen Tucker til å dunke primitive rytmar. Kunne dette bli anna enn legendarisk? Kanskje.

Kanskje kunne det gått litt annleis om bandet ikkje hadde hamna i famnen på Andy Warhol, og miljøet rundt hans The Factory. Om dei ikkje hadde blitt ein viktig del av hans multimedia roadshow Exploding Plastic Inevitable, og han ikkje hadde insistert på å være den formelle produsenten for plata. Dei kunne jo ha komme ut for ein produsent med mindre toleranse for avvik, ein meir konvensjonell fyr som hadde insistert på rundare kantar, som hadde gjort iherdige forsøk på å spele musikkhistoria eit puss. Her er det vel forresten riktig å legge til at dei kom ut for Tom Wilson (som tidlegare hadde jobba litt med Bob Dylan, og på den tida han sveipa innom Velvet Underground også var med å produsere Mother of Invention sitt debutalbum). Han gjorde ingen skade, snarare tvert om,  berre høyr på Heroin, Venus In Furs og I’m Waiting For My Man. Der er det han som sitt i produsentstolen.

Dei kom altså ikkje ut for feil fyr, og inst inne likar eg å tenke at det aldri var nokon fare for at det kunne ha skjedd. At det aldri var nokon som kunne ha hindra det som skjedde, at bandet aldri ville ha latt seg hindra, i å søke mot ytterkantane, mot faresona, mot det skingrande utrygge. Slik at det aldri hadde blitt fortalt på Dagsrevyen den 27. oktober 2013 at Lou Reed er død. Slik at hyllene rundt meg hadde sett annleis ut. Slik at mykje av det eg ser der, og kan ta fram, og høyre på, ikkje hadde eksistert. I alle fall hadde det høyrt annleis ut, og då er det slett ikkje sikkert det hadde vore der, i hyllene mine. Men det er der, og Velvet Underground er der, fordi dei var her, akkurat slik dei var.

Dei var her, og dei spelte og dei spelte, og det som kom utav det har ikkje slutta å leve, det er her framleis, akkurat her, akkurat no. Bandet, musikken, platene, og ikkje minst plata, debutplata, The Velvet Underground & Nico. Fordi den er … fordi den er … fordi den er … så mykje. Så veldig mykje. Skakk, brutal, avvikande, støyande, atonal, tonal, melodiøs, groovy, elektrisk, eklektisk, pop-luntande, rock’n roll-oppfarande, antirockande, avantgardistisk, enkel, primitiv, kompleks, stygg, vakker, farlig, kjærlig, skitten, sexy, poetisk, og mange hundre ting til. Det er jo reint umulig å ikkje bli merka av den, og endå meir umulig å bli kvitt den.

Plata startar på ingen måte slik den sluttar, og innimellom er den alt det andre. Sunday Morning kan jo vere ein start (sjølv om det stundom slett ikkje kjennes slik). Når Velvet Underground syng om Sunday Morning i starten av debutalbumet blir det gjort til dei snillaste tonane på plata. Songen kan kanskje kallast ein folkpopsong. Det var den siste låta som blei spelt inn, og var vel nærast ein bestilling frå Tom Wilson som meinte albumet trengte ein singel. Wilson meinte også at albumet trengte fleire låtar sunge av Nico. Lou Reed meinte ikkje det, så han song den sjølv. Andy Warhol hadde nokre tankar om at plata trengte ein song om paranoia. Lou Reed og John Cale var langt ifrå usamd i det. Derfor er den sonisk snille opningslåta ein song om å komme vandrande heim frå fest tidleg ein søndagsmorgon, med eit uroleg hjerte, heile verda i hælane, og ei gnagande kjensle av å helst ikkje ville vite.

Lou Reed var nett sånn passelig begeistra for Nico si deltaking. Tyskfødte Nico (født Christa Päffgen) var nyleg komme til New York, etter ei årelang rundreise i Europa som mellom anna resulterte i ei lita rolle i Fellinis La Dolce Vita då ho var innom Roma, og ein Jimmy Page-produsert singel då ho var innom London. I New York vart ho raskt ein del av miljøet rundt Andy Warhol. Lou Reed døyva sine motførestellingar i ein slik grad at han laga nokre songar meint for henne. Femme Fatale og I’ll Be Your Mirror. Den første er ein sonisk forførerisk sak om å bli forført, om å hamne i garnet til ei farlig kvinne, «little boy, she’s from the street, before you start, you’re already beat». Den andre har derimot mykje omsorg i seg, og handlar om å finne det vakre i nokon som slett ikkje kjenner seg vakker. Begge sunge på kjent Nico-vis, slepande og dunkelt. Chanteuse kalla dei henne. Og aller mest kjent er ho vel for korleis ho med sine djupare partar av røysta si driv inn i All Tomorrow’s Parties. Eit dirrande drama om Thursday’s Child, ungjenta som vil vere ein del av det hippe selskapet, og som etter beste evne gjer sine fortvila forsøk på å få det til. Ho lukkast aldri, og ingen viser medkjensle med henne, ho blir ein Sunday’s clown. Det er i grunn ganske så gjennomført trist. Og dystert. Det soniske minst like mykje som det tekstlige. Reed sine sorgtunge og lyriske gitartonar, Cale sitt svartmanande piano-spel, undergangsrytmikken, og ein romklangen av gotisk karakter.

Plata har vel eit visst rykte på seg om å vere amoralsk og lite oppbyggelig. Eg skal ikkje ta frå den det ryktet. Det er songar her (eit fleirtal av songar her) som kavar i rennesteinen, som vitjar avviket, som har usunne blodstraumar pumpande gjennom seg, songar der smerta og lysta har eit endelaust rendezvous. Men ei romantisering av dette er det ikkje. Reed skildrar skånsellaust, utan pynt og fjas, utan stillingstaking og moralske innputt. Objektivt, tett på pulsen og pusten, og inntil margen. «I’m waiting for my man» syng han. Hovudpersonen står på eit gatehjørne oppe i Harlem, trippande og nervøs. Langaren kjem som vanlig etter avtaletidspunktet, men han kjem, og sakene funkar, og han føler seg fin att. I alle fall «until tomorrow, but that’s just some other time». Men groovet er no, hamrande frampå og utan miskunn, og det skurrar i strenger og Cale spelar djevelsk boogiepiano. Teenage Mary møter vi i ein annan song, saman med Seasick Sarah, Marguerita Passion og Beardless Harry. Dei er alle saman på ein «run, run, run» mot eit mulig møte med Gypsy Death (eit slanguttrykk for overdose). Det er ikkje vakkert. Det er rå blues, og lyden av ein nyslipt gitar på ville vegar. «You gotta run, run, run, run, run, take a drag or two».

Heroin er brutal, og medrivande. Dempa og naken, overmannande og ute av kontroll. Rytmen er pulsen, Reed er poeten. Dei er i fylgje. Moe Tucker og Lou Reed. Og så bratsjen til John Cale då, den dirrar, som omen av undergang. Ein junkie fortel, om stoffet som rasar i blodstraumen, om å føle seg som «Jesus» son», om desperasjonen, om å ville annullere livet sitt. «When that heroin is in my blood, and that blood is in my head, then thank God that I’m as good as dead». Og det driv inn i kakofonien, Moe Tucker mister kontakten med dei andre, og stoppar å slå i 20 sekund. Pulsen blir borte, før det stilnar hen, og den kjem att. Lou Reed har fortalt at han tenkte på songen som ei kraft som kunne bidra til å drive eit mørke og noko sjølvdestruktivt utav han sjølv, og kanskje utav andre. Og så kom folk og fortalte han at dei skaut heroin i årene sine til tonane frå songen. Det gjorde han skremt. Ei stund sysla han endåtil med tankar om at denne og andre songar han hadde laga kunne ha vore med å forma medvitet til unge folk på ein slik måte at det hadde ført dei inn i rusmisbruk. Han fortrengte etter kvart tanken, «fordi det var ein forferdelig ting å førestille seg». Det er sjølvsagt umulig å komme opp med svaret på korleis dei suggererande og tekstlige sidene av ein song som Heroin kan virke på kvar enkelt lyttar. Samstundes er det då berre ein song, og eg trur ikkje vi skal gje oss ut på å gje ein song skulda for så veldig mykje meir enn å vere ein song. Same kor medrivande den måtte vere.

Leopold von Sacher-Masoch gav i 1870 ut boka Venus in Furs. Begrepet masochisme har sitt opphav derifrå. Lou Reed hadde komme over boka. Lou Reed laga ein song med same tittel som boka. Den er eit dampande, dronedrege psykedelisk meisterverk. Frå den snerrande og ikkje lite legendarisk opningslinja «shiny, shiny, shiny boots of leather» tar Reed eit direkte tak i det som blir fortalt i boka og driv inn i historia om Severin og kvinna med pisken – om draumar, lyst og dekadens. Det heile plassert midt i eit forførerisk melodisk mønster.

Innimellom er den alt det andre, sa eg, om plata. Innimellom dukkar det også opp ein likefram låt kalla There She Goes Again. Og ho som går der er nok ei prostituert, og ho har gått der mange gonger, «she’ll never ask you please again». Sonisk er det power pop (frå før power pop vart oppfunne). The Black Angel’s Death Song er noko heilt anna. Noko skingrande, kvinande og forstyrra anna. Med bratsjen til Cale i ei ugod og sentral rolle, og Reed som febrilsk resiterer ein marerittvisjon. Ved eit tilfelle fekk visstnok bandet sparken frå eit engasjement på Cafe Bizarre etter å ha spelt nett denne låta ein gong for mykje.

European Son kan vel i grunn aldri spelast for mykje. Låta er tileigna forfattaren og poeten Delmore Schwartz. Ein mann som var ein slags mentor for Lou Reed då han nokre år tidlegare studerte kreativ skriving ved Syracuse university. Schwartz var lite begeistra for rocketekstar. European Son har berre to korte vers. Desse blir unnagjort ganske så raskt, deretter driv det inn i flammane. I selskap med ein ringande feedbackdrenert gitar og det som måtte trivast, eller mistrivast, kring den. Uimotståelig støyande.

9. mars 1967 stod det ei annonse i Village Voice. Sentralt plassert i annonsa var ein solbrillekledd Warhol delvis gøymt bak eit platecover med eit bilde av ei halvskrelt banan på framsida. Dette var 3 dagar for laussleppinga av The Velvet Underground & Nico. «So far underground, you got the bends» stod det å lese med store bokstavar rundt bildet. No, langt inn på 2000-talet er plata kanskje ikkje lenger like far underground. Men du verden, den er like farlig god som den alltid har vore.

TIDAL: THE VELVET UNDERGROUND & NICO

Des28

Musikalsk årsoppgjer 2014

Posted on by
Standard

Spådomar frå fleire hald vil ha det til at musikkalbumet er eit utdøyande fenomen. Måtte spådomane slå feil, fullstendig feil. Det har komme flust av album i 2014 eg med styrke vil hevde beviser at albumet har livets rett, og vel så det. Dei 25 beste har det blitt ei liste av.

Men først 3 bøker (ikkje for noko anna grunn enn at bøker er like viktig som musikk, og at desse tre kjennes vel verdt å nemne).

Stoner  Rød eller død av David Peace (Innbundet) Innsirkling 3 av Carl Frode Tiller (Innbundet)

1. John Williams – Stoner
Skriven og utgitt for nesten femti år sidan. I norsk oversetting for første gong i år. Ei kultbok. «The greatest American novel you’ve never heard of» ifylgje The New Yorker. Ein vakkert og nennsamt fortalt historie, om eit ikkje spesielt eksepsjonelt liv. Ein manns liv frå barndom til grav på 270 sider. Melankolsk og skilsettande. Poesi i romanform.

2. David Peace – Rød eller Død
Om den legendariske Liverpool-manageren Bill Shankly. Sosialisten, fotballfanatikaren, arbeidsnarkomanen og eksentrikaren  Shankly. Ein roman, ikkje ein biografi. Fortalt i eit gjentakande, suggererande språk. Like enkel, like komplisert, like medrivande som fotballspelet i seg sjølv. Aldri har eg opplevd fotballsesong etter fotballsesong blitt meir fortetta og poetisk oppsummert.

3. Carl Frode Tiller – Innsirkling 3
Tiller sirklar seg inn på oppklaringa. Kjem fram til den, men ikkje til noko endelig avklaring, heldigvis. Det å vere menneske saman med andre menneske er ikkje enkelt. Kva ein seier, kva ein tenker, kva ein gjer, kva ein burde gjere, er på evig kollisjonskurs. Tiller skildrar det på storarta vis, igjen.

Så, over til albuma:

 Steve Gunn 

1. The War On Drugs – Lost In the Dream
Ei plate som vandrar sporenstreks inn i ein melodisk sigerstemning, og blir der ein heil time. Amerikansk gitarrock der låt etter låt blir tilført vennlegsinna synthlinjer, blir lindrande pianotøtsja, eller kanskje får ein blåleg saksofonvisitt. Låt etter låt som omgås sinnstemningar der mørket og mismotet rår, men der ein stigande aksept av tingas tilstand, og ei evne til å handtere forholda, også blir formidla. Det høyrest ikkje spesielt eksepsjonelt ut, og ei eksepsjonelt original plate er det ikkje. Men ….vel, eksepsjonell er den.

2. Steve Gunn – Way Out Weather
Sakte beveger melodien seg. Sakte beveger melodien. «Slowly moves the melody». Det trygge, det vanlige finst der, i songane, men også det spesielle, det særeigne. Steve Gunn gjer det melodisk, og han gjer det i ein hevdvunne tradisjon. Med ei lett hand får han strengene på gitaren (gitarane) til å synge som få andre gjer. Eg tenker på han som ein ukomplisert virtuos.

3. Sun Kil Moon – Benji
Songar frå perspektivet til ein middelaldrande mann. Songar som ikkje tar føre seg frå eit vidt spekter av det songar kan gjere. Dei held seg alle på innsida av det marginale mønsteret Mark Kozelek plar operere innafor. Der tonar ikkje spring av garde i veldig komplekse former, men der alt ruslar sin gang. Einsformig seier nokon, styggelig vanedannande seier eg.

4. Wussy – Attica!
Dei har latt seg inspirere, latt seg dugelig inspirere. Som dei uforbederlige rock’n roll-disiplane dei er, har dei latt seg inspirere til å lage songar som liknar på saker vi har høyrt før, som har både tjuveri og låneri klistra på seg. Likevel er dei forunderlig nok berre Wussy. Med ein glød og eit lidenskapelig forhold til alt dei driv med.

5. Sturgill Simpson – Metamodern Sounds In Country Music
Det er ikkje berre den ufattelige friskleiken, og nærværet i tonane, eg merkar meg, men også viljen, og motet, både til å gå den rakaste enklaste mest naturlige og klassiske countryvegen, og til å driste seg utpå. Som det å sveipe tonane inn i psykedelia. Nokre gonger subtilt og sobert, andre gonger meir utstrakt.

6. Ought – More Than Any Other Day
Postpunk. Den stramme pågåande kantete fabelaktige postpunken er vel den mest nærliggande merkelappen å klistre på Ought. Men dei er ikkje berre slik, Ought kan også ha noko meir avrunda og elastisk i det dei gjer. Inntrykket er vel at det ikkje er avgrensingar og dogmer som er opplegget her. Heller eit frilyndt dykk inn dit energien har dei beste vilkår, der temperaturen aldri kviler.

7. Angel Olsen – Burn Your Fire For No Witness
Frå det skjøre til det konfronterande, frå det nennsame til det forrykande, den ueinsarta plata til Angel Olsen dekkar alt det og meir til. Når den så i tillegg er fostra på sterk vilje, har bevart passeleg med smuss, og er melodisk velhalden, sitt eg i grunn att ganske så tomhendt på innvendingar.

8. Parquet Courts – Sunbathing Animal
Eit band i frenetisk vigør, heilfrelste på konsise riff, hissig skinger og rammande groove. Der orda kjem fort, som ein dans i unnabakke. Med og utan fotfeste. Parquet Courts står ikkje stille, dei tar til seg det beste av det dei har høyrt, og gjer det om til sin måte å gå råbarka til verks på.

9. Sharon Van Etten – Are We There
På ingen måte eindimensjonale songar. Dei kan tolkast i ulik lei. Ja det er ikkje ein gong sikkert dei er så melankolityngde som dei gjer inntrykk av å vere. Ikkje er dei så marginale på melodisk variasjon som dei først kan gje inntrykk av å vere heller. Dei har ei blomstrande kraft i seg.

10. Woods – With Light and With Love
Human popmusikk. Med sine manglar, med sine intensjonar, med sitt overskot. Woods sitt album av året har mykje i seg og mykje for seg, og står fram som kongruent og variert i same andedrag. Sprett både lett over overflata og skjer seg inn i materien. Og 1967 er aldri langt unna.

11. Hookworms – The Hum
Psykedelisk vitalitet, hektande melodilinjer, suggererande rytmiske tilhøve, og ein ikkje ubetydelig larm.

12. Torgeir Waldemar – Torgeir Waldemar
Røysta. Den rommar klangen av det den formidlar. Tida. Han tek seg tid til å bli i songane sine. Songane. Dei har sitt klare opphav frå ein tradisjon, har sine merker frå meir enn ein låtskrivar, men høyrer likevel så sjølvsagt heime hos han som syng dei.

13. Simone Felice – Strangers
Han er her ikkje for å revolusjonere musikkhistoria. Han serverer 10 songar som hentar sitt liv og sitt vesen frå den amerikanske songtradisjonen.  Dei har sin verknad.

14. Damien Jurado – Brothers and Sisters of the Eternal Son
Den tidlegare trubaduren har for alvor funne fram til det dansbare, det psykedeliske, og det spirituelle.

15. EMA – The Future’s Void
Strenge, skarpe, kalde lydkjelder dansar og kranglar rundt låtar som oftare enn det kan virke som, sånn med det same, har eit godt melodisk hjerte.

16. Timber Timbre – Hot Dreams
Hot Dreams er ein tanke meir raffinert enn tidlegare plater av Timber Timbre, og har ein varme som ikkje alltid konsulterer gufset. Men fredlaust er det.

17. Strand of Oaks – HEAL
Ei reinsing, ein personleg kamp, men kanskje mest av alt ein kjærleik til musikken.

18. Beck – Morning Phase
Temmelig langt unna friskusen frå Odelay. Ikkje så veldig langt unna den tynga melankolikaren frå Sea Change, men med mindre melankoli i brystet.

19. The Men – Tomorrow’s Hits
Du skal ikkje kimse av god gammaldags rufsete rock’n roll. I alle fall ikkje slik den fortonar seg i henda til The Men frå Brooklyn.

20. Hurray For The Riff Raff – Small Town Heroes
Songar som kunne vore her for lenge sidan, som har eit gammalt Amerika i seg. Men dei er heilt nye, dei er eit friskt oppkok av folk, country og blues.

21. John Fullbright – Songs
Country som finn soul, mørke krokar, einsame tonar, og litt lykke.

22. Mirel Wagner – When the Cellar Children See the Light of Day
Ho vev livet, kjærleiken og døden i hop på sin måte – enkelt, tvitydig, dirrande.

23. Big Ups – Eighteen Hours of Static
Med glød i blikket og angst i bringa hiv dei seg over amerikanske undergrunnstonar slik dei lydde den gongen Pixies og Jesus Lizard var unge.

24. Joe Henry – Invisible Hour
Varme tonar, varlege tonar, og gåtefulle innspel om livets relasjonar

25. Pere Ubu – Carnival of Souls
Endå eit vitalt tilskot til ein etter kvart imponerande albumkatalog på utsida av gjengs rock’n roll åtferd.

Des20

Janne Hea – Wishing Well

Posted on by
Standard

Countrytonar av den heilt naturlige, temmelig så spartanske, og absolutt medrivande sorten.     7

  Ho står der med songen i blikket. Står heilt i ro med songen i seg. Står der roleg og syng om draumen og røyndomen som møtes i eit endelaust fall, ned i ein Wishing Well. «So this is how it goes, so this is how it ends» syng ho, akkompagnert av ein middelaldrande fyr på akustisk gitar og ei ung kvinne med ei fele. Ikkje noko anna. Ei vakker von sildrar gjennom tonane. Eit mismot gjer seg til kjenne i orda: «Everything is gone, you are gone, there are no more wishing to be done».

Scena er henta frå eit TV-opptak gjort av NRK Hedmark og Oppland. Bak mikrofonen står Janne Hea. Ho er flankert av Torgeir Waldemar og Mari Skeie Ljones. Dei framfører tre songar. Alle er henta frå debutalbumet til Janne Hea. Og der er det mykje å hente. Rett nok ikkje meir enn åtte songar, men gode songar, dvelande songar, country- og folksongar som tar seg den tida dei treng. Det gjer dei rett i.

Det er ikkje meir enn eit par månader sidan eg høyrde Janne Hea kore på Torgeir Waldemar sitt debutalbum. No er rollene byta om, no er det han som korar på hennar debutalbum. I tillegg spelar han gitar, og litt banjo. Det er det ingen andre som gjer. Sant å seie er det ikkje så mange andre som spelar her i det heile. Plata har akkurat dei same tre aktørane som nemnte TV-opptak (med eit unntak, nokre pianotonar i songen Dust). Meir skal ikkje til for å gje ei plate eit besettande liv. Slik er i alle fall tilfelle med Wishing Well.

Platecoveret er i svart, kvitt og grått. Kledelig og passande nok, for dette er ikkje ei plate som femnar all slags fargar. Wishing Well sitt spartanske og melodivakre vesen er eit samstemt vesen. Plata har ein grunntone av varleg vemod, utanfor der beveger den seg sjeldan.

I dette vemodet er det dei vanlige mistenkte som dukkar opp. Dei mellommenneskelige tilhøva, og gledene og ikkje minst ugreiene som oppstår i spora av desse. Mest omsunge i så måte er som vi alle veit kjærleiken. Janne Hea går ikkje forbi den ho heller. Ho går så absolutt innom den, er i den, og går ikkje umerka utav den. Dust heiter eit sterkt og hustrig eksempel på nett det. Løgn og skam og destruktive handlingar er tema, og ned i kneståande ber det. Wrong heiter eit anna, eit med anger og erkjenning i seg –  «you bore the mark of all of my careless sins».

I låta Oslo, som tilsynelatande handlar svært lite om Oslo, blir vi presentert for to som har eit forhold meir utav gammal vane eller nødvendigheit enn av kjærleik. Eller som ho som fører ordet formidlar det: «the cure for my loneliness is you». Men det tar ein slutt, kuren er ikkje lenger særlig tilfredstillande. Og så er det at eg tenker at kanskje er det Oslo det handlar om likevel. Oslo som kuren mot einsemd, som no ikkje lenger strekk til?

Eit par tributtar dukkar også opp. Katie, om og til ei barndomsvenninne som stadig er der, som «know me better than even God will ever do». Og så ein song til faren, naturlig og enkelt nok kalla Father. Ei skildring av to som elskar kvarandre men ikkje kjenner kvarandre så godt. Vakkert formulert, med mellom anna denne linja: «My father and me is a quiet conversation hidden in a pretty melody».

Eg kjenner vel på meg at det er vanskelig å føre denne omtalen i mål utan å ha nemnt Gillian Welch og Dave Rawlings. Der var det gjort. Janne Hea vinn først og fremst merksemd for den ho er. Ein varleg og lysande songar.

Des16

Hookworms – The Hum

Posted on by
Standard

Album nummer to med suggererande rocketonar frå Leeds-kvintett.                                           8

  Dette er eit album. 38 minutt som høyrer i hop, og som derfor har sin mest essensielle verknad om ein set av nett 38 minutt, og lyttar. Eg talar av erfaring for eg har gjort det, fleire gonger. Det har sendt meg inn i ein fjetra tilstand. Ein god ein, frå inst og utover. Med si årsak i ein betydelig larm, psykedelisk vitalitet, hektande melodilinjer og suggererande rytmiske tilhøve.

Halvanna år etter sitt frenetiske debutalbum Pearl Mystic er Leeds-bandet Hookworms klar med ein oppfylgjar som ikkje firer på krava. Den fylgjer for så vidt i dei same spora, og vekslar erfaringar i same vegkryss. Krysset der psykedelisert garasjerock møter krautrock møter minimalisme møter massivitet møter villskap, og denne gong også noko som kan minne litt om eit popansikt.

Av årsaker som ikkje er komme meg for øyre har dei fem i bandet funne ut at dei i denne samanhengen ikkje vil avsløre kva dei heiter. Dei nøyar seg med initialane. MJ spelar keyboard og syng. Då debutalbumet kom ut forfatta han eit lite presseskriv der han fortalte kva låtane handla om. Noko som for så vidt var ein tenlig idé sidan vokalen der ikkje opererer i fremste del av lydbildet, og i tillegg er blitt utsett for såpass forvrenging at å gje seg ut på å prøve å oppfatte kva mannen syng om er ei særdeles krevjande øving. Men altså, han kom oss til hjelp. Eit hovudtema var i fylgje nemnte skriv hans personlige angst- og depresjonsvanskar. Han er heller ingen utstrakt optimist, og hadde ikkje rekna med særlig interesse om plata. Det var ei lita feilvurdering. Rosande omtalar spratt fram, musikken vart høyrt, og MJ sine psykiske vanskar blei omtalt både her og der. Openheita hans kring desse vanskane formidlar han no har ført til mange gode tilbakemeldingar.

Denne gongen har eg ikkje sett noko presseskriv. Denne gongen er vokalforvrenginga litt mindre. Men orda som MJ formidlar trer ikkje fram i ei tydelig nok form til at eg skal gje meg ut på å fabulere noko særlig omkring kva han formidlar. Om eg skal seie noko så må det vere at det tenderer meir mot  å ha eit mørkets preg enn lysets fargar. Eller er det desperasjonen eg høyrer i røysta til MJ som først og fremst får meg til å tenke slik? Hans hang til å skrikesynge? Ikkje umuleg, for eg høyrer jo (trur eg i alle fall) at han syng håpefulle linjer som «I moved towards the sun» og «I got a feelin» for love». Dei siste orda der har eg snappa utav avslutningssporet Retreat. Ein heidundrande fengande psych-rockar, der orgelet gjallar og groovet tar tak, eit alvorlig tak. Fram til den bråstoppar og slik sørgjer for at albumet får ein bardus avslutning. Noko liknande kan ein vel også seie om starten. Etter nokre sekund med synth-prikking kastar bandet seg hovudstups inn i eit stykke brutal garasjepunk kalla The Impasse, der den forvrengte røysta gjentar ei linje som kanskje lyde «love, what are you dyin» for».

Tre instrumentale mellomspel er med å binde albumet i hop. På debuten hadde tre slike titlane I, II og III, denne gongen går bandet til det skrittet å kalle dei for IV, V og VI. Dei har ei slags dempande rolle. For der tempoet er høgt og tonen pågåande i fem av seks hovudspor, er tempoet nær avskrudd i desse mellomspela. Det er ikkje heilt avskrudd i Off Screen, men målt opp mot dei andre hovudspora er den ein flytande, sfærisk og varm ballade, med ein dunst av Jesus & Mary Chain i seg. Når MJ gaular «I got a mind with a red hot feeling» (trur eg) i Beginners dukkar eit anna band opp i tankane, Sonic Youth og låta Teenage Riot. Men berre i ein kort sekvens av låta, den svirlar i andre retningar også. Som resten av låtane. Som On Leaving, med sitt ekspanderande vesen, og si monolittiske søyle av eit groove. Eg høyrer noko udefinert LCD Soundsystem der. Eller som Radio Tokyo, der eg får ei Spiritualized-kjensle, men endå meir opplever låta som heftig og orgeltungt popleven.

I forhold til debuten har The Hum eit strammare og meir koherent vesen. Ein klarare retning, ein god retning. Albumet verkar kanskje meir å vere resultat av eit samspelt band, mindre sett saman bit for bit. Om det gjer det til eit betre album? Ikkje nødvendigvis akkurat av den grunn, men eg opplever The Hum som betre. Det gjer eit sterkare inntrykk, det har hekta seg fastare fast i meg. Ja fastare enn dei aller fleste album som er blitt gitt ut i år i grunn.

Des11

Parquet Courts – Content Nausea

Posted on by
Standard

Låg på fidelity høg på rå beatpunk, og så litt sørstatsgotikk                                                              7

  Sørstatsmyter har vi høyrt før. Dystre, skyldtunge, gåtefulle. Andrew Savage har si sørstatsmyte han gjerne vil  fortelje. Han byrja å formulere den for ei tid sida, då han heldt til i Denton, Texas og var frontfigur i bandet Teenage Cool Kids. Seinare har han utvikla den og utvida den, til den no er på ti vers. Han har kalla den for Uncast Shadow of a Southern Myth. Ingrediensane er langt ifrå ukjente: borgarkrig, rasisme, vern om privat eigedom, død og undergang. I tillegg dukkar eit par mystiske Elvis-referansar opp undervegs. Savage snakkar om å høyre «the jangling keys of Graceland» ringe frå dei colaflekka tenna til ein ustødig mann. Ein mann som tilslutt sjekkar ut av Heartbreak Hotel, syndefull og utan framtid.  «He was the uncast shadow of a southern myth» ropar Savage då, fleire gonger, medan låta sprakar mot sin slutt. Før det, gjennom alle dei ti versa, har den jaga framover i ein fortetta folkrock-skapnad, og profilert seg som eit avsluttande tyngdepunkt på plata (for ikkje å seie høgdepunkt). I ei sonisk drakt som står bra til det bandet driv med tidlegare på plata, om enn noko annleis, og for så vidt noko for seg sjølv.

For Parquet Courts er jo ikkje eit sørstatsband i ordets klassiske betyding. Parquet Courts er eit New York band i om lag same grad som Velvet Underground var det, eller CBGB-banden på syttitalet. Også når dei finn på å kalle seg Parkay Quarts. Slik dei gjorde på ein EP i fjor, og slik dei gjer på Content Nausea. I fonetisk målestokk ein marginal namneforskyving, i sonisk målestokk er det heller ikkje snakk om endringsforsøk av særlig omfang. Den største endringa har vel skjedd på mannskapsfronten. Bandet er halvert. Tilbake er dei to låtskrivarane/gitaristane/vokalistane Andrew Savage og Austin Brown. Trommis og bassist har, i alle fall inntil vidare, funne på andre ting å gjere (som å stifta familie og gjere ferdig matematikkstudia).

Dei to spelar det meste sjølv, men har leigd inn litt saksofonhjelp frå Jef Brown (Jackie-O Motherfucker) og litt felehjelp frå Bob Jones (Eaters). Avansert studioteknologi har dei to ikkje nytta seg av. Og ureint og piggtrådbalanserande har det blitt. Fullblods disharmoni, melodisk skrangling, og aldri skrantane energi. I ånda til det eg har høyrt frå den kanten før, og endå eit lite hakk skakkare.

Ordkløyvaren, punkpoeten, for ikkje å seie beatpoeten Andrew Savage er i sett ess i tittelsporet. I løpet av tre minutt og fire sekund held han ein tale som kan ta pusten frå den mest kondisjonssterke. Cirka 25 vers med haglande poesi, som ein Ginsberg eller Dylan på speed. Ein monolog over menneskas sosiale fråvær, elektriske dingsars inntog, og mørke, og einsemd.

But still no-one came or left they just stayed,
But they weren’t there in the first place,
Overpopulated by nothing, crowded by a sparseness,
Guided by darkness, too much, not enough»

I ein grenseoppgang mellom skremmande realisme og vanvittig surrealisme blir det mana fram eit bilde av «envy, bitterness, love, nostalgia, confusion, guilt, and desire». I song etter song. Tale etter tale. Den om han som går til legen, til dømes, for å få litt rettleiing i å takle livet som vaksen. «Can you pinpoint the origin of my anxiety? spør han, og legen drar fram eit kart. Eit innhaldsrikt kart, The Map. «It’s here» seier plutselig legen og peikar på ein tom flekk, og så går han. Savage konkluderar.

I traced the path of the disappearing road until it was no longer a road
Tapping with my finger on what I decided was the threshold of the road’s existence
I stated, «It is here where I will retire»

To av låtane har Savage og Brown lånt frå anna hald. Roky Erickson sin klassiske Slide Machine gjer dei ein noko spak versjon av. Nancy Sinatra hiten These Boots Are Made For Walking, får dei derimot verkelig til å spasere.

På eit album som visstnok berre er eit album mellom to album. Skrot dei hadde liggande. Bra skrot. Det er klart dei ikkje kunne la ligge.

Des2

Tre EP’ar (Ought, Ida Jenshus, Acres Wild)

Posted on by
Standard

Eg er ein album-mann, men EP’ar kan også ha saker og ting å by på. Her er tre av det slaget. To av dei er lange til EP å være. To av dei er av norsk opphav. To av dei har ein link til Paul Simon. Alle tre er bra.

Ought – Once More With Feeling

 Før Montrealbandet Ought kom med sitt sjølvlysande debutalbum av året, ja nesten to år før, gav dei ut sin debut EP (New Calm). Ein bra EP, men bandet har i ettertid komme fram til at den kunne ha vore betre. Ein av låtane derifrå (Pleasant Heart) blei i ei nyinnspelt form førstespor på det temperamentsfulle debutalbumet av året. I sommar spelte dei så to låtar til ifrå EP’en inn på nytt. I ei meir frenetisk form, i ei meir sjølvsikker form. Begge låtane er med på denne ferske EP’en av 2014, i lag med to andre spor som heller ikkje er flunkande nye.

Ikkje flunkande nytt, men Once More With Feeling tar av. Tar av i den energiske høgt/lågt forma som gjorde debutalbumet til slik ei storarta affære. Og kan vel slik få rolla som ein appendix til det albumet, og berre gjere det endå eit hakk betre.

Postpunk var, og vel for så vidt er, det mest nærliggande sjangerbegrepet å ty til for å beskrive lyden av Ought. Det yte dei sjølvsagt ikkje full rettferd, dei er meir enn juksarar i postpunk-faget, dei driv inn i musikkens inste kjerne og hentar fram ekstasen. Ein ganske så essensiell ting å gjere i grunn, og noko som gjer det temmelig underordna at ein, for å plassere dei på musikkartet, også kan dra inn meir enn eit band frå den gylne perioden 1977-1982.

Det er verknadsfullt, det er først og fremst verknadsfullt. Når balladen Pill slentrar av garde utan å bli sløv. Og snarare, langt snarare, fangar gode tonar og drar seg til. Dansar inn i eit farmasøytisk regn av «give it to me», elektrisitet og suggererande krefter. Det blir ikkje mindre av slikt i låtane som fylgjer. New Calm, pt. 2 (som saman med Pill er dei nemnte nyinnspelte) tar seg raskt inn i det, og kjem ikkje utav det før 7 minutt er gått. Det trengte den for så vidt ikkje ha gjort. Den er ein rivande god plass å vere. I all sin intensitet, i all sin mantrakallande skapnad. «Hear me now that I am dead inside» blir det gjentatt og gjentatt, saman med innrømminga «you gave me your calm, and I give it away no,no,no,no» og eit nervøst «daradada, daradada». Og jammen blir det stilt nokre spenstige spørsmål også: «Who built a house, just to lock me out? Who started a fire, yeah that one over there? Who invited Paul Simon?»»Not me». Lou Reed derimot trur eg ikkje dei hadde stilt spørsmål med. New Calm, pt. 3 har i alle fall sin bit med Velvet Undergroundske kaskadar. Slike som reinskar opp og skitnar til i same tonedrag, og det har som kjent mykje for seg.

Bandet avsluttar med ei låt som ikkje fekk lov til å bli med på debutalbumet. Det har nok i så måte vore ein viss anger ute å gått i etterkant. For Waiting er så absolutt utstyrt med alle kvalitetar som kjenneteiknar det albumet. Den har det melodiske, den har drivet, den har rastløysa, den brenn, den ulmar, den vil, og den vil endå litt meir. Og alt dette medan songaren gjer uttrykk for ei skam over å ha latt eit anna menneske vente og vente.

Personleg ventar eg spent på neste framstøyt.

WIMP-link: Ought – Once More With Feeling

Ida Jenshus – Let It Go

 Til EP å vere er denne uhorvelig lang – 32 minutt. Nærpå halvparten av tida tar det innleiande sporet, Shallow River. Ein femten-minuttars songsuite sett saman av tre songar (Shallow River, Storms, Let It Go). Laga i eit lydbilde som vel kan seiast å vere ei slags vidareutvikling av slik Ida Jenshus presenterte seg på sitt førre (og tredje) album. Mindre country, meir pop, større lyd, søkande lyd. Litt i slekt med det Emmylou Harris gjorde då ho hyra inn Daniel Lanois som produsent og spelte inn sin Wrecking Ball. Ida Jenshus sin Lanois heiter Kåre Vestrheim, både på det førre albumet og på årets EP (og sikkert også på albumet som er lova på nyåret).

I ei tid der det å klikke seg hastig vidare er blitt til det typiske er det herlig motstraums å plassere eit nummer på femten minutt i førarsetet. No kunne det for så vidt ha vore tre låtar. Slik arrangementet er løyst er det på sett og vis også tre låtar. Dei er ulike, dei glir over i kvarandre, men dei glir aldri inn i kvarandre. Overgangane er tydelige dempa instrumentale mellomspel. Medan dei lengre låt-sekvensane har ein vegg av lyd. Ikkje ein Spectorsk vegg, ein langt luftigare vegg, men like fullt ein vegg. I sentrum av denne veggen lever så songen. Frå det folkblues-prega, litt Led Zeppelinske, førstekapittelet via det melodisk vene andrekapittelet til ein manande og smått hektisk sistedel. Frå ei reise i grunne elveløp til oppmodingar om å opne seg opp mot verda, kaste maska og kappa og vere den ein er.

Etterpå kjem tre låtar til. Lydbildet er mykje av det same. Songane kunne ha blitt til i 1967, i 1972, og der om kring, men høyrer også til andre tider, vår tid for eksempel. Hero, med eit snev av Heartlandrock i seg. Set Us Free, med sine håpefulle vyer. Og som avslutning den næraste og varlegaste av dei, countryvisa om Sylvia. Om ei kvinne på søk, på vandring, som stadig må vidare. Ikkje så heilt ulik ho som syng om henne kanskje.

WIMP-link: Ida Jenshus – Let It Go

Acres Wild – The Prophecies of Skeeter Davis

 Apokalyptisk? Glad-apokalyptisk? Skeeter Davies sin profeti? The End of the World? Det er Oslobandet Acres Wild sine eigne ord, kasta fram i eit forsøk på å forklare kva som er tema på denne EP’en. Men kor tar nå desse ni minuttane oss eigentlig? Desse ni minuttane og tre songane som er bandets andre EP. Ikkje heilt ut på kanten av avgrunnen i alle fall.

I fjor presenterte dei seg med ein EP der i alle fall eitt spor har sett seg fast i minnet mitt. Den melodisigrande og friske sommarbrisen med den korte og fyndige tittelen ’63. Ei låt sterk på livfull nostalgi og med eit lite skråblikk på 60-talsfilmen The Graduate. Der ei viss Mrs Robinson var ein sentral skikkelse. Mange er det vel som har sunge med på Paul Simon sin ikkje heilt ukjente hitlåt frå filmen. Karane i Acres Wild mistenker eg for å ha sunge med på meir enn ein Simon-song. The Only Living Boy In New York for eksempel, for korleis kan det elles ha seg at dei i den lakoniske og elegant tilbakelente popsongen Balcony Song stadig gjentar linja «the only living boy in Oslo» (neppe fordi dei er blitt inspirert av Simon Joyner sin The Only Living Boy In Omaha vil eg tru).

Acres Wild er som de no sannsynlegvis har oppfatta eit popband med røter som finn mykje av si næring ifrå sekstitalet. Paul Simon er nemnt, The Beatles og The Byrds og The Zombies kan sjølvsagt også nemnast, og frå seinare tider er det vanskelig å komme utanom Teenage Fanclub.

Some Will Never Die er eit fengande opningsspor med eit Peter Pan liknande tema i teksten. Balcony Song høyrer på si side meir til i lendet beina-på-gelenderet-gitaren-i-fanget. Medan tittelsporet er jingle-jangle, nemnte fanklubb og strålande melodiske linjer, og fremjar eit avslappa forhold til både livet og det som kjem etterpå.

Ein konklusjon? For så vidt ikkje det minste nytt, berre popmelodisk tiltrekkande.

WIMP-link: Acres Wild – The Prophecies of Skeeter Davis

Nov19

Gadarene Wine – Murmurations

Posted on by
Standard

Sjølvkomponerte folktonar av amerikansk, irsk og norsk skapnad renn utforbakke.                   7

   I dei tider då Jesus vandra rundt og gjorde underverker hendte det ein dag at han møtte på to forstyrra menn. Jesus tok ansvar og dreiv dei vonde åndene ut av mennene og inn i ein flokk med svin som gjekk like ved. Med den fylgje at svina styrta ned ein skråning og like ut i Gennesaretsjøen. Staden der dette dramaet fann stad blir kalla Gadarenar-land. Dei ulykkelige dyra blir på engelsk omtalt som the Gadarene Swine.

Eit band med tilhald i Oslo, Norge, men med fem medlemer frå det ganske land har funne det tilrådelig å kalle seg for Gadarene Wine. Forstyrra vin i uregjerlig fart nedover ein skråning, eller noko i den retning altså. Men tonane som kjem utav dette her endar ikkje opp som utvatna eller forsvinn i den store sjøen, det gjer dei ikkje. Bandet står i grunn fram som eit friskt og syndig tiltak av semiakustisk folkrock, der inspirasjonen til dei sjølvkomponerte tonane er henta frå både Amerika, Irland og heimland.

Gadarene Wine sin historie strekk seg visstnok tilbake til 2010, men noko slags form for utgjeving av innspelt musikk har det ikkje ført med seg før no. Før Murmurations her ligg føre og vitnar om at dette nok er eit band som har spelt sine økter ute blant folk, og at det sannsynlegvis er noko dei trivst med å gjere. Det er nemlig eit ganske så levande album dette her. Motsatsen til eit finslipt og veldekorert eit. Ekvivalenten til det lause, leduge og krokete.

Eg likar veldig godt det opne, vidopne, lydbildet. Eg likar den lausslopne og ukonvensjonelle rytmikken. Eg likar at dei tar sjansen på å balansere på kanten av å ramle utfor. Eg likar at dei ikkje mister balansen. Eg likar dei oppriktige tonane som gjer seg til kjenne, enten dei er vemodstunge eller på veg til ein fest.

Syng gjer først og fremst to av dei. Den banjo- og gitarspelande Oddbjørn Austevik med si knirkande og rustne røyst, og felespelande Kjersti Tingelstad med si sanselige og klare røyst. Dei har i grunn ein ganske så kompletterande effekt på kvarandre. I songar der tematikken oftare riv og slit blant trøbbel og mismot enn smykkar seg med siger og velstand.

«And some might say she got carried away when she burned the town down to the ground». Og der er vi midt inne i dei sentrale områder av plata sin vakre og heimsøkte countryballade, Boot Hill. Om «desolated thoughts», om ho som har opplevd for mykje, om staden der «human hearts seldom beat». Det snør der, det gjer det i eit par andre låtar også. Eller kanskje det er sommar, men ikkje så lenge. Årstidene driv gjennom songane, månen lyser ned på dei, og ein eld brenn i midten. I midten av One Mississippi, som dansar av garde eit steinkast aust for Sixteen Horsepower med ein gammal Wall of Voodoo-song i sekken (var det ikkje Far Side of Crazy den heitte mon tru?). Det brenn ikkje mindre i A Firm Atone, som er tempo, jakt og «run, run, run», og i tillegg er innehavar av den ikkje heilt uefne konklusjonen «if we should succeed, we’re done».

Suksessfaktoren er rimelig fråverande i den barske og kriminelt disponerte I’ve Been Seeing A Man. Det handlar om tapt kjærleik og tapt framtid, ja tap av det meste i grunn. Og ei konstatering av at «the last laugh is not funny when it’s written between the lines». I plata sin einaste norskspråklige song blir det på si side konstatert at Det Hjelper Ikkje å Ligne, for originalen er alltid uovervinnelig. Apropos original, eg har høyrt Jason Molina synge «down the wrong road both ways» i ein av sine sterkaste augeblikk. Avslutningsvis høyrer eg Austevik og Tingelstad synge «down the wrong road». Men eg trur dei nøyer seg med eine vegen, og eg trur kanskje Molina-koplinga er litt søkt, i ein ballade som har eit dirrande sukk i seg.

Eg les i presseskrivet at dei sitt med materiale til eit par plater til, og har ein plan om snarlige innspelingar av fleire plater. Det synst eg høyrest ut som ein god plan.

Nov13

Ingeborg Oktober – Hjerteræk

Posted on by
Standard

Viser, og viser med pop i seg, som slett ikkje sklir umerkelig forbi.                                                  7

  Det kan for eksempel handle om ho som bryt seg inn i kyrkja. Bryt seg inn i ei avsidesliggande kyrkje og ber så sporenstreks om å bli tilgitt sine synder. Orgelet ljomar ikkje akkurat, men det er ein der som sitt og trør og spelar på eit pumpeorgel. Og ho, «ho syns ho høyr preludiet». Ho dansar litt, men ser ingen grunn til å neie, til slutt tar ho Jesus under armen og går. Utan noko postludium, utan vidare fakter, men sannsynlegvis ikkje heilt utan synd.

Det er Ingeborg Oktober som fortel om dette litt merkelige kyrkjebesøket. I dei ni andre songane på debutalbumet sitt formidlar ho seg heller ikkje langs dei aller mest opptrakka stiar. Ho gjer det i eit viseformat som kan opptre spartansk men også dra inn lyd av både det blå, det popgrasiøse og det knirkande slaget. Viser sunge på målet ho lærte seg å snakka då ho vaks opp ute på Hamarøy i Nordland. Ho evnar å knyte i hop orda på eit vis som gjer dei til gode songtekstar. Med ein verksam kombinasjon mellom det direkte og det gåtefulle, mellom det såre og det bitande.

20 år gamle Ingeborg Oktober (som i folkeregisteret står oppført med etternamna Schistad Edvardsen i staden for  namnet på den tiande månaden) har hatt gode hjelparar med seg når ho har spelt inn denne plata. Æ (også kjent som Erling Ramskjell) har i kompaniskap med Hallstein Sandvin produsert, og spelt på diverse instrument. Spelt eller sunge med er det mange andre som har gjort også, dei mest kjente er vel Fredrik William Olsen (frå Kråkesølv) og den svenske viselegenda Stefan Sundström. Sistnemnte syng duett med Ingeborg Oktober i den einaste songen på plata som dama ikkje har skrive sjølv, den Æ-komponerte Førr Nære Nu. Ein song som tar sitt utgangspunkt i ein gammal Cornelis Vreeswijk-klassikar (Balladen om Herr Fredrik Åkare och den Söta Fröken Cecilia Lind), men vrir ein god del på temaet. «E e ingen jævla Cecilia Lind» formidlar kvinna i første linje. Og byr i fortsettinga på ingen måte opp til intimitet og kyssing, heller då ein god dose avstand: «kom me ikkje, kom me ikkje, kom me ikkje førr nære nu».

For ein viss Fræmmenkar stiller det seg derimot noko annleis. Han er den eine av to hovudpersonar i songen med same namn. Den andre hovudpersonen er kvinna som fører ordet. Ho ser tilbake på eit møte. Eit møte med ein som var noko nedfor. Eit flyktig møte. Kvinna ser no for seg at møtet burde ha arta seg annleis. «E sku ha kyssa de, fræmmede du sku ha vesst at e va te» lyde det i etterpåklokskapens og angerens teikn. Den soniske tonen er luftig, melodien stryk kinnet og har eit fengande poppig vesen. Songen er eit høgdepunkt.

Eit høgdepunkt blant andre gode viser. Der undring og pågangsmot er to faktorar eg opplever går att. Spørsmål heng i lufta eller dansar rundt omkring, og tankar går i kryss, samstundes som songaren heller ikkje vik unna for å seie det tydelig, som i den tidlegare nemnte Æ-komponerte. Eller som når ho skildrar ei forsoving, og det ikkje er så mykje anna å konstatere enn at «faen, byen har våkna nu». I det smidige nummeret Mesførståelsa opplever eg henne både direkte og fabulerande. «Ska man konstater kvært einaste avvik, e det best at vi førblir unik?» spør ho seg, og formidlar forstandige tankar om diagnosesamfunnet.

Hjerteræk femner både det ungdommelige og friske, det modne og ettertenksame. Og har ikkje minst ein musikalitet av det nærverande og haldbare slaget. Det er då både nåtid og framtid i slikt.

Okt30

Steve Gunn – Way Out Weather

Posted on by
Standard

Gitartonar hypnotiserar, songar ekspanderar, og fryden ulmar i brystet                                          9

Way Out Weather  Sakte beveger melodien seg. Sakte beveger melodien. «Slowly moves the melody». Det er Steve Gunn som syng det sjølv. I tittellåta. På denne plata. Kanskje for å seie noko om songane sine? Eg synst i alle fall han gjer det. I dobbel tyding.

Men «Way out weather is a common song» er den aller første linja han syng. Kva han vil seie om været med eit slikt utsegn skal ikkje eg gjere meg til dommar over. Kanskje er det ein flyktig kommentar til våre tiders ekstremvær? Kanskje føler han det berre ganske enkelt tryggast å snakke litt om været først? Slik jo folk ofte gjer når dei møtest. Eller kanskje han kjenner på ein trong til å fortelje at plata, Way Out Weather, er den der vanlige greia. Eg kjøper alle tre forklaringane eg, og synst at han også med denne linja seier noko om songane sine. Det trygge, det vanlige finst der, i songane, men også det spesielle, det særeigne. Steve Gunn gjer det melodisk, og han gjer det i ein hevdvunne tradisjon. Med ei lett hand får han strengene på gitaren (gitarane) til å synge som få andre gjer. Eg tenker på han som ein ukomplisert virtuos.

Eg har ikkje eit sterkt behov for å setja Steve Gunn i nokon bås, men det må vel kunne forsvarast å plassere dei åtte songane på Way Out Weather i eit folkrock-segment. Eit grunnleggande trekk i låtane er Gunn sin særeigne sirkulerande gitarstil. Blir ein råka av den, denne stilen, denne gitartonen, veks det fram ein indre fryd, og ein står i fare for å bli alvorlig fanga. Fanga av ei utvungen suggestiv kraft, som ein vil tilbake til, igjen og igjen, og oppdage nye variantar av, igjen og igjen. Det er i alle fall dette som har skjedd med meg.

Det store er at det finst ein del å forsyne seg av. I åtte år har Steve Gunn spelt inn plater, men han har ikkje nøydd seg med ei om året. Sist eg talde opp kom eg til femten album (inkludert Way Out Weather). Cirka halvparten er rett nok samarbeidsplater, eller meir presist duoplater, men i imponerande liten grad parentesar. Han har gjort ei plate saman med M.C. Taylor frå Hiss Golden Messenger. Dei to kalla seg då Golden Gunn, og sentrerte opplegget sitt rundt ein felles fascinasjon for J.J. Cale (men med visse avstikkarar). I lag med den jazzmelodiske trommisen John Truscinski har Gunn spelt inn to plater, begge fullt ut instrumentale i si form. Særlig den siste, Ocean Parkway (2012), er av det sterkt rammande slaget. Ei groovy hypnotisk ferd inn i eit virvlande landskap av folk, blues og jazz. Det førebels siste samarbeidsprosjektet hans kom ut på plate tidlegare i år, og er ei innspeling gjort i Lisboa saman med den gamle engelske frikfolk-fyren Mike Cooper. Vel verdt litt merksemd den plata også.

Personlig skal eg ikkje skryte på meg ei lang fartstid blant Steve Gunn sine tonar. Den byrja vel strengt tatt for mindre enn eit halvår sidan. Eg hadde registrert nokre omtalar av fyren, og at han der blei omtalt på måtar som kalla på ei interesse. Omsider manifesterte interessa seg i at eg byrja lytte på ei plate. Verkelig lytte. Noko som i grunn ikkje var hardt arbeid, sant å seie kom det heilt av seg sjølv. Så nokre rundar inn i 2013 utgjevinga Time Off var det gjort, eg var hekta. Eldre plater blei oppsøkt. Andre plater. Ulike plater. Som alle hadde det til felles at dei hadde denne gitartonen som heile tida drog meg til seg. Eg opplevde likevel at Time Off representerte eit lite sprang i hans karriere. Eit sprang inn i noko ein vel kan kalle meir konvensjonelt. Frå eit tilvære med ein viss eksperimentell karakter over i eit meir singer/songwriter-segment. Med dei farar for å forsvinne inn i den store hop som fylgjer av slikt. Det gjer, som de nok skjønar, ikkje Gunn. Han legg ikkje frå seg den han har vore tidlegare, den delen er der i Time Off også. Men i tillegg denne andre dimensjonen, ein meir sjølvsikker songar og hans medrivande låtar. Time Off er ei fengslande plate.

Way Out Weather er endå betre. Frå tittellåta klunkar i gang, og samlar seg om framdrift etter dryge halvminuttet, til Tommy’s Congo groovar ut er det ei attråverdig stund. Ei eg kjenner meg djupt tilstades i gjennom samfulle åtte låtar, gjennom samfulle 43 minuttar og 26 sekund. Det er ikkje akkurat flust av plater eg ville ha sagt noko slikt om.

Way Out Weather går vidare i spora frå Time Off, men Steve Gunn har samla fleire folk rundt seg. Så for første gong presenterer mannen ei plate med eit bandsound. Tru imidlertid ikkje av den grunn at gitaren hans er mindre sentral. Tru meg heller når eg seier at kvar spelte tone blir gitt plass, får godt med luft rundt seg. For dette er ei slik plate, ei der dei spelte tonane fører samtalar med kvarandre, aldri pratar i munnen på kvarandre. Den har eit varmt vesen.

Men alt er slett ikkje idyll. Tar eg turen inn under overflata, noko eg sjølvsagt ikkje kan la vere å gjere, låtane formelig ber meg jo om det, høyrer eg mørklette funderingar. Eller for å seie det litt meir nyansert og korrekt så høyrer eg også mørklette funderingar. Blant funderingar av det lettare slaget, dagdraumar og nattlege draumar, flytande mystikk og surrealistiske vendingar, dukkar også det mørklette fram. Ta no til dømes Milly’s Garden. Ei melodisk høgtidsstund av ei låt. Lettbeint, groovy og full av fargar. Den har ein fryd i seg, men meir enn det er den gåtefull. Og når refrenget blomstrar ut i noko Stones-aktig høyrer eg songaren snerre: «Your faith is savage, And your mind is damaged, You’re more than halfway there». Halvvegs til kor hen? Det er ein song med ei reise i seg, ei viktig reise, men inga enkel reise.

Ei anna slags reise kjem til uttrykk i Drifter. Den framoverlena og rockruskande låta Drifter, med eit og anna spor av Steve Gunn sin gode venn Kurt Vile. Ein fyr Gunn tidlegare har spelt i hop med, som medlem av backingbandet The Violators (Gunn turnerer forresten i desse dagar med ein annan Vile-venn Adam Granduciel, og hans band The War On Drugs). Men altså Drifter, om dagsrivarens dans mellom håpet og det gravlagde liv, der den essensielle linja vel er denne: «Shaking along while this world is gone, hanging out once again».

Way Out Weather har eit meditativt lynne. Med låtar som vel kan seiast å operere i overeinsstemming med kvarandre. Dei er likevel til dels ganske så forskjellige. Midtvegs kan vi lene oss mot ein lausleg vals kalla Shadow Bros, med banjo, mandolin og harpe i framskotne posisjonar, og ei tilårskome countrykjensle i kantane. Atmosphere er på si side omlag det tittelen legg opp til, sfæriske klunk i eit dvelande tempo og lite med groove. Det siste er til gjengjeld avslutningssporet Tommy’s Congo godt forsynt med. Eit fantastisk vestafrika-inspirert gitartema går tvers igjennom låta. Synthtonar krengar og vrinskar og groovet har eit definitivt krautpreg. Songaren sitt snerr i slutten av kvart vers slektar på Dylan sitt snerr i klassikaren It’s All Right Ma I’m Only Bleeding. Medan refrenget er psykedelia à la 1967, og sjølvsagt totalt uimotståelig: «Never look down on what you need to do».

Way Out Weather: Godt jorda men like fullt nesten ei spirituell oppleving.