Author Archives: Oddmund Berge

Ukjend's avatar

About Oddmund Berge

musikk, rock, pop, psykedelia, punk, postpunk, funk, garasjerock, hiphop, country, soul, folk, kraut, jazz, blues, viser, americana, litteratur, romanar, noveller, poesi, groove, og slikt.
Nov11

So long Leonard Cohen

Posted on by
Standard

 

Bilderesultat for leonard cohen

«I’m your man» song Leonard Cohen. Og det var jo det han var, og poet, og songar.

«I was born with the gift of a golden voice» song Leonard Cohen. Og hadde all grunn til å gjere det.

«How lonely does it get?» spurde han Hank Williams. Han fekk aldri noko svar, men han kunne høyre Williams hoste heile natta lang «a hundred floors above … In the Tower of Song».

No har Leonard Cohen reist opp dit, og sitt i ein gammal elegant sofa saman med Hank Williams. Hank klimprar på gitaren, Leonard smiler lunt og lurt medan han syng «you’ll be hearing from me baby, long after I’m gone». Og bakom dei to står «twenty-seven angels from the Great Beyond» og syng «du-ram-dam-dam-de-du-ram-dam».

 

Nov4

Leonard Cohen – You Want It Darker

Posted on by
Standard

Vis poesi om kjærleiken, alderdomen, livet, døden og gud.                                                8

Bilderesultat for leonard cohen you want it darker   «You want it darker» syng den gamle mannen. You Want it Darker heiter også plata der han syng det. Eg trur ikkje det er eit spørsmål, for eg ser ikkje noko spørsmålsteikn. Men eg trur det er noko som liknar, eg trur det er ei utfordring. Adressert til det eller den som har ordna det slik at eit menneske før eller seinare døyr. Det skal den gamle mannen også gjere. Kanskje ikkje i morgon, eller til neste år. Kanskje ikkje på lenge, men han har ikkje tenkt å gøyme seg. Han set seg heller i det sterkt opplyste vindauget, nonchalant med ein sigarett mellom fingrane, stirar rett ut i mørket, og syng «Hineni, Hineni» (Her er eg, her er eg), «I’m ready, my lord».

For fjortande gong sidan han platedebuterte (og det er no snart femti år sidan) er Leonard Cohen her med eit studioalbum. Det har av og til gått lang tid mellom kvar utgjeving, men det har det ikkje gjort dei siste åra. Mannen er blitt rett så produktiv på sine eldre dagar. You Want it Darker er hans tredje album i løpet av ein femårsperiode. Old Ideas blei til Popular Problems, og begge hadde gode songar å by på, men You Want It Darker har dei beste.

Instrumentelt er det lågmælt og minimalistisk slik det plar vere på ei Cohen plate. Likevel tør eg hevde, og det utan at eg har sett meg ned og gjort ei opptelling, at det er fleire instrument i arbeid her enn på dei nærast føregåande platene til mannen. Keyboard, synth og trommeprogrammeringa som han ofte har nytta seg av sidan åttitalet er også noko mindre dominant. Her er gitar, piano og trommer minst like så sentralt. Noko sonen Adam Cohen nok har sin del av ansvaret for. Han tok nemleg over produsentjobben frå faren sin makker dei seinare åra, Patrick Leonard, tidleg i innspelingsfasa. I arrangement og tone har han henta fram spor av eit tidleg syttital, slik det er å finne på plater som New Skin For the Old Ceremony og Songs of Love and Hate.

Men stemma eg høyrer er hundre prosent 2016. Den er like gammal som den 82 år gamle mannen. Den er grovhogd og rusten, og kjem frå djupet. Vidstrakte toneflukter har Cohen aldri lagt ut på, denne gongen i endå mindre grad enn før. Han snakkesyng og halvsyng, resiterer og har ein fullkomen kontroll over det han har føre seg.

Albumtittelen lyg ikkje, det er mørkt. I alle fall ganske så mørkt. Langs linjene og innunder krokane på song etter song. Frå opningslinja av. «If you are the dealer, I’m out of the game» lyde det der. Den gamle mannen stirar vedkomande som har delt ut korta i augo. Han kjenner på seg at denne utdelaren ikkje vil han noko vel no. Denne guden som slett ikkje alltid er ein vennleg og god gud. Men for all del, tenker den gamle mannen, medan han viser i strofe etter strofe at han kjenner sin bibel, er det slik du vil ha det så kastar eg korta eg. I tekst og i tone og i Cohensk framføring er tittelsporet ein beint fram storarta song. Eit kor frå synagogen hmm’ar og syng med, orgeltonar flyt rundt i periferien, og eit dempa men absolutt suggererande groove (i Massive Attack-lendet) har taket på sakene.

Til lyriske gitartonar og ein sakte puls kjem Cohen i songen Leaving the Table tilbake til metaforen frå opningslinja. «I’m leaving the table, I’m out of the game» syng han no, men denne gongen handlar det ikkje om den gamle mannen og ein gud, denne gongen handlar det om den gamle mannen og eit kjærleiksforhold. Eller kanskje heller slutten på eit. For «I don’t need a lover, so blow out the flame» hevdar han. Og syng igjen ei strofe som er i slekt med noko han formidla i tittelsporet – «You want it darker, we kill the flame». Då med den vesens forskjellen at i den eine songen handlar det om at kjærleiken døyr, medan det i den andre er livet sjølv som ebbar ut.

I wish there was a treaty
I wish there was a treaty
Between your love and mine

Songen heiter Treaty, er sonisk nøysam og dirrande. Den kan handle om den gamle mannen og hans ynskje om at eit bestemt kjærleiksforhold var betre forankra enn kva det i røynda er. Men vel så gjerne kan den handle om den gamle mannen og hans noko problematiske forhold til bibelens Gud – «I’m so sorry for the ghost I made you be, Only one of us was real – and that was me». Eit spøkelse kan ein vel ikkje seie at mannen har å hanskast med i songen On the Level. Ein sonisk sett ganske så fengande sak, med sprek kvinnekoring og godt groove. Det han har å hanskast med er ei kraftfull freisting. Han står den i mot, han snur ryggen til djevelen, men samstundes må han konstatere at han snur ryggen til ein «angel too». Det er i grunn ikkje noko han inst inne ville, å vinne over denne freistinga. For «a man like me» erkjenner den gamle mannen «don’t like to see temptation caving in».

I albumets siste del dukkar fiolinen opp som sonisk fylgjesvenn. Med ganske så vemodige tonar i It Seemed the Better Way (der også synagogen-koret frå tittelsporet dukkar opp igjen). Vemodige med ein grunn, vil eg tru. Igjen grip Cohen tak i bibelske bilde. Som det at det no er for seint «to turn the other cheek». Eller med mogeleg referanse til han som snakka om å snu det andre kinnet til: «At first he touched on love, but then he touched on death». Og så var det det der med sanningsgehalten i religionen som har vakse fram etter denne skikkelsen då. «Sounded like the truth» medgjer songaren før han slår fast at det ikkje er «the truth today». «The Truth» med stor T har også ei rolle i låta Steer Your Way. Sanninga du trudde på i går, og slikt som «Fundamental Goodness and the Wisdom of the Way». Ja kor har slikt tatt vegen? Det er ein song der songaren også kjem med nokre audmjuke råd om korleis det kan vere mogeleg å leve eit anstendig liv. «Steer your way through the ruins of the Altar and the Mall, Steer your way through the fables of Creation and the Fall …» og så vidare, og så vidare. Medan fiolinen spelar tonar i eit bluegrass-modus og eit par kvinner, Dana Glover og Alison Krauss, korar eterisk.

Til slutt kjem det eit postludium. Ein strykarkvartett spelar ein sørgmodig låt, og den gamle mannen resiterer eit vers han let stå att då han avslutta Treaty – «It’s over now, the water and the wine». Og ei sterk Cohen-plate har komme til sin ende.

TIDAL: LEONARD COHEN – YOU WANT IT DARKER

header-news

Nov1

Tre på dialekt

Posted on by
Standard

Også verdt å høyra på: 
Bilderesultat for music
Hellbillies, Erik Lukashaugen, Æ/Likholmen

 
Bilderesultat for hellbillies søvnlaus  Hellbillies – Søvnlaus

Noko er med det gamle og noko er nytt på den ferske Hellbillies-plata. «Eg tenkjer finne staden der ein ny song kan ta te» blir det sunge og kora i ein av songane som vel kan få karakteristikken ganske så typisk Hellbillies. Men som like fullt ikkje er heilt typisk. Tom Roger Aadland har nemleg skrive teksten, både til den og sju andre songar. Det har han jo ikkje gjort for Hellbillies før, men du verden han er jo nesten som skapt for rolla, kan eg høyre. Den gamle tekstforfattaren, Arne Moslåtten, er ikkje heilt ute. Han har bidratt med fire tekstar, om slikt som nett-troll, gamal lærdom, og det å være heilt på tur.

Gitarist Lars Håvard Haugen har produsert. Og aldri har Hellbillies låte tyngre. Aldri har det brunne meir febrilsk frå gitarstrengene, eller koka like kraftig frå orgelet. På sitt aller beste i låta «På tur». Eit seigt beist av ei låt, som like fullt har eit luftig vesen. Noko eit djervt temposkifte og eit medrivande instrumentalparti midtvegs i låta gjer sitt til.

Like mykje som at dette er det tyngste albumet til Hallingkvintetten er det eit av deira sonisk sett mest varierte. I det meir kontemplative hjørne er det at ein kan finne den ganske så innbydande og smått twangy folkrockballaden «Ny song kan ta te». Medan OnklP blir kasta inn i ringen i avslutningssporet «Natta Norge» for eit rap-parti av det absolutt vitale slaget. Og Søvnlaus eller ikkje, vitalt er i grunn eit ord som kan få lov å stå og beskrive albumet. Slett ikkje verst det, etter alle desse åra, og alle desse platene.

TIDAL: HELLBILLIES – SØVNLAUS

Bilderesultat for erik lukashaugen finnskogvegen  Erik Lukashaugen – Finnskogvegen

Frå noko lenger aust i landet kjem Erik Lukashaugen. Ein visesongar som verken har ein lang platekarriere bak seg, eller som vel er vidare kjent utover heimtraktene. Finnskogvegen er hans tredje album, og hans andre der han framfører songar basert på dikt. På debutalbumet frå 2013 presenterte han eigne tonesettingar av tretten Hans Børli-dikt. Denne gongen har han tonesett dikt av den noko mindre kjente Tore Hestbråten.

Lukashaugen har med seg ein musikkgjeng som kallar seg Arbeidslaget. Dei handsamar instrument av ymse slag, med hovudvekta på slike som ikkje er elektriske. Eg høyrer eit samspel som har smil om munnen, i eit luftig og vennlegsinna lydbilde. Eg høyrer stillferdige viser, eg høyrer nokre eg vil kalla sprelske, eg høyrer nokon med litt jazzig åtferd, eg høyrer melodiar det ikkje er spesielt vanskeleg å synast bra om.

Dikta til denne Hestbråten er alle skrivne på Solør-dialekt. Ein dialekt som Elverum-buen Lukashaugen i utgangspunktet ikkje snakkar, men som han er tru mot når han syng desse ti songane. Songar som handlar om tidlegare tider, barndomsminner og andre minner. «Hå prekte fälk om fär» blir det spurd i ein song, ein livleg og ganske så fornøyeleg ein om ein fyr som ikkje er spesielt oppdatert på dagens tv-underhaldning. Fornøyeleg kan ein vel kanskje også kalle «Ei lita skihistorie», der hovudpersonen minnast lange dagar i åttemetersbakken med påfølgjande naglebit og ein herleg oppattvarma middag. «Førjulsmareritt» er på si side ein ikkje helt fjern slektning av Prøysen sin «Romjulsdrøm». Medan avslutningssporet «Fär seint» vel er albumets mest melankolske stund. Ein slik ein der hovudpersonen ser tilbake på alle vala livet har bydd på, men der eitt, spesielt eitt, skulle vore gjort om igjen. Det valet handlar om kjærleik.

Rett så trivelege saker å bli kjent med dette i grunn.

TIDAL: ERIK LUKASHAUGEN – FINNSKOGVEGEN

Bilderesultat for æ endetidsbilda  Æ/Likholmen – Endetidsbilda/Blindskär

Lenger nord. Eit godt stykke lenger nord. På ei øy der Tore Hestbråten frå omtalen over visstnok budde ein mannsalder, Hamsun-øya Hamarøy, held no Erling Ramskjell til. Under sitt alterego Æ er han denne hausten ute med eit album som har fått den ikkje altfor optimistiske tittelen Endetidsbilda. Ikkje nok med det, som ei viktig kraft i bandet med det ikkje altfor oppløftande namnet Likholmen, er han også ute med seksspors minialbumet Blindskär.

Først har eg det å seie at Endetidsbilda slett ikkje er den totale undergang, og Likholmen er ikkje full av lik. Det som gjer seg til kjenne av songar her er av meir nyansert slag enn som så. På Endetidsbilda i soniske former som spenner frå det visepop-akustiske til noko ein vel kan kalle ganske så hard rock. Det siste i låta «Svart/kvitt/svart», der Æ sin gode kamerat Stefan Sundström i refrenget prøver å mane fram alt frå «nya sanningar» og «nya rena hav» til «nya fargor nu». Sundström spelar forresten ei større rolle i Likholmen-konseptet.

Det meste, for ikkje å seie alt, tar slutt, til slutt. Og det er vel der begrepet Endetidsbilda kjem inn. Graden av kor brutal denne slutten er varierer imidlertid noko frå song til song. «Bli ikke våt av gammelt regn» syng Æ vist nok, i eit stressfritt og nedpå nummer som eg ikkje oppfattar som stort anna enn undrande kring dette med kjærleiken. «Kanskje…» spør han seg i ein anna song, og då i duett med Ingeborg Oktober. I eit sonisk vennlegsinna bilde med litt countrypreg framfører dei to ein tekst som held mogelegheitene opne. Punktum blir sett med ein song som (ikkje heilt overraskande) heiter Endetid. Den går i ein slags marsjtakt og har eit lite hylande barnekor som syng «alle veia leda fram te endetid».

Eit par av dei, vegane altså, ledar kanskje til Likholmen. Og der sitt Stefan Sundström og syng om Skäppsrottor som ikkje kan temjast, og som stadig blir fleire og fleire, og berre så det er heilt klart: «Gud finns inte under däck». Han syng det til ein sedat folktakt utan plagsamt med lys på seg. Han syng også ein song kalla Stiltje, og han syng den sakte, men han syng den ikkje åleine, Ingeborg Oktober syng refrenget. Eit vakkert nok eit om at alt blir til jord til slutt. Og det går seigt framover, og eit pumpeorgel spelar ei rolle, og Sundström avsluttar sin siste song med å hevde at «snart är vi över». Ja det er dunkelt, «under ei uendelig rekke av horisonta» som unge Ingeborg Oktober syng det, sånn heilt til slutt.

TIDAL: Æ – ENDETIDSBILDA

TIDAL: LIKHOLMEN – BLINDSKÄR

 

Okt23

Drive-By Truckers – American Band

Posted on by
Standard

Ei handfull sterke historier, og i alle fall éin framtidig Drive-By Truckers klassikar.      7

Bilderesultat for drive-by truckers american band  Ein vårdag i 1931 blei femten år gamle Ramon Casiano skoten og drepen. «And the killer got away» syng Mike Cooley. Drapsmannen sitt namn var Harlon B. Carter. «He had the makings of a leader, of a certain kind of men, who need to feel the world’s against him» syng Cooley om han. Om denne Carter og hans menn. Harlon B. Carter som fleire år seinare stod i bresjen for å gjere The National Rifle Association til den store og sterke forkjemparen for amerikanarars rett til å bere private skytevåpen. Songen ber namnet etter ungguten han tok livet av. Og den drar linjer. «Someone killed Ramon Casiano, and Ramon still ain’t dead enough» konkluderer Cooley, og stirar dagens USA midt i kvitauga.

I februar 2012 blei den sytten år gamle afroamerikanaren Trayvon Martin skoten og drepen av George Zimmerman. Martin var uvæpna, Zimmerman blei frikjent. I august 2014 blei den atten år gamle afroamerikanaren Michael Brown skoten og drepen av ein politimann. Brown var uvæpna, ein storjury avgjorde å ikkje ta ut tiltale mot politimannen.

If you say it wasn’t racial
When they shot him in his tracks
Well I guess that means that you ain’t black

Det er Patterson Hood som slår det fast i ein song om dei siste åras drap på unge svarte amerikanarar. What It Means heiter songen, «what it means?» spør han seg sjølv og dei som måtte høyre på han. Det er ein sterk song. Ein desillusjonert og sint song. «We’re living in an age, where limitations are forgotten» syng Hood, men kva hjelp er det i det når sjølve kjerna er pill roten. Når gamle fordommar blir dyrka og redselen er drivkrafta. Når folk vil at sanninga skal vere redelig og balansert berre så lenge den inkluderer eins eigne førestillingar om korleis alt heng i hop. Det er då det er på sin plass, synst Patterson Hood, å slå fast at «there’s no sunlight in our asses, and our heads are stuck up in it».

Patterson Hood og Mike Cooley og deira fem-mannsbande kalla Drive-By Truckers står med heile sitt soniske uttrykk planta i sørstatsrockens vesen. Derifrå går dei i strupen på rasisme, våpenlova, gromsete sørstatstradisjonar og eit Amerika dei ikkje heilt vil vedkjenne seg. Coveret «prydar» dei med eit semi-svartkvitt foto av det amerikanske flagget på halv stang. Men stridig kallar dei plata for American Band, og eg tenker det ligg ein viss optimisme i den tittelen. Eg tenker den er eit aldri så lite statement om at det finst ein annan veg enn Trump-vegen og Clinton-vegen. Ein veg som nok heller ikkje går dit tradisjonen dei er oppflaska på går.

At gamle ærverdige Lynyrd Skynyrd stadig blir dratt fram når ein skal plassere Drive-By Truckers i ein musikktradisjon er fullt forståelig. I tillegg til den sonisk sett opplagte slektskapen hadde jo også Lynyrd Skynyrd ei sentral rolle på Drive-By Truckers sitt smått legendariske dobbeltalbum frå 2001, Southern Rock Opera. Men der Lynyrd Skynyrd sitt fremste politiske statement vel var den nokså sørstats-romantiserande Sweet Home Alabama, har Drive-By Truckers alltid fremja eit tydelig dualistisk forhold til sørstatane. Dei ber på ein stoltheit, men har ein tydelig antipati mot den reaksjonære biten av kulturen. Noko som vel aldri har komme tydeligare fram enn her på American Band, deira ellevte studioalbum.

For eit år sidan skreiv Patterson Hood ein artikkel for New York Times. Der oppmoda han folket i sørstatane om å gå vidare utan sin nedarva redsel, sine fordommar og si overtru, og utan det splittande sørstatsflagget. Artikkelen blei ikkje berre tatt vel imot. Han held ikkje kjeft for det. Darkened Flags On the Cusp of Dawn heiter den elektrisk råaste songen på American Band.

Country, eller kanskje meir presist countryrock har alltid vore ein viktig del av brygget til Drive-By Truckers. Noko som viser att i fleirtalet av låtane på American Band. I si mest elektrisk drivande (for ikkje å seie medrivande) form i Ramon Casiano. Så er det også slik at underteikna opplever ein og annan låt av dette slaget utover på plata å ha ein litt fargelaus sonisk karakter. Men ikkje What It Means. Det store høgdepunktet What It Means. Som eg allereie har sagt mykje om, men eg føler for å legge til at den har eit særdeles attraktivt melodiske vesen. Eit luftig og ekspanderande eit, der orgelet til Jay Gonzales spelar ei foredlande rolle.

I bakkatalogen til Drive-By Truckers finst det nok betre plater (Southern Rock Opera, Decoration Day, The Dirty South og Brighter Than Creation’s Dark), men det som blir fortalt i song etter song på American Band står opp og fram og dirrar som noko av verdi. I sterk kontrast til det freakshowet av ein valgkamp som for tida er i ferd med å latterliggjere heimlandet deira.

TIDAL: DRIVE-BY TRUCKERS – AMERICAN BAND

Okt16

Stein Torleif Bjella – Gode Liv

Posted on by
Standard

Kan Bjella vere vaksinert mot å gje ut anna enn strålande plater?                                 8

  Så finst det likevel eit liv etter døden. Eit godt liv til og med om vi skal feste lit til tittelen på Stein Torleif Bjella si fjerde plate. Og det skal vi vel? Eg har høyrt Bjella referere til ein som har uttala at den neste Bjella-plata burde heite noko slikt som «Vatning på kyrkjegården». Vel vel, Bjella har ikkje gått dit. Han har spankulert inn på ein annan veg i staden han.

Rett skal vere rett: No var det slik for tre år sidan, då Bjella kom med si tredje plate, som han dystert nok kalla Heim For å Døy, at han annonserte at dette var avslutninga på ein trilogi. No skulle arket vendast og ting gjerast litt annleis. Litt ja. For det er litt, berre litt, annleis det er blitt. Gode Liv er ikkje Bjella i nytt modus. Han er så definitivt til å kjenne att. Og eg kjenner på meg at eg synst det er heilt greitt.

«Det gjeld å sjå det negative i det positive, det er då verda går framover» ytra Bjella nyleg i eit intervju i Morgenbladet. Noko han sjølvsagt har heilt rett i. Livet er holete og ikkje altfor samarbeidsvillig. Grenselaus positivisme er trøyttande greier. Ein må møte motstand for å ha glede av medgang. Bjella syng det ganske så glupt i siste song: «Skugge utheva solskinn, og balansera ditt sinn». Det er der i den balansegangen han er når han no presenterer 11 songar under tittelen Gode Liv.

E møte november med eit smil
det takka e deg for gode Liv
Når dagen krympa og lyset går
tenkji e på hausten vår

Eit refreng frå ein av to trommelause songar på plata. Liv heiter visa, og er vel på finurleg vis nesten ein tittellåt. Den handlar om kjærleiken mellom forteljaren og denne Liv, denne gode Liv, samstundes som den også representerer ein gløtt innom det gode livet.

E va kje god for ho
ho va kje god for meg
Ho har det bedre no
det må e leva med

Kjærleiken mellom han og henne er for lengst slokna. Men ho skrive Nordnorske Kjærleiksdikt, og han sitt for seg sjølv og brommar. Ho er blitt ein prislønna poet, han hevdar å ha «ein harddisk med bevis» på at det er deira liv ho skriv om. Eit lite innlegg i den pågåande debatten om diktaren sin bruk av scener og folk frå det verkelige livet i si dikting? Eller kanskje berre eit portrett av ein stakkarsleg skikkelse som innbiller seg ting, som med misunning som drivkraft gjer eit noko ynkelig forsøk på å hauste seg ein dose ikkje heilt fortent medynk.

E ringe for å minne om og berre for å si
Hugs og stikk innom om du er forbi

Gjer du det så treff du ein fyr som kan bjuda på ein Oppfølgingsprat. «Ein stol og litt nevemat og ein oppfølgingsprat». Ja, det er det han har å tilby denne einsame og forsiktige fyren, som sitt der inst i bygda og feirar bursdagen sin ganske så aleine. Utan at han ser svart på det eller er ute etter medynk, han forfektar i grunn å ha det ganske så triveleg. Eg tenkjer det er ein song litt i slekt med Dylan sin If You See Her, Say Hello. Eg tenkjer den har mykje lengt i seg, ein vakker countryfolktone og eit håp om at noko utruleg skal skje.

Det er ikkje Kjartan Kristiansen som har produsert plata denne gongen (slik tilfelle har vore på dei tre første Bjella-platene). Denne gongen heiter produsenten Bård Ingebrigtsen (ein fyr som for så vidt har vore involvert i dei tre første platene også, både som teknikar og musikar). Det har blitt ei plate med ei veldig god bandkjensle. Ledug og sonisk romsleg, og meir i eit rytmisk leie enn tidlegare plater. Kenneth Kapstad med nokre år bak trommene i Motorpsycho gjer sitt for at det blir slik. Det gjer også eit par som vel må reknast som veteranar i Bjella-bandet, strengevirtuosen Geir Sundstøl og den stødige bassisten Eirik Øien. Og dei lyde minst like inspirerte som nokon gong.

To songar opplever eg som noko atypiske Bjella-songar. «Lite er like ille som når fuglan bi stille» syng Bjella i To Måna Utta Regn, og eg meiner å høyre klimakrisa synge både i bakgrunnen og direkte utav dei fleste av songens linjer. Sonisk er det ein ganske så elektrisk sak, med eit fint gyng, der Kjetil Møster kjem sigande inn frå venstre i siste halvdel for å servere ein klimavennlig saksofonsolo. Songen som fylgjer i hælane på denne, kort kalla Blomen, er vel den som er lengst unna slikt som Bjella har drive med før. I eit litt vevrare stemmeleie enn vanleg syng han ei hymne til blomen og det vakre rundt oss. Utan å seie det direkte slår han vel i songen eit slag for å nytte sjansen og leve livet her på jord og ikkje gå rundt å vente på eit liv etter døden. «Alt for mange store ord» konstaterer han fleire gonger, og konkluderer kvar gong med at «no må e orientere meg på jord». Melodisk og sonisk er låta ikkje milevis unna distriktet der Neil Young og hans Crazy Horse har slått leir fleire gonger. Spesielt ikkje i den ganske så gitarrykande avslutningsfasa.

Plata er den første gitt ut på Bjella sin eigen label Heime med hund. Med slikt eit namn er det vel heller ikkje heilt urimelig at han har med ein song til ein firebeina kamerat. Dreng som den heiter er ein song i blues-lende, og saman med den endå meir bluesprega Stjernepar det minst interessante som skjer på plata. Nett det er eg langt unna å meine om avslutningssporet. For det brenn bra. Med utsikt Utover Øvre-Ål minnast songaren her OnklP på Øya året før, men snakkar mest om å være i livet og ikkje kave ved sida av det. «Det er viktigare enn nokon gong å definere rikdom» erklærer han i refrenget, før han spør seg «må e ha høgare mål ut over Øvre-Ål». I siste vers presenterer han seg så som Bjella, og slår fast at «e lev godt her, åleine ved Langfjella». Der han for all del må halde fram med å lage songar som dette, og andre songar som måtte komme ramlande innover han.

TIDAL: STEIN TORLEIF BJELLA – GODE LIV

Okt13

Hmm … Bob Dylan får Nobels litteraturpris

Posted on by
Standard

Bilderesultat for bob dylan like a rolling stone

Så har det altså skjedd då … Dylan har fått Nobelprisen i litteratur.
Om det er fortent?
Ja.

Songskriving er litteratur, og Dylan er den største songskrivaren dei siste 55 åra. Det han gjorde nokre hektiske år på sekstitalet var revolusjonerande. Med ei tekstlig oppfinnsemd av sjeldan kaliber viste han at ein kunne uttrykke noko meir og noko anna innanfor rammene av ein song enn det nokon hadde gjort før han (og vel svært få har gjort etter han). Han tok ånda med seg inn i syttitalet, sette den delvis på pause på åttitalet, men serverte sterkt stoff att i 1997. Same året som den italienske dramatikaren og skodespelaren Dario Fo noko kontroversielt blei tildelt Nobelprisen i litteratur.
I dag, på den same dagen, den 13. oktober 2016, som det blir offentliggjort at Bob Dylan er årets vinnar av Nobels litteraturpris, døyr Dario Fo, 90 år gammal.

Dylan er ikkje berre ein songskrivar, Dylan er også ein songar. Og ingen syng som Bob Dylan. Han tar eigedom over ein song som få andre. Som ein god skodespelar syng han ikkje berre orda, han driv dei fram, han er uttrykksfull. Eg tenker at det er ikkje berre songarskrivaren Dylan som får nobelprisen, det er songskrivaren og songaren som får den.

TIDAL: BOB DYLAN – 75 SONGAR

Okt12

Bon Iver – 22, A Million

Posted on by
Standard

Ei lett attkjennelig stemme blant mystiske låttitlar og elektroniske tonar.                 7

Bilderesultat for bon iver 22 a million  Visst Justin Vernon er 22 då er Gud 33, og visst Gud er 33 då er Djevelen 666, og visst Djevelen er 666 då er den store menneskehopen A Million.

Det er nokon mildt sagt eksentriske låttitlar på det tredje Bon Iver-albumet. Dei er i grunn ikkje til å forstå. Eg skal ikkje så tvil om at opphavsmannen til titlane, Justin Vernon, har ei viss forståing av kva dei tyder, men for andre – uansett kor mykje matematikar ein måtte vere – byr det nok på problem. Om ein ser bort ifrå resonnementet eg starta med då. For så mykje har Vernon hinta, og så mykje har eg fått ut av songtekstane hans, at eg sit med ei forståing av at eit hovudtema på albumet er det knøttvesle individet, nummer 22, der det slit med sitt blant millionar av andre som slit med sitt, i ei verd – for ikkje å seie univers – det viser seg umogeleg å komme fram til ei forståing av.

Historia er velkjent: Justin Vernon tok inn på ei avsidesliggande hytte, som ein slags rekonvalesens i etterkant av at det blei slutt med dama og slutt med bandet. Der, med falsett-røysta si og få soniske hjelpemiddel, spelte han inn den neddempa og vakre Bon Iver-debuten, For Emma, Forever Ago. I tida som er gått sidan den blei gitt ut, tidleg i 2008, har ikkje Vernon forsynt verda med flust av Bon Iver-utgjevingar. Firespors ep’en Blood Bank kom året etter, medan det meir orkestrerte (vel mykje orkestrerte) albumet Bon Iver, Bon Iver kom til verda i 2011. Dei fem åra som så gjekk dukka Vernon sitt namn opp på ei og anna plate av andre artistar, eit tredje Bon Iver-album har han ikkje fått ferdig før no.

Det er mange stemmer på 22, A Million, men det er få andre enn Justin Vernon som står bak dei. Han nyttar seg av autotune. Nå er det ikkje nytt at Justin Vernon nyttar seg av autotune. På låta Woods frå ovannemnte EP brukar Vernon autotune-effektar til både å forvrenge røysta si og til å synge fleirstemt med seg sjølv (ei låt som raskt fatna interesse hos Kanye West, og som førte til at Vernon blei invitert med på eit par av platene hans). Utan at Vernon gjer Woods om igjen lar han autotune-effektar spele alt frå subtile roller til ganske så omfattande roller albumet igjennom. Der det handlar om ei subtil rolle, ei strofe her, ein vag skjelv der, opplever eg at autotunen er ei lita vitaminpille. Unntaket må vere når stemmeforvrenginga blir til ein smurf. Då slit eg litt.

«It might be over soon» syng ein nestensmurfe-tuna Vernon innleiingsvis. Det er ei strofe som sette seg fast i opphavsmannen då han var på ferie på Santorini heilt utafor turistsesongen. Ei strofe som både kan ha ein optimistisk og pessimistisk klang. Alt etter kva utgangspunktet er. Ein dualitet som dukkar opp i fleire spor på plata. I 33 «GOD» der Vernon både syng om å «be floating» til ein eller annan (Gud kanskje?) samstundes som han avskriv denne andre (Gud kanskje?) med ord som «not gonna need you anytime». Medan han i avslutningssporet 00000 Million syng om å gå seg vill «just to come back home».

Vernon går seg vel verken vill eller har tatt turen heilt heim på 22, A Million. Han har plassert gitaren langt inne i kroken og trykke i staden på knottar. Slik skapar han ei plate som kanskje kan sjangerplasserast i elektronika-segmentet. Der det soniske divergerer frå det skitne halvfunky sporet 10 d E A T h b R E a s T til den vakkert flytande og lite effektforstyrra songen 8 (circle) og den nesten litt countryaktige 00000 Million. Tonen er like fullt veldig Bon Iversk albumet igjennom den, og det går så absolutt an å sette pris på den dei fleste av dei trettifem minuttane plata varer.

TIDAL: BON IVER – 22, A MILLION

Okt6

Hmm…Morrissey

Posted on by
Standard

«Ramones are rubbish» hevda 17 år gamle Steve Morrissey i ein omtale han i 1976 skreiv for den engelske musikkavisa Melody Maker. Ein omtale han avslutta med følgjande velvalgte ord: «The Ramones have absolutely nothing to add that is of relevance or importance and should be rightly filed and forgotten».

40 år seinare viser Morrissey at bandet likevel ikkje gjekk heilt i gløymeboka. Under ein konsert i New York nyleg fant han det nemlig på sin plass å gjere ein versjon av klassikaren Judy Is a Punk.

Okt2

Nick Cave & The Bad Seeds – Skeleton Tree

Posted on by
Standard

Eit album kledd i sorg.                                                                                                            8

Bilderesultat for nick cave skeleton tree  Kort tid etter at Nick Cave mista sin 15 år gamle son Arthur i ei tragisk fallulykke spelte han inn songen I Need You. Så har eg i alle fall høyrt. Eg har også høyrt at songen, ja alle songane på Skeleton Tree, vart skrivne før sonen døydde. Det er likevel vanskelig når eg høyrer I Need You, og kjenner til omstenda, å førestille meg anna enn at songen handlar om Nick Cave sitt fortvila sakn etter sonen. Stemma hans er eldre og slitnare, og han går inn i det heilt utan sikringsnett, heilt utan avstand til det han syng, og han syng «nothing really matters, nothing really matters when the one you love is gone».

Nick Cave har ikkje orka, forståelig nok, å gjere intervjurunden i samband med utgjevinga av Skeleton Tree. I staden har det komme ein film (One More Time With Feeling), regissert av Andrew Dominik, frå innspelinga av albumet, der Nick Cave også seier noko om tragedien som ramma han og familien. Eg har ikkje sett filmen. Men eg har lest at han i filmen ved eit tilfelle spør «When did I become an object of pity?». Det enkle svaret på det spørsmålet er ganske opplagt. Eit kvart menneske med eit hjerte synst synd på ein far som mister sitt barn. Men eg tenker Cave med spørsmålet også ynskjer å seie noko om omfanget av medynken, at den ikkje berre kjem ifrå dei næraste, men også ifrå så altfor mange framande, og at den medynken treng han ikkje. Eg og dei aller fleste som lyttar til plata er blant desse framande. Men det er ikkje lett å risse tragedien bort frå Skeleton Tree. Den er med og fargar opplevinga, og gjer nok også noko med vurderingsevna. Ja slik er det, og slik må det vel vere.

Eg er fullt klar over at det sterke opningssporet Jesus Alone handlar om noko anna enn sonen sin død (Jesus sin gjenkomst for eksempel). Men når Nick Cave gjer strofa «with my voice I’m calling you» til eit mantra i avslutningsdelen er det umogeleg å ikkje tenke at det er Arthur som svevar gjennom tankane hans. Eller kva med at han har fått den danske sopranen Else Torp til å synge duett med seg i Distant Sky? Eg gjer meg tankar om at han kanskje synst ei linje som «let us go now, my darling companion, set out for the distant skies» blei for vanskelig å synge sjølv. Og kva med det brutalt vakre refrenget i den avsluttande tittellåta:

I called out, I called out
Right across the sea
But the echo comes back empty
And nothing is for free

Kan det vere andre enn sonen som er gjenstand for det ropet? Det kan det kanskje. Men eg klarar ikkje å tenke at det er andre. Så det er sterkt, det er hjerteskjerande, det er krevjande.

The Bad Seeds har som vanlig vore med og tonelagt songane. Først og fremst med ein av dei, fiolinisten og multiinstrumentalisten Warren Ellis. Som medkomponist og produsent har han nok hatt minst like stor innflytelse på korleis det soniske landskapet har blitt som det Cave sjølv har hatt. Eit landskap der synth-droner, strykar-droner og andre droner, atonalitet, varlege loops og skakk rytmikk sit att som eit hovudinntrykk. Ikkje det at gitaren er heilt borte, ikkje det at tonalitet og melodiske linjer er lagt fullstendig til sides, nei det er ikkje det, men hovudinntrykket er at bandet seglar inn i ein slags avantgardistisk ambient stil, og at den heller meir mot det stillferdige enn det bråkete. Dei var vel for så vidt på veg dit ved førre korsveg, Push the Sky Away (2013). Eg synst dei er der på ein meir medrivande måte denne gongen. Frå det skurrande og skjelvande dronemønsteret som beveger seg under orda til Cave i Jesus Alone, via knirk, sørgmodige synthlinjer og space-klunk i Rings of Saturn, eit meir stormande lyd-drama i Anthrocene, til det ganske så konvensjonelle keyboard-borne tittelkuttet.

«The song, the song it spins now since nineteen eighty-four» syng Nick Cave i songen Girl In Amber, og eg tenker kanskje han har sin eigen karriere saman med The Bad Seeds i tankane. For det var jo i 1984 den første Cave-plata med dette bandet dukka opp, From Her To Eternity. Og sidan har dei dukka opp, og dukka opp, platene, alltid med ein songar i front som har gjort det heile veldig attkjennelig. Men held ein From Her To Eternity sin viltre og skakkøyrte Cave-blues ved sida av Skeleton Tree, ja så høyrer ein to temmelig forskjellige album. Og eg kunne helde andre album ved sida av kvarandre og høyrt at dei var nesten like forskjellige. Noko bind dei likevel i hop: Cave-bluesen, det gotiske dramaet, scener i dryppande mørke, døden og himmelen og helvete, men også noko rungande romantisk noko. Ofte formidla i eit forteljande ordelag, ganske så ordrikt til tider. Det forteljande har Cave så godt som lagt til sides på Skeleton Tree, her er han meir insinuerande, meir over i det underbevisste kanskje.

Og absolutt alt er ikkje mørkt og sortungt. Eg opplever i alle fall Rings of Saturn som noko litt anna, som eit erotisk lada augeblikk. Nick Cave halvsyng ein surrealistisk tale, eller kanskje ein hyllest, til ei kvinne, som ligg naken i senga, ved sida av hovudpersonen, etter at sexakta har komme til sin ende, og som ikkje har anna å seie om det enn at «this is the moment, this is exactly where she is born to be». Eit slektande tema kan det også vere at Magneto touchar innom. Refrenget kan i alle fall tyde på det. Refrenget der Cave med lengt i diksjonen syng «In love, in love, in love you laugh, In love you move, I move and one more time with feeling». Samstundes er det noko definitivt sorgtungt over den som gjer at eg tenker at den vel så mykje handlar om å bli ramma av «such a hard blues down there in the supermarket queues». Nede der blant alle som synst synd på han.

Skeleton Tree er musikk som så vidt pustar, men likevel har intense krefter i seg.

TIDAL: NICK CAVE & THE BAD SEEDS – SKELETON TREE

Sep23

Tom Roger Aadland – Blondt i Blondt

Posted on by
Standard

Dylan og vestlandet og skikkelig musikalsk omsetjing.                                                         8

  Medan Bob Dylan i det herrens år 2016 reiser rundt og syng Sinatra, har andre nytta året til å synge Dylan. Med hyllest-plater og konsert-tiltak har det blitt grundig markert at det som blir kalla rockens første dobbeltalbum, Blonde on Blonde, fyller femti år i år. Så det er kanskje ikkje heilt tilfeldig at det er nett i år Tom Roger Aadland gjer det same med Blonde on Blonde som han gjorde med Blood On the Tracks for sju år sidan, gjer den ut i nynorsk språkdrakt.

Ho tar nett som ei kvinne                                      She takes just like a woman
Ho elskar nett som ei kvinne                               She makes love just like a woman        
Og ho er sår nett som ei kvinne                         And she aches just like a woman
Men ho fell saman som eit lite barn                But she breaks just like a little girl

Ein kvar med den minste kjennskap til Dylan kjenner att refrenget til Just Like A Woman. Og ein kvar ser at Aadland legg seg tett opp til Dylan sine formuleringar. Noko som for så vidt kjenneteiknar det han gjer plata igjennom, han vandrar ikkje langt bort frå Dylan sitt opphavelige univers. Aadland driv med det Olav H. Hauge ville ha kalla umsetjing. Men når det er sagt, det er mykje som spelar inn når ein song skal omsetjast. Melodien, rytmen, diksjonen, rima, orda, dobbelbetydningane, innhaldet. Ein kjem aldri i mål med noko som helst av verdi om ein trufast og slavisk prøver å oversette/overføre alt akkurat slik det opphavelig er. Då vil ein snuble og tryne, og framstå som ganske så traurig. Aadland snublar ikkje. I endå skarpare grad enn på Blod på spora finn han tonen i hop med det dylanske. Og balansen, ikkje minst balansen. Balansen mellom det å ha respekt for den opphavelige songen og det å ruske litt i den, å våge å gjere den til sin.

Å, kjærast, er det skuggen min som fell
Å sitje fast i Strileland
Med sentrumsblues i kveld

Eit spørsmål eg stilte meg, sånn cirka 20 sekund, etter at eg høyrde ryktet om at Tom Roger Aadland hadde kasta seg over Blonde on Blonde, var: Kva i all verda skal han kalla Stuck Inside of Mobile With the Memphis Blues Again. Svaret er suverent, svaret lyde «Sitje fast i Strileland med sentrumsblues i kveld». Shakespeare er blitt bytta ut med Holberg, Texas Medicine med Hardingøl, «her honky-tonk lagoon» blir til «min barndoms blanke fjord» og Grand Street til Torget. Slik plasserer Aadland den viltre historia i eit vestlandsk landskap, samstundes som Dylan sitt ordkløyveri heile tida er vel tatt vare på.

Med din merkurmunn i eit misjonsmagasin
Og dine auge som røyk og dine bøner som rim
Og din sølvkross klår, og di klokkerøyst som skin
Å, kven iblant dei trur dei kunne handtere deg  

Det legendariske sistesporet Sad Eyed Lady of the Lowlands er eit høgdepunkt på Blonde on Blonde. Aadland har gjort songen til eit høgdepunkt på Blondt i Blondt også. Igjen, ved å kalle den for «Sorgsame kvinne i frå Jæren», flyttar han den til vestnorske trakter. For så, med ein akustisk gitar i ei førande rolle, å la dei fem lange versa flyte poetisk rikhaldig og melodisk snoande, dei ti minuttane som trengs for å få formidle det han har å formidle om denne kvinna med «helgenandletet» og ei «sjel som ei mørk natt». Så kan jo Dylanologane drøfte om opphavsmannen med «mercury mouth» tenkte på merkur eller på kvikksølv. Dylan, som den rakkaren etter ordspel og dobbelbetydningar han er, har ganske sikkert hatt begge betydningane i tankane. Men her er vi vel inne på eit felt som må vere ei skikkelig utfordring når lyrikk og songar generelt, og Dylan spesielt, skal i frå eit språk til eit anna, ords dobbelbetydning. Den vidgjetne linja «Everybody must get stoned» frå Rainy Day Women # 12 & 35 er vel ein klassikar i så måte. Det er sjølvsagt umulig å bringe dobbelbetydninga med over til norsk utan å klusse det alvorlig til. Jan Erik Vold, som for mange år sidan ganske så frilyndt leika seg med fleire Dylan-låtar, slo til og song «Hele folket må bli steine», Aadland nøyer seg med «Alle saman må bli steine».

Nemnte Vold tok seg også fridomen å døype Leopard-Skin Pill Box Hat om til «Leopardskinnsbadehetta di». Aadland har måtta finne ei anna løysing. Og, «Leopardskinnsbunadshetta di», er ikkje ueffen den heller. Ikkje det soniske arrangementet den har fått heller. Eit ulmande funky eit, som ganske så strålande bygger oppunder den syrlige sjalusien som gjer seg til kjenne både i og mellom linjene. Det soniske uttrykket som Aadland gjev songane skil seg forresten ganske så dugelig frå det kvikksølv-lydbildet Dylan stod for på Blonde on Blonde (og forgjengaren Highway 61 Revisited). Aadland og hans meir enn habile kvartett med medmusikantar skaper i grunn eit ganske så variert lydbilde. Frå countrytonar i «Eg vier mi tid» til heftig rock’n roll i «Absolutt vene Marie». Frå banjoplukking kombinert med eit Springsteensk lydmønster i den flotte versjonen av I Want You (høvelig nok kalla «Eg må ha deg») til det leduge og samstundes djupt gravande groovet i høgdepunktet «Mellombels som Akilles».

Og når vi snakkar om høgdepunkt, og når vi snakkar om attraktive og gode arrangement, og gjerne legg til noko om ein songar i perfekt modus, ja så kjem eg sjølvsagt ikkje forbi «Visjonar av Johanna». Eg går aldri forbi Visions of Johanna utan å snu meg, utan å spele den ein gong til, minst. Det er noko med den låta, noko alvorlig tiltrekkande, med mystikken i den, med melodien den så heilt og fullt er i, med nokre av linjene, fleire av linjene, som «Ain’t it just like the night to play tricks when you’re trying to be so quiet?», som «The ghost of electricity howls in the bones of her face». «Er det ikkje nett likt natta å forføre deg, heilt utan nåde?» spør Aadland og tar lyttaren med inn i ein langsam song om kjærleik, om mystikk, om samvit som forgår, om ei heimsjuk Mona Lisa, og om desse visjonane av Johanna som til slutt er det einaste som er att. Ein varleg elektrisk gitar spelar tonar som kan ha spira fram like sør for Twin Peaks, og ingenting hastar, alt er først og fremst ufattelig vakkert.

Ja så dette fekk han jammen meg til du. Og eg, sjølv om eg absolutt også ville sette pris på ei plate eller to eller tre til av hans hundre prosent eige materiale, tar meg sjølv i å fundere på korleis ein Tom Roger Aadland-tur ned til Desolation Row hadde tatt seg ut.

TIDAL: TOM ROGER AADLAND – BLONDT I BLONDT