Monthly Archives: desember 2013

Stein Torleif Bjella – Heim For Å Døy

Standard

Nei lystelig er det definitivt ikkje, men like fullt ein ny porsjon med ganske så udødelige viser.

8

cover

Dette blir berre verre og verre. Heim For Å Døy du. Den er då brutal. Og ikkje er det slik at innhaldet bakom tittelen akkurat prøver å slå på lyset heller. Ifrå Undergang til Mayhem Heime, ifrå eit Ubrukt Liv til ein Taus Manns Tale er dette låtar som ransakar dei meir mismotige tankar og opplevingar eit menneske kan dra på seg. Her representert med hankjønnet, og hans syn på seg sjølv, sine skortande kommunikative evner, si klønete handtering av mellommenneskelige tilhøve, og damelengselen (og annan lengsel) som fylgjer i kjølvatnet. Med mindre opning for håp enn kva Stein Torleif Bjella har forfekta på sine to første plater. Ikkje dårlig.

Til å fylgje seg på vegen har Bjella leigt inn dei same kreftene som har vore med han før. Kjartan Kristiansen er produsent, og spelar på fleire strenger enn tidlegare, elektriske også. Geir Sundstøl spelar på endå fleire. Marita Vårdal Igelkjønn musiserer inn litt tangentbasert klang. Medan kontrabassen plassert i henda på Eirik Øien og Tor Egil Kreken grev djupt, svartare enn blått, og dirrar faretruande.

Men Michael Blair har ikkje vore med på dette før. Det vil seie han har vore med på litt av kvart den fyren. I lag med Tom Waits på fleirtalet av hans beste plater. Og han har gjort tonar gode og utrygge saman med Lou Reed, John Zorn, Elvis Costello og fleire med. No er det altså Bjella sine som har fått litt pisk frå Blair sitt slagverk og marimba. Eg kan ikkje høyre at dei har tatt alvorlig skade av det.

Alle har vel då fått med seg at denne plata har meir lyd i seg enn sine føregjengarar. Meir blues har den også. Utan at eg skal gjere noko større nummer utav det. Plata er, i fylgje opphavsmannen, avslutninga på ein trilogi. Og eg har ingen vanskar med å høyre at den plasserer seg ved sida av Heidersmenn og Vonde Visu. Både sonisk og tekstlig. Bjella si høgst personlege visesjel har solid bustad i desse songane også.

Tolv songar der eg kan bli freista til å tenke (slik eg har tenkt om songane på dei to andre platene til mannen) at orda er den vesentligaste faktoren. Slik er det ikkje. Dette er ikkje dikt som utan vidare hadde klart seg på eiga hand. Dei treng tonen, og dei får den. Ein tone som snirklar og luskar tett inntil, som er ein kamerat som talar same språk, som gjer sitt beste for å forstå, som tenkjer at den kan vere til nytte, og er det.

Tolv songar som med sitt forteljande vesen har eit vel så sterkt slektskap til novella som det dei har til diktet. Med akkurat så mange ord som trengst skildrar Bjella ein situasjon, ei oppleving, ein tilstand. Ikkje overtydelig, men heller ikkje utydelig. Bilde, som minnar meg om det slaget eg kan få når eg les ei novelle dannar seg, og eg driv inn i stoffet. Inn i songar som er lokalt forankra i eit Hallingdalsmiljø, men som er ganske så universelle.

Elleve songar om å kjenne seg einsam og neglisjert. Nokre gonger fortvilt åleine, andre gonger i ei trykkande tosemd. Ved eit høve seier Bjella det heilt utan ord, berre med strenger (Taus Manns Tale). Færrast strenger sluttar seg til han når han syng om Rottu I Hjarta. Då er det berre songaren og ein akustisk gitar. Og linjer om anger og ei uuthaldelig lengt, og ei erkjenning av å stadig støyte kvinner frå seg med sine rotfesta usympatiske personlegdomstrekk («det bur rottu i hjarta mitt, dei er kje råd og bi kvitt»). Ein annan karakter med usympatisk trekk dukkar opp i Helsing Judas. Songens hovudperson vedkjenner seg at han ikkje var god for nokon. «Eg laug sjelen fin, rosemåla verden min …… det eg sa vog ingenting, som fuglepust i vind …. smadra løfti som glas». (Så kan ein kanskje hevde at det at hovudpersonen innser sine usympatiske trekk er formildande, både når det gjeld rottesongen og judassongen? Ja eg trur det. Og eg endar derfor opp med å synast meir synd på vedkomande enn å kjenne ein antipati mot han). Bjella syng forresten ikkje Helsing Judas åleine, han får selskap av den vene røysta til Maria Due. Ilag vartar dei opp med tonar som snik seg like varlig ikring som galante syndarar.

Rottu I Hjarta

Den stridigaste lyden tumlar gjennom Mayhem Heime. Ein elektrisk gitar svir av nokre desperate riff, og eg tenker bluesrock. Bjella syng om å «spela sørgemarsj på stereon» og å leve i det uhandterlige vakuumet etter ho som vart «forsynt tå mayhem heime». Ein fyr med ganske så likedanne opplevingar klagar sin nød i Undergang. «No kjem det tomme i tunge velt, som godstog jøno hogstfelt» lyde den bilderike første linja. «Det tomme» det er det som vart att etter ho som «kom med undergang» og alle dei andre som har flytta ut. Vår mann går for tida og «vasa i nedlagte bruk» medan han etter beste evner prøver å døyve ei rastløyse som er i ferd med å ta styring over forstanden hans. Løysinga, i alle fall midlertidig, er denne: «For å få luft og lys gjekk eg te vatnet i dag, og heiv stein på stålis, det sang som paukeslag». Nydelig.

Andre lever framleis i ei tosemd (i alle fall om ein ser litt stort på det). Og så har dei ein bil. Den kan komme til nytte. For då kan dei jo ta ein biltur i lag dei to (til Ivar som «flutte heim te Hokksund»). Ja ikkje berre ein tur, men ei utflukt som «kan bi vår nye start, på noko som ska bi stort». Slike tankar tenker hovudpersonen i Halde Maska. Han maktar ikkje lenger den store stilla som har lagt seg over ekteskapet, han kjenner ei fortviling over kjærleiken som har rent utav det. No gjer han eit framstøyt (eit siste) og syng sitt refreng. «Eg og vil seile på kjærleikens sjø, ankre upp ved ei øy, å halde maska er å døy».

Bil har også karen i Separate Sinn. Korleis det står til med tosemda er noko meir uklart. Han har sett folk le og kalle han for skrotnisse. Han kan ikkje akseptere at det er slutt med henne. Han har høyrt «koss småting kan endre på eit liv», så han tok likegodt «te høgre i krysset og køyrde vestover i bil». No står han, på andre dagen, og kikkar mot døra der ho bur, «og det er fortsatt stagnasjon». Det har låst seg, han finn ikkje nøkkelen, og om han skulle finne den er det vel mest sannsynleg at låsen er bytta ut. Så «kan nokon gripe inn, du har din måne, eg har min, separate sinn». Platas einaste strykarkolorering prøver å døyve litt av smerta, i ein song eg har bokført som eit essensielt Bjella-augeblikk.

Separate Sinn

Før plata kom singelen. Idiotisk Einvegslove. Med rytmisk driv, feber og snerr. Og nei, kjærleiken funklar ikkje i denne heller. Som tittelen fortel gjekk den i grunn berre ein veg. Ho ytte aldri tilbake slik han tenkte ho skulle gjere. No er det slutt, han er meir sint enn sår. For «koss kan eg føle meg snytt, du va alder i livet mitt, koss kan eg miste gong på gong, ein som alder kom … eg låg vakjin når du sov, idiotisk einvegslove».

Nokre av mennene er også fedre. Ein av dei stemplar livet sitt som eit Ubrukt Liv. Han prøvde å føre sonen sin inn på kunst- og kultursporet. Poesisporet. La bort eigne diktarambisjonar for papparolla. «Ville guten skulle sjå, kunstens indre vesen, eg la vekt på Olav H». Det gjekk skeis. Så no sit han der, «unaturleg blid», og drar den smertelige konklusjonen at han burde ha satsa på den boka si i staden. Ein annan far har satsa på Gud. Satt sin lit til Gud. No har han mista sonen sin i ei bilulykke. Tilliks med Bibelens Job spør han sin gud kva meininga var med det. «Var han din Yndlingsengel»? I ein song med eit saktmodig bluegrassprega gospeluttrykk.

Eg nemnte at plata hadde elleve songar om å kjenne seg einsam og neglisjert. Eg heldt ein unna. Modningsangst. For den er annleis. Den kjem til slutt, og er fire vers om fire gitarar, og litt anna. Målt mot resten av plata har den eit nesten lystelig preg. Låtskrivaren er glad i gitarane. Han har ingen tankar om å svikte dei, og best av alt, det er ingen grunn til å tru at dei vil svikte han heller. Bjella nyttar samstundes høvet til å rette eit lite skråblikk på seg sjølv og sine songar.

Eg har ein gitar i kjellaren
eg ikkje veit kor kjem ifrå
eg veit eg vil alder selge han
det er den eg skriv sanga på
dei kjem frå dalen bakom
og bi ofto litt for tung
sentimental sagastil
i tilfelle du va i tvil

Modningsangst

Og når modningsangsten for alvor drar seg til stemmer også Maria Due i, og saman syng ho og Bjella om verdien av å ha «ein gitar å halde i, so skallen fær litt fri». Litt «trøyst og melodisk sus» altså, for å låne ei linje frå eit dystrare augeblikk på plata. Eg kan ikkje seie anna enn at eg synst det er ein fin måte å avslutte plata på. For etter elleve songar utan spor av happy ending kan det jo vere greitt å gje tristessen og døden ein aldri så liten kilevink. Sånn i all vennskapelegheit. Utan at eg vil gjere meg til talsmann for at tonen etter trilogien bør bli lysare. Nei det vil eg ikkje, for det meiner eg ikkje. Og kven har forresten sagt at det berre skal vere tre plater i ein trilogi?

Først publisert på Groove.no (i 2013)

Parquet Courts – Tally All The Things That You Broke

Standard

Kvartetten set fyr på fem nye spor. Nokre brenn betre enn andre, men lite blir til aske.

7

cover

Rock’n roll kan gjerast utan komplekse avtrykk, ganske så enkelt. For å sitere ærverdige Lou Reed: «One chord is fine. Two chords are pushing it. Three chords and you’re into jazz». Parquet Courts driv ikkje med jazz. Deira energibombe av eit album, Light Up Gold, fanga meg inn med skarpskodd punkattityde tidlegare i år. No er dei her med ein femspors ep, og den er ikkje akkurat puslete den heller.

Ikkje puslete, men nok ikkje heilt og fullt der dei var med Light Up Gold. Der den plata var 14 låtar med ei gjennomsnittleg speletid på cirka 2 minutt (samt ein allereie legendarisk groovy og gitarsviande Stoned and Starving, på 5 minutt) har denne ep’en eit noko mindre stramt og energisk fokus. Til tider er den noko slentrande og ganske så slackeraktig.

Men det startar på ingen måte slik. You’ve Got Me Wonderin» Now er eit ivrig stykke punkrock der gitarane får brukt seg og det melodiske er meisla i fengande former. Tre vers der eit par smertelige erfaringar om det ustadige kjærleikslivet blir kasta fram i scenelyset. Ja såpass smertelige er erfaringane at songaren har funne ut at «toothache’s better than heartache baby». Så når han kjem til refrenget er det berre å innsjå det: «I thought I knew a thing or two about the blues, but you’ve got me wonderin» now». Greatest Hits stoff.

Av same kaliber er ikkje dei to andre korte låtane på plata. Descend (The Way) er ein kantete og for så vidt habil sak, medan Fall On Yr Face er ein mindre habil bluespunk parentes. Dei to lange låtane på plata – for ja det er to lange låtar på plata – har imidlertid ganske så mykje for seg. Rett nok forvaltar dei ikkje si lengd like godt som Stoned And Starving. Ei låt som kunne vore ti minutt og minst like bra. Og forsåvidt er det, live. For du verden som bandet, og især songar og gitarist Andrew Savage, svir av den låta på eit par YouTube-kutt eg har komme over. The More It Works har litt av det same potensialet. Ei låt der den «filosofiske» slutninga «the more you use it, the more it works» har rolla som eit frenetisk mantra, og arven frå Pavement er ganske så tydelig. Men så går den inn i ein tomgang og døyr mot slutten. Redigering kunne altså ha gjort seg. Det same gjeld sju minuttar lange He’s Seeing Paths. I former som minner meg om Beck frå Odelay-dagane tar Savage oss her med på ein tur gatelangs i New York City. Sentralt i akkompagnementet er sampla beats og ei kubjølle. Groovet er bra, men klarar ikkje halde koken heilt til endes. Det er likevel noko friskt og vågalt over det dei foretar seg, som gjer at sjølv når dei bommar litt går dei seg ikkje bort.

Bandet har skrive om namnet sitt frå Parquet Courts til Parkay Quarts (om det er varig eller midlertidig veit eg ikkje), men dei har ikkje skrive om si evne til å kople enkle grep med energisk åtferd på ein besettande måte. Nett der har dei ikkje flust av likemenn for tida.

Først publisert på Groove.no (i 2013)

Jonathan Wilson – Fanfare

Standard

Å du heilage psykedelia! Her er det ambisjonar, her er det musikalitet, her er det ein kosmisk overflod av medrivande tonar.

9

cover

Den første omtalen min av Fanfare hamna i søpla. Den var uleselig. Full av referansar til musikk som blei gitt ut i tidsrommet 1967 – 1977. For all del, det er eit bra tidsrom. Og ikkje var det vel heilt feil heller. Det er ei uomtvistelig sanning at tonane som spirer og blomstrar utav Jonathan Wilson sin Fanfare har sine røter grundig planta i den epoken. «Men det får då vere grenser!» skreik det i mot då eg tok eit overblikk. Femten artistnamn, fem platetitlar og seks songtitlar viste ei rask opptelling. «Slikt blir å gjera plata urett» tenkte eg, «for så fast i noko som ein gong var står den jo ikkje». Eigentlig står den ikkje fast i det heile. Eigentlig flyg den som ei fri sjel mellom det den fangar og det den skapar.

Jonathan Wilson var her med ei plate for to år sidan også. Gentle Spirit var tittelen den gongen. Over 78 minuttar og gjennom 13 songar vitja han ei hippietid dei fleste av oss trudde var ein saga blott. Men nei, Wilson hadde tatt seg inn i Laurel Canyon han, funne ein stad han kunne kvile sitt tankefulle hovud, plassert heile sitt arsenal av analogt innspelingsutstyr i eit rom han kalla studio, og der spelt inn desse greiene han fann passande å gje namnet Gentle Spirit. Eit episk stykke folkpsykedelia som virka å ha god tid. Ein naturhyllande rapsodi med utsikt mot ein kosmisk tåkeheim. Melodisk smygande, passe livsfjernt, og mjukt godgjerande. Ei plate det gjekk an å bli glad i med andre ord. Med Fanfare vil han noko endå meir.

Med Fanfare utvidar Jonathan Wilson sitt soniske univers. Han lar låtane få lov til å bli større. Gjev dei ein ikkje ueffen nyanserikdom, og sveivar tidvis opp ein energi som ikkje var der sist. Fanfare er på mange vis eit konglomerat av soniske innfall, men du verden det er eit saumlaust konglomerat. Det hakkar ikkje undervegs. Dansen mellom dei djupaste søkk og dei høgaste tindar høyrest fullkommen naturlig ut. Som når Wilson i Lovestrong startar heilt der nede i det spartanske, med eit piano, med ein cello, og syng om «mystic music» som reddar han frå nokre ugode minner, og om «cosmic harmony», om kjærleiken. Før han tek låta vidare, og ein ekspansjon sett i gang. Ein gitarsolo startar på sitt arbeid. Den brenn, og brenn meir. Eit orgel melder seg på, og insisterer på at tonane skal vere feite, og vel så det. Eit groove manifesterer seg, eit hektande eit. Låta dansar. Alt dansar. Ei stund. Så flyt den ut av dansen, tilbake der den var, i det nennsame, til sitt tredje vers: «and all the while we shared this mystic in our hearts». Ei djupt fantastisk låt, blant fleire.

Over 78 minuttar og gjennom 13 songar, i skiftande tempo, i mangslags fargar, og med vekslande krefter, har Fanfare grepe eit stadig sterkare tak i meg. Varmen har si tvillause skuld i det. Varmen som Wilson har inkorporert i kvar einaste spelte tone. Og så det melodiske då, det er heller ikkje skuldlaust. Det har sin divergerande personlegdom frå låt til låt, men presenterer seg alltid i ei form eg vil kalle smidig, og slik evnar å smyge innunder huda og inn til det inste. Til og med Illumination gjer det, på eit vis. Det einaste sporet eg vil hevde minner meg om ein pastisj. Eit litt tvilsamt dykk ned til Neil Young & Crazy Horse. Men eg hoppar ikkje lenger over den. Den høyrer med. Kanskje fordi eg opplever at Fanfare er eit album, eit godt gammaldags album. Ein hoppar då ikkje over noko på slike.

Jonathan Wilson spelar ikkje berre på sine eigne utgjevingar. I fjor var han medprodusent, og spelte på langt meir enn eitt instrument, på Father John Misty sitt absurd vitale album Fear Fun. Misty sitt alter ego Josh Tillman betalar ein skjerv og to tilbake med å synge harmoni på fleire av spora på Fanfare. Eg merkar meg vel særlig korleis han i god samklang med hovudpersonen løftar fram den småkrakilske og funky støvaren Future Vision. I eit anna toneleie er han med å gjere utgangen på den inderlige countryrockballaden Moses Pain til eit lite stykke potent vestkystharmoni. I lag med mellom andre Jackson Browne og Graham Nash. Sistnemnte slår seg på si side saman med sin gamle turkamerat David Crosby og gjer sitt bidrag til at låta Cecil Taylor har «høgdepunkt» ettertrykkelig gravert tvers gjennom seg. Noko sjølvsagt Wilson sjølv og hans handtering av seks ulike instrument – mest markant ein snerten handpiska perkusjon og buktande tonar frå ein akustisk gitar – har ei ganske så overordna ære for. I ein song om ein legendarisk jazzpianist som bevega ex-president Jimmy Carter ein gong på det seine syttitalet: «Strangers and old friends arrive, Cecil Taylor is on the White House lawn tonight». Og harmonisongen er av det friskt ærverdige slaget. Årets deja vu.

Cecil Taylor

Apropos jazz, saksofonist James King (som også spelar fløyte) er med på å gjere Fazon til ein funky spirituell jazzrockattraksjon. Den einaste låta her som Wilson ikkje har komponert sjølv, men plukka frå ei førti år gamal plate av det obskure San Francisco-bandet The Sopwith Camel. Fløyta si hentar King fram på den modererte/folkgroovy/repeterande New Mexico. Ein song der gode gamle Roy Harper (som nyleg gjorde comeback med ei plate Jonathan Wilson var involvert på) har skrive teksten. Den handlar om eit av kjærleikens evige dilemma. «I couldn’t let you into my mind, I couldn’t get you out of my mind». Eit tema som pregar store deler av plata. Kjærleiken altså. Kanskje ikkje framført i dei djuptloddande eller utprega originale ordelag. Til tider kan nok det tekstlige endåtil kallast litt banalt, eller noko «out there». Men meir jordnært og poetisk utvikla enn kva det var sist gong Wilson var her det er det. Om enn ikkje av eit kaliber eg opplever som maktpåliggjande å dukke ned i. Tekstane åleine bringer meg aldri ut av fatning for å seie det slik.

Det er det den glødande fargerike heilskapen som sørgjer for. Representert med songar eg har nemnt, og alle eg ikkje har nemnt. Slik som Dear Friend. Trivelig og liten, sval og stor. Der den dveler og rykker seg inn i mitt psykedeliske indre. Når den er midt inne i sitt mest eskalerande parti meiner eg å skimte skuggen av Arthur Lee. Og så skimtar eg Pink Floyd. Og så er den ein himmelsk venn av Lovestrong.

Apropos himmel. Coveret. Kva tenkte Wilson på då han gav albumet det coveret. Det er, som allereie ettertrykkelig nemnt, liten tvil om kor tonane på plata har henta sin inspirasjon ifrå, men endå mindre tvil er det om kor inspirasjonen til covermotivet kjem ifrå. Michelangelo sin «Skapelsen». Med ein liten vri. Skaparen og den skapte sine hender er i ferd med å gli ifrå kvarandre. Den skapte lyt klare seg på eiga hand. Jonathan Wilson klarer mykje på eiga hand. Han spelar på eit utal instrument. Han har hatt full kontroll på dei fleste knottane som er blitt trykt på. Men han er ikkje verre på det enn at han hjertelig tar i mot litt hjelp frå kjentfolk av ymse slag. Til å omfamne tonar som var der, og som no er her, i songar som aldri har vore verken der eller her, før no. På Jonathan Wilson si plate av året. Som er like mykje 2013 som all anna musikk som har komme rekandes min veg i år. Men som garantert har meir framtid i seg enn det meste av den.

For ikkje å seie all.

Først publisert på Groove.no (i 2013)

 

Monica Heldal – Boy From the North

Standard

Ei ung norsk dame har funne den engelske folktonen, og saman med nokre medsamansvorne gitt den ei rastlaus, bluesblå og groovy behandling.

7

cover

Det tidlege syttitalet, og omkringliggande år, har vore eit stadig tilbakevendande sonisk tema her i stova denne hausten. Det kan det nok vere fleire årsaker til. Først og fremst, tenker eg, fordi det finst eit umåtelig forråd av god musikk frå den tida. Men eg skal vel heller ikkje legge skjul på at Jonathan Wilson sin stadig like fantastiske Fanfare nok har hatt ei iverksettande rolle. Midt oppe i all denne trivelige mimreaktiviteten har det dukka opp ei heilt fersk plate til som har lagt beslag på meir og meir av tida mi. Den har den same tidsepoken innabords. Om enn andre soniske variantar av den enn dei Wilson har grepe fatt i. Det gjer ingenting, for det er gode variantar. I sentrum står ei kvinne. Ei ung ei. Monica Heldal, frå sjølvaste Bergen. Men det er lite av Bergen i tonane på det som er hennar debutalbum.

Klangen i tonane har i stor grad sine røter på den andre sida av Nordsjøen. I den engelske folktradisjonen. Og då kanskje helst slik den fortona seg på Led Zeppelin si III-plate, eller slik det lydde då Robert Plant song duett med Sandy Denny, eller når same dame song med Fairport Convention, eller når Nick Drake sine fingrar jaga over strengane og det berre var fem lauv att.

På ni av ti songar spelar Monica Heldal på akustisk gitar. I ein fingerplukkande stil. Tonane ho frambringe har eit kvilelaust preg. Dei dansar og buktar seg. Dei vil fram. Dei har vore ute både dagar og netter. Dei søker ein fridom, men dei søker også ein heim. Dei er aldri åleine.

I bandet finn ein ikkje heilt ukjente Cato Salsa, han spelar på både elektrisk gitar og diverse tangentinstrument. Elektrisk gitar spelar også Øyvind Blomstrøm (frå El Cuero), medan Børge Fjordheim (frå Cloroform og diverse Rogalandsakter) spelar trommer. Plata blei i hovudsak spelt inn i eit studio i Sør-England med Chris Bond (frå bandet til den engelske folkrockfyren Ben Howard) som produsent. Bond spelar i tillegg bassgitar. Om ikkje ærverdige Danny Thompson står der med kontrabassen sin då, og sluttar ringen (han gjorde jo slikt i legendariske Pentangle, og har i tillegg spelt med både Nick Drake, Richard Thompson og John Martyn).

Det er eit definitivt spenn i det soniske registeret på plata. Her blir ein presentert for Silly Willy, ei semiakustisk vise med harmonisert vokal. I ei ganske så anna drakt tar Conman Coming seg fram. Ein elektrisk og svartkledd blues, med eit ekspanderande og totalt overmannande groove, der meir enn ein av mennene syng med. Groovet har forresten ei essensiell rolle i fleire av låtane. Ikkje minst i den bryskt rockande I Don’t Mind, som går over målstreken i eit mildt sagt frenetisk tempo. Det er fleire måtar å ta seg over den streken på, In Flight gjer det med ein lengre friskt oppfuzza gitarsolo, etter å ha starta ut som ei varleg vise. Andre låtar blir helde i dette meir varlege heile vegen. Follow You Anywhere er ein slik ein. Den kanskje varmaste og venaste av dei alle. Som ein fønvind av lengt og filantropi manøvrerar her songaren si røyst seg langs tonar det er lett å føle for. I tillegg til den engelske folktonen, og bluesen, og det groovy rockande kan eg også dra kjensel på noko countryslekta. I songar som Tape 03 og Die For You kan eg det. Sistnemnte har i tillegg friske tonar frå ei hardingfele (traktert av Erik Sollid), slik får ein touch av heimlandets tradisjonar også vere med.

Eg har snakka om Monica Heldal sine evner som formidlar av gitartonar. Eg burde kanskje seie noko om røysta hennar også. Eg nemnte noko i retning av at den kunne vere mild. Det står eg for. Den kan også ha eit vemodig drag. Samstundes som den rommar to motsatsar som naivitet og autoritet. Men mest av alt virkar den å vere inderlig naturlig.

Songane ho syng er fullt og heilt hennar eigne. Dei handlar om å vere i bevegelse. Om kjærleiksforhold som vanskeleg kan lukkast, men òg om forhold som kan ha ei framtid. Ein ikkje alltid like pålitelig vandrar har ei rolle i fleire av songane. Innleiingsvis heiter han, i tråd med tittelen, Boy From the North. Han dukkar opp som ein skada person, med skortande evner til å tilpasse seg. Ei kvinne forelskar seg i han og forbarmar seg over han. Men uroa i han kan ikkje lækjast. Han dreg. Eit liknande motiv møter vi att i Follow You Anywhere. Ein trøbbelmakar prøver å bryte banda til kvinna si, for hennar eige beste. Ho er ikkje villig til å sleppe taket. I eit oppofrande kjærleiksmodus gjentek ho i staden sitt mantra «I’d follow you anywhere, anywhere, if I only knew where you go». Blant desse vandrarane og på ulikt vis trøblete skikkelsane er vel den minst sympatiske psykopaten vi blir presentert for i Conman Coming, medan desertøren i Fightin» Son blir den ein vinn mest sympati for.

I In Flight møter vi så ei kvinne (den same?) som har gjort seg nokre fleire erfaringar. Denne omstreifaren var kanskje ikkje synonymt med den fagre draumen likevel. «Whether he’s northern or a traveler from the south, promises are only words from his mouth» lyde konklusjonen i siste vers. Så no er ho «in flight, oh in flight» bort frå falske forhåpningar og traurige løgner. På veg heimatt? Til slutt kjem det i alle fall ein song om å lengte heimatt. Om The Road Not Taken. Til lågmælt gnagande tonar frå fleire elektriske gitarar gjer songaren i denne uttrykk for at ho framleis ber på eit «hope of how happiness can be». Og eg tenker at platas forteljing (om ein då skal velje å sjå songane som eit tematisk fellesskap) har ein viss analogi til bibelens historie om den bortkomne sonen.

På eit av dei mest substansielle og medrivande debutalbuma som har komme min veg i år.

Først publisert på Groove.no (i 2013)

Okkervil River – The Silver Gymnasium

Standard

’We can never go back, we can only remember’. Ein låtskrivar minnast barndomen, og finn fram til poptonen i sitt eige orkester.

8

cover

Det er blitt skrive mange bøker om barndom, om å vekse opp. Mange er det som har laga songar om det også. Frå Bruce Springsteen til The White Stripes, frå Pink Floyd til Pearl Jam. Med The Silver Gymnasium har Okkervil River laga eit heilt album der dei formative åra står i fokus. Scena er den vesle staden der bandets songar og låtskrivar Will Sheff vaks opp. Meriden, New Hampshire, med sine ca 500 innbyggarar. Her hadde han, på åttitalet, ein barndom med sin dose idyll samstundes som det usikre og det smertelige også var med og prega den. Han finn ein balanse i framstillinga som gjer den fengslande å fylgje.

Will Sheff er ein eminent låtsmed. Han har øyre for å fange både dei gode og dei fengande tonane, og med sin omgang med ord overgår han det meste av det som blir forfatta av songtekstar der ute i rock’n roll. Sånn har det i grunn vore frå første stund. Frå han presenterte seg med krokete viser i grumsete farvatn (Don’t Fall In Love With Everyone You See), til han no i 2013 søker meir mot den soniske hovudstraumen i midten, med tonar av breiare karakter. Orda dei har alltid komme i imponerande straumar, som toneforfølgde noveller. Og har handla om slikt som oftare gjer vondt enn godt. Han drog det ganske så grundig i retning av den svartaste natta på førre plate, I Am Very Far. På The Silver Gymnasium fer han motsatt veg. Gluggar blir opna. Noko sorglaust skin på tonane. Det såre som ligg i botn blir ikkje tungt og traurig. Blikket som vender seg bakover er ikkje eit oppgjerets blikk.

Avstanden gjer nok sitt til at det blir slik. Dei tjue åra som er gått sidan oppveksten førte han ut av fødestaden, og etter kvart til Austin Texas, har nok lega ein del sår. Og gjort minna av ein barndom som handla like mykje om sjukdom og mobbing som om ubekymra leik i skogsholtet handterlige. I alle fall, det er ingen bitter flyktning som kryssar sine spor på denne plata. Det er ein mann midt i trettiåra som evnar å vere både oppriktig og ettertenksam, og som i tillegg krydrar forteljinga med ein solid gåtefull faktor.

Down the River of Golden Dreams heiter ei av dei eldste platene til Okkervil River. Det kan avgjort diskuterast kor gylne dei var draumane som dukka opp langs ferda. Men tittelen, tilliks med bandnamnet, er i alle fall med og illustrerer at elva, som bilde, som metafor, som kraft, har ei viktig rolle hos Sheff. At det sentrale kuttet på The Silver Gymnasium ber tittelen Down Down the Deep River kan derfor vanskelig hamne i kategorien for dei store overraskingane. Det er ein song som dekker så godt som heile spekteret av kva barndomen hadde å by på. Frå gleda over dei store filmane og dei fantastiske songane «that you taped from off the radio», til spenninga «and all that difficult shit in those tender years», til redsla, til smerta då du låg der mørbanka, og far din kom og bar deg heim og lova deg at han alltid ville vere der. Versa dansar lettbeint fram, har eit dynamisk sting og eit visst slektskap til Pulp sin legendariske Common People. Teksten har ei livslyst i seg, men den er alt anna enn blåøygd. Kvart vers vert avslutta med eit åtvarande «it’s not all right, it’s not even close to all right». Før eit drivande refreng kjem inn og breier både ytterligare uro og hektande harmonitonar over sakene, i nokre sekund. Det er ein song av den sorten eg ikkje klarer å få nok av.

I produsentrolla har Sheff denne gongen plassert John Agnello. Ein fyr som var der og dreiv med slikt allereie på åttitalet. Utan at han verken har fått lov til eller prøvd å legge eit utprega åttitalssound over sakene. Men den sonisk reinaste plata i Okkervil-katalogen har det blitt. Det går kanskje an å kalle den Okkervil River si popplate. Nokon vil sikkert seie at dei likte bandet betre då dei var litt meir rufsete og indie-aktige. Eg kan også greitt finne to-tre plater i katalogen eg sikkert vil hevde er betre (Black Sheep Boy, The Stage Names, Down the River of Golden Dreams), men eg har på ingen måte vanskar med å finne bandet særs attraktive i årets drakt heller. For det finst meir enn ein song på plata som gjer underverker.

Lido Pier Suicide Car opnar nennsamt. Berre Sheff, ein akustisk gitar og forsiktig gnissel. Den flyt av garde, vakker og trist, før den ekspanderer og blir ganske så heftig. Kva den handlar om er ikkje soleklart. Men døden er i alle fall på visitt, og krefter, store krefter, guddommelige og øydeleggande. Den er eit drama, eit fasettert drama.

Pink Slips er ein kraftfull popsong. Sonisk likefram, samstundes som den flørtar med noko toneskakt, halvpsykedelisk. Sheff er i Texas, desillusjonert, og stiller spørsmål ved om denne barndomen er noko å sjå tilbake på i det heile. «This wish to go back… when I know I wasn’t ever happy! show me my best memory – it’s probably super crappy». Songaren filosoferer sjølvironisk med kraftfull røyst. Ser seg sjølv utanifrå, og er ikkje veldig imponert. Den guten som var lykkelig i «227» dagar, kva vart det eigentlig av han? Eit svar, framført med eit litt skjelmsk blikk, er «He’s the laureate of the Granite State, and now he doesn’t even write, he just riffs».
På sitt mest urovekkande er plate i låta Walking Without Frankie. Eit rop etter ein som ikkje lenger er her. Ein som tok livet sitt. Det mest Springsteenske augeblikket heiter On A Balcony. Medan songar som Where the Spirit Left Us og White har trivelig popynde i seg utan at det blir fornekta at livet alltid møter på ein vinter, og det blir for kaldt til å drukne. «Then the winter’s here, and it’s too cold to drown, and I’m nearly whited-out, snowblind, like it’s no business of mine if life doesn’t want me around».

Og til slutt kjem Black Nemo. Med lette steg, popraffinement, ultradynamiske overgangar og harmonisong per excellence. Ein song eg har blitt ufattelig glad i. «I’m going away, floating away on a tide» er eit slags omkved. Meriden er fjern. Songaren var innom, blant minner, blant spøkelse, alt vart ikkje klart for han, for det å gå tilbake slik går eigentlig ikkje an, no dreg han. «Light as air he’s leaving. There… he’s gone».

Men The Silver Gymnasium er her, og vil nok ikkje bli borte med det første.

Først publisert på Groove.no (i 2013)

 

Neko Case – The Worse Things Get, the Harder I Fight, the Harder I Fight, the More I Love You

Standard

Songar om døden, om å kjempe, om å ville, om å elske. I eit velkjent Case-tonelandskap.

7

cover

«I wanted so badly not to be me» syng Neko Case på sitt mektig titulerte sjette soloalbum. Kvifor gjer ho det tru? For ho er då framleis denne kvinna med den rungande røysta, og desse songane som gradvis kryp innunder huda. Henne som det ikkje er så enkelt å plassere i ein bås, om ein då ikkje går for den det ganske enkelt står Neko Case på. Jodå, ho er minst like mykje Neko Case denne gongen som ho nokon gong har vore. Det er nok ikkje det ho formidlar eit ønske om å komme seg bort ifrå. Det er noko ganske anna. Til grunn ligg ei smerte. Ei stadig tilbakevendande ei. Den har si årsak i at familie og venner har døydd rundt henne. Dei siste fire åra. Det går nok an å seie at songane på plata er farga av det. For der Case før har fortalt historier som har sitt opphav nokre armlengder unna henne, og der ho har vore gåtefull og flittig nytta metaforar frå dyr og natur, har songane denne gongen eit nærare og meir personlig preg.

The Worse Things Get, the Harder I Fight, the Harder I Fight, the More I Love You. Smak på den linja! Eit par gonger til kanskje. Det er vilje tilstades i ei slik erklæring. Slik er plata også. Neko Case dusjar verken songane eller lyttaren i sjølvmedkjensle. Det er ein soliditet i melankolien til Case, eit vindpust kan ikkje blåse desse songane overende. Songar som på ulikt vis formidlar at det er lækjande å akseptere smerta, å verkelig kjenne på den, men at såra som denne smerta kjem ifrå må få bli til arr og ikkje til evigopne sår. Derfor handlar Case sine songar meir om å kjempe seg til lands enn å forlise.

No har ho ikkje skrella bort det gåtefulle. Det finst flust av vegar både inn i, rundt i, og ut av songane hennar denne gongen også. Where Did I Leave That Fire spør ho seg i hymnetilstand ein stad på plata. Oppe på ei varsam drone, blant pling og plong, jazzinfiserte pianotonar, og eit kortare elektrisk forsøk på å frakte låta inn på eit energisk spor, akkurat i det det oppstår eit rykte om kor flammen kan plukkast opp. Oppskaka og full av omtanke opplever eg henne i a capella låta Nearly Midnight, Honolulu. Ein trøstande song til ei lita jente som songaren var vitne til fekk ei verbal overhøvling av mor si. Ganske så djupt inne i depresjonen som ramma henne er ho i den melodisk fengande Night Still Moves. Der ho fremjar eit brutalt ynskje om å ville «revenge myself all over myself» og hardnakka hevdar at det er «nothing you can do to me». Langt meir oppløftande er tonane ho vel å avslutte seansen med. Ragtime. Ein song som mellom anna fortel at i den svartaste depresjonen var det berre ragtime-musikken sine optimistiske tonar ho orka høyre på. No lyde mantraet «I am useful and strange». Og tonen er mangslungen.

Country? Folk? Jazz? Rock? Pop? Jadå, og meir til. Men heile tida med den tydelige Case-signaturen i botn. Eit dugande lag har ho med seg også, til å effektuere sakene. Frå M. Ward til Paul Rigby til Calexico-karane til eit titals til. Til slutt står kanskje ikkje plata att like tettpakka med låtskattar som hennar tre føregåande plater. Men det beste er der oppe, og aller best er Man. Eit gitarrufseleg powerpop-nummer som veivar inn rada full av melodivinnande linjer. Samstundes som dama ganske så bestemt hevdar å sjå seg sjølv som «a man’s man». «It’s what kind of animal I am» presiserar ho, og vil vel fram til at først og fremst så er ho eit menneske. Men altså ikkje eit som står der rådvill med lua i handa.

If I’m dipshit drunk on pink perfume
Then I’m the man in the fucking moon
«Cause you didn’t know what a man was
Until I showed you

Det er Neko Case det.

Først publisert på Groove.no (i 2013)

 

Ty Segall – Sleeper

Standard

Sjølvsagt klarte ikkje Segall å ta det med ro i år heller. Men sonisk sett har han aldri tatt det roligare enn på Sleeper.

7

cover

The West er ein countrylåt. Ja, heilt riktig, Ty Segall avsluttar den nye plata si med ein countrylåt. I vest ser han faren, i aust ser han mora. «Where do we go home?» spør han seg. Han står i vegkrysset. Det evinnelige vegkrysset. Og avsluttar si mest personlige plate til dags dato der. Ei plate som også i særklasse er hans minst støyande. Den er ikkje dårlig for det.

Etter eit fjorår der han var hyperaktiv på platefronten (for så vidt tilliks med dei fleste åra sidan han byrja å gje ut plater i 2008) snakka han om å ta det rolig i 2013. Eg meiner å huske at han nemnte ordet pause. Ikkje så enkelt, når ein heiter Ty Segall. For noko må jo slike pausar også fyllast med. Og kva er betre enn litt musikk?

Far til Ty Segall døydde i desember 2012. Det sette sine spor i den unge mannen. For det var ein far som stod han nær. Segall flytta raskt etter det frå San Fransisco til Los Angeles, for å komme nærare søstera si. Han tenkte også han skulle bruke tid til å surfe på bølgjene som kom inn frå Stillehavet. Mora ville han fjerne seg frå. Både geografisk og mentalt. Han tykte ho hadde takla faren si siste tid med sjukdomen og hans død på eit lite tillitvekkjande vis. Han syng om det på plata. «He’s here, he’s still here, though she’s crazy» syng han. Inderlig oppbrakt. «I am his son» syng han. I ei låt som sjanglar av garde, lealaus. Heimlaus. Crazy. Som om den er ute og søker sonisk asyl på Big Star sitt tredje album. She Don’t Care syng han litt seinare. Ein Beatlesk psykedeliastraum renn tvers i gjennom songen. John Lennon sin febrilske Mother tyt inn frå venstre. Songaren er fylt opp av bitre tankar, men vel så mykje ei fortviling. Det er to songar som openbarar seg som opne sår. Er dei for nære, for private? Kanskje. Men dei er der, du verden som dei er der.

Fuzz har det vore grundig mykje av på tidlegare Ty Segall plater. Elektrisk gitar, støy, forvridde drønn, skurr og skrammel. Slik går det ikkje an å seie at Sleeper fortonar seg. Den akustiske gitaren er det mest sentrale instrumentet her. Men eit kvantesprang inn i noko anna er det no likevel ikkje. Arven frå det seine sekstitalet og tidlege syttitalet har alltid vore sterkt til stades hos Segall. Det er den på Sleeper også. Og då mest den engelske biten av arven.

Eg nemnte Lennon i stad. Det er fleire tonar her heimsøkt av den mannen. Og så har vi The Keepers då. Der Segall proklamerar linjer som «let the keepers keep the time, let the sleepers dream so fine» i eit sonisk språk som lett hadde funne seg til rette på David Bowie sitt Hunky Dory album. I tittelsporet syng han om å drøyme søte løgner i ein tone som ganske så greitt kunne fått innpass på ei Syd Barrett-plate. Og når han gjer uttrykk for å ville grave seg «far down in that big hole in the ground» i Sweet C.C. oppfattar eg han på god tur inn i Marc Bolan sine sfærar. Men det gode er at oppe i det heile er han berre Ty Segall. Med sitt lause og vinnande vesen. Melankolsk denne gongen. Langt meir enn før. Men ein fyr eg finn det vanskelig å seie noko vondt om. Og aller minst når han mot slutten byr på manisk psykedelia i Queen Lullabye, og skrur seg opp, opp, opp, og inn i sjølvaste dunkelheimen.

Ei Ty Segall plate god som nokon, i grunn. Og den neste skal visstnok ikkje vere så langt unna. Pause du liksom.

Først publisert på Groove.no (i 2013)

 

Houndmouth – From the Hills Below the City

Standard

Originalitet får andre ta seg av bjeffar dei, og omfamnar den amerikanske grunntonen med heile sitt glødande hjerte.

7

cover

Den har noko urovekkande tiltrekkande med seg debutplata til Houndmouth. Allereie under den første runden i selskap med den fant eg meg vel tilrette. For vel? Ein liten mistanke byrja å murra langt der bak. Litt motstand viser seg jo som regel å vere av det gode. Så eg har gjort mine forsøk på å spele den av meg. Bli ferdig med den. Plassere den der den sannsynlegvis høyrer heime, i gløymeboka. Eg har enno ikkje lukkast.

Houndmouth er sjølvsagt ikkje spesielt originale. Hadde dei det vore hadde ovannemnte problemstilling vore fråverande. Kvartetten frå det sørlige Indiana held sonisk hus midt i eit landskap eg har funne det så altfor freistande å frekventere drøssevis av gonger. The Band, og deira røter, og deira møter med Dylan, og deira grep om den evige amerikanske grunntonen er eit essensielt element her. Frå ein annan kant kan eg høyre Rolling Stones søke Exile on Main Street. Frå ein sørlig kant kan eg høyre ein ung Lowell George synge Willin». Borte i eit hjørne sitt John Prine og fabulerer om ein Quiet Man. Og frå nyare tider kjem The Felice Brothers veiftande med Frankie’s Gun. Det er ikkje lett å gjere seg gjeldande her du.

Forunderlig nok klarar Houndmouth det. Eg tenker dei gjer det fordi dei ikkje strevar med å få det til. Dei gjer berre noko dei elskar. Og dei gjer det med glød, utan å skjele mot kva som tar seg best ut. Dei låner flittig, men leverer alltid stoffet tilbake med æra og livskrafta intakt.

Syng gjer dei alle fire. Både dei tre av hankjønn, og kvinna i gjengen. Med gitaristen Matt Myers som den som oftast har den leiande vokalrolla. Men ikkje ein song går forbi utan energisk harmonisong. Av det slaget som kanskje ikkje høyrer til i kategorien verdshistorias mest raffinerte, men som til gjengjeld minner sterkt om slikt som kjem strake vegen frå hjerta. Gitaren er alltid elektrisk, orgelet duvar og grev, og rytmeduoen er ikkje utprega anonym. I songar eg ikkje skal hevde dekkar eit vidt spekter av sonisk åtferd.

Tittelen, From the Hills Below the City, seier vel sitt om kor dette føregår. For å presisere: Dette er ikkje historier henta frå noko mansion on the hill. Skikkelsane i Houndmouth sine songar har så avgjort andre problem å slite med. Ein tredjerangs ransmann, udugelig svindlar, og evig fengselsfugl fortel sin historie i det mektig countrygroovande nummeret Penitentiary. Arbeidarar utan arbeid og lurendreiarar som veit å utnytte seg av slikt har rollene i den gitarsnerrande og melodisk listige Ludlow. Medan Comin» Round Again byr på eit fengande refreng og ein historie om ein doplangar, far og trøbbelmakar. Dei resterande 9 songane er ikkje av det spesielt oppbyggelige eller sorglause slaget dei heller.

On The Road heiter opningssporet. Og utan å klenge dette spesielt sterkt opp mot Jack Kerouac så blir det meir enn ein stad på plata referert til det å vere på farten. Av ulike grunnar. Ei hundsa jente set fyr på heimlege tomter og stikk (Come On, Illinois). Ei naiv jente hoppar på «the gypsy train to Houston», og kjem hardhuda tilbake. Ein raustlaus fyr køyrer inn i ein støvete by og ropar «hey there Rose, did you think I’ll come all this way in vain». Medan andre er Halfway to Hardinsburg, eller var det halvvegs «to hell»?, idet dei høyrer «the sound of the organ’s bitter swell».

Så det er den historia. Om å vere fortapt og kjempande i Amerika. Men dystert er likevel ikkje det første ordet som renn meg i hu når eg høyrer på Houndmouth. Det er eit løft og ein fest i tonane dei serverer. Og den varer, enno.

Først publisert på Groove.no (i 2013)

The National – Trouble Will Find Me

Standard

I eit moderat og smidig modus lirkar Brooklynkvintetten nok ein gong fram ei plate som vinn i det lengre løp.

8

cover

Der var den du, den sjette plata til The National. Trouble Will Find Me har dei funne på å kalle den, og til slutt fant den meg. Eller vi fant kvarandre. Det har i grunn alltid vore litt trøblete det der. Dei virkar alltid noko grå og traurige sånn i starten, desse platene til The National. Dei krev sine rundar, tre, fire, fem, seks. Og så med eitt skjer det ei openbaring, gode ting trer fram.

Ja Trouble Will Find Me har dei funne på å kalle den, det kunne dei vel for så vidt ha kalla alle platene sine. «When I walk into a room I do not light it up. Fuck» syng songaren. Og eg tenker at den var ikkje så heilt utypisk den du. «I don’t need any help to be lonely when you leave me» syng han også, denne songaren. Ja den er nok ny den linja der, tenker eg, men du verden den har sine slektningar. Strødd utover fem album eg har lært meg å halde umåtelig kjære. Eg klarar ikkje finne grunnar til å ikkje inkludere dette sjette i klubben.

The National er framleis det same bandet som debuterte med eit sjølvtitulert album i 2001, og dei er det ikkje. «If I forget you, I’ll have nobody left to forget» song Matt Berninger den gongen. Det er klart han kunne ha sunge det i dag også. To år seinare titulerte bandet si andre plate for Sad Songs For Dirty Lovers. Det kunne også ha vore tittelen på alle platene som har komme sidan. Og så er det tonen då, dei har på ingen måte snudd ut og inn på den sidan dess. Men, det var vel noko alt-country der ein gong som eg høyrer lite av i dag. Synthesizerane eg kan skimte lyden av sånn dann og vann no for tida kan eg ikkje minnast var der den gongen. The National gjer ting, tar sjansar, i dag, som var framande for dei for ti år sidan. Men vi er på det subtile plan no. Revolusjonerande endringsprosessar er for andre. Utvikling er ein langsam manøver, i tilfellet The National.

Suksessen kom ikkje til dei i eit stormande tempo heller. Det byrja vel så smått med fantastiske Alligator. Men sånn for alvor byrja det nok med ein song om eit Fake Empire, i det herrens år 2007, og plata den var på, The Boxer. Suksessen kom snikande inn i livet deira, og gjorde at femten til tjue tilhøyrarar i ei lita kneipe ned ei trapp vart til eit tusentals på innsida av breie dører. Her kunne ting fort ha gått gale. Det har vi vore vitne til mang ein gong. Musikken til The National har også i seg ei kjelde til trøbbel på dette planet. Dei kunne blitt eit anthem-band. Dei kunne ha byrja å brusa med fjæra og banka sakene inn med fyndige bevegelsar. Slik har det ikkje gått, fordi dei veit å halde att. Det er framleis noko prisverdig nøysamt og diffust ved dei.

Eit brødrepar dannar rytmeseksjonen. Scott Devendorf med bassgitaren er den stødige, og bandets mest anonyme kraft, men han er på pulsen til broren. Og det er pulsen sin det. Bryan Devendorf kan drive saktegåande tonar framover med tempofiksert tromming, eller han kan ta intrikate skritt på utsida av god taktskikk. Ein vil oppleve det som ei utfordring å prøve å klappe i takt med hans rytmegang. Men du verden som det denne trommisen foretar seg heile tida er i låtas teneste. Eit anna brødrepar, eit tvillingpar, står der med kvar sin gitar. Bryce og Aaron Dessner har mange jern i elden. Begge har dei formell musikkutdanning. Bryce har sine prosjekt inn i dei smalare sfærar av musikkverda. Aaron har bygd studio i garasjen sin, og har ytt produksjonshjelp til fleire plateinnspelingar dei siste åra. Som gitaristar i The National er dei på harmonisk talefot og i utfyllande diskusjonar, både grumsete og svalande. Femtemann i kvintetten, songaren Matt Berninger, har ingen bror.

Eller jo, forresten, han har ein bror. Ein ni år yngre bror. Som elskar heavy metal og horrorfilmar, og synst indierock er noko pretensiøst dill. Ein god bror. I 2010 vart Tom Berninger invitert med som roadie på High Violet-turneen. Han tok med seg eit kamera, og nytta høvet til å lage ein film. Om seg sjølv, og livet i kulissane rundt eit rockeband på tur. Det har også blitt ein film om The National. Mistaken for Strangers, som den heiter (etter ein av bandets låtar), hadde premiere berre nokre veker før Trouble Will Find Me kom ut.

«I should live in salt for leaving you behind» syng Berninger i opningssporet. Det er broren han har i tankane. Broren han reiste frå då denne var ni år gamal, og kanskje trengte den store helten sin rundt seg meir enn nokon gong. Det er blitt ein song om slektsband, om å forstå og misforstå, om å vere forskjellige. Den har både anger, forsoning og kjærleik i seg. Takten går i noko slikt som 7/8, melodien har eit gjentakande vesen, og den gjer inntrykk. Noko den ikkje er åleine om.

Den lakoniske barytonrøysta til Berninger er der og behandlar låt etter låt med skarpskodde tekstlinjer. «I have only two emotions» syng han, «careful fear and dead devotion». Og eg tenker at nett det kanskje er eit aldri så lite manifest. I alle fall om ein legg til at det sikkert er gjort med eit lite smil om munnen og ein bra dose sjølvironi i bringa. Når så er sagt, Trouble Will Find Me er ikkje bandets sterkast melankolitynga plate. Det er noko meir laust og ledug over den enn kva som er tilfelle med nokon av forgjengarane. Men ting blir ikkje tatt lett på av den grunn. Livet er ingen gylden spiral og døden er noko langt meir urovekkande enn ein fjern muligheit. «I do my crying underwater, I can’t get down any farther» croonar vår mann, og er midt inne i ein attraktiv song om døden og sine Demons. Ved eit anna høve ser songaren døden komme og innhente han i eit fornedrande augeblikk, «under the withering white skies of humiliation». Ei plate full av morosame songar om døden har eg registrert Berninger ytre i intervju. Kor morosame songane er vil det sikkert herske usemje om. Kor dominerande dødstematikken er kan nok også takast opp til diskusjon. Det viktige er vel at det ikkje er klinkande klart, og at i alt dette uklare sig den eine velsigna flotte låta etter den andre fram i dagen.

Platas siste halvdel er hakket sterkare enn den første. Då særlig takka vere tre songar. Graceless, Slipped og Pink Rabbits. Med ein kompleks puls i sin midte veks Graceless på erobrande vis seg inn i skiftande melodiske former. I låtas første del formidlar hovudpersonen nokså overtydande at han er oppe i ein situasjon han ikkje taklar. «I don’t have the sunny side to face this» er ei av linjene han kastar fram for å bli trudd på det. Andre del stuper han inn i med fylgjande ikkje altfor oppløftande melding: «all of my thoughts of you, bullets through rotten fruit». Deretter handlar det om å forstå døden, om at blomar kan gjere ein forskjell «if you’re dead in the mind», og at det er «the side effects that save us». Slipped er annleis. Slipped er ein enkel song, i eit stoisk mønster. Ei bedrøva pianolinje renn igjennom den, gitartonar skvulpar langs den, rytmen er bedagelig, og songaren syng om å oppsøke staden der ting gjekk gale. For å ta opp kampen og kanskje klare seg. Eller kanskje ikkje, kanskje heller berre for å erkjenne at «I don’t need any help to be breakable, believe me». Treffande nok. Men sterkast treff Pink Rabbits. Matt Berninger tar her eit steg bort frå den velkjente baryton-tonen og finn eit litt høgare register. I ein song eg knappast ynskjer skal ta slutt. Den har ein melodi som overmannar meg. Ein sonisk struktur med ein subtil ekspansjon. Pianotonar er igjen sentrale, rytmen dorsk men potent. Og tekstlinje på tekstlinje viser at Berninger er ein av våre tiders fremste skaparar av slike. Det handlar om ei rastløyse, eit sakn, og eit håp om å kunne vere i tankane til den som drog sin veg. For så plutselig å stå ansikt til ansikt med denne personen. «I’m so surprised you want to dance with me now» stotrar då hovudrolleinnehavaren fram, før den tilbakekomne lyt stå til rette for smerta vedkomande har vore årsak til:

You didn’t see me I was falling apart
I was a white girl in a crowd of white girls in a park
You didn’t see me I was falling apart
I was a television version of a person with a broken heart

– Og Bona Drag var soundtracket, og du sa «it would be painless», «it wasn’t that at all». Skilsettande stoff i grunn. Eg har høyrt Berninger påstå å ha laga åtte versjonar av denne songen, og at han er like glad i alle. Han ser for seg å sende ein liten boks ut til folket med samfulle åtte oppi. Nett det synst eg høyrest ut som ein utmerka idé.

Si vane tru har ikkje kvintetten sørgja for all lyd åleine. Dei har med seg ein anstendig gjeng musiserande hjelparar. Frå Sufjan Stevens til Richard Reed Parry til Thomas Bartlett til Sharon Van Etten. Og fleire spelar på strykarar og blåsarar. Men det blir aldri for mykje. Det blir i grunn akkurat nok. Nok til at The National manøvrerar endå ei uunnverlig plate inn i hylla mi.

Først publisert på Groove.no (i 2013)

 

Vampire Weekend – Modern Vampires of the City

Standard

Trilogien er fullbrakt, noko ettertenksamt har grepe fatt i dei, men poptonen er frisk og freidig.

8

cover

Det finst fleire grunnar til å tvile enn til å tru. Gud er i trøbbel. Sola går minst like ofte ned som den står opp. Visdom er ikkje synonymt med ungdom. Døden er uunngåelig, men heller seinare enn før. «There’s a lifetime right in front of you». Med betraktningar av dette slaget tar Vampire Weekend oss med på ein liten tur inn i sinnet og sjela til Modern Vampires of the City. På ei plate som er like nådelaus som den er medgjerlig, like absurd som den er lettfattelig, like eksentrisk som den er fengande.

Det er gått nokre år sidan no at denne kvartetten frå New York kom seglande inn på ei viltert sjarmerande bølgje av indiepop og afrobeat, og song om vektige saker som A-Punk og Oxford Comma. Dei slo ikkje kontra då dei to år seinare kom med oppfølgjaren, men dei kalla den Contra, og var eit lite hakk mindre sjarmerande. Atter tre år seinare er ungdomstida i ferd med å gli over i ei anna tid, og dei viser fram eit meir reflektert sinnelag, og eit for så vidt meir vemodig eit også. Heilt utan å temje gnisten i den ustyrtelige poptonen.

Vokalist Ezra Koenig fer til verket med reinspakka glød og tvillaust nærvær som fremste kjennemerke. Rundt han føregår det saker og ting. Multiinstrumentalist og produsent Rostam Batmanglij er ein mann rik på idear. Han skikkar inn det eine instrumentet etter det andre. Og legg då merke til at eg skriv etter det andre. For det er i stor grad slik det er. Det blir ikkje pøst på med veldig mykje samtidig. Det er godt med rom her. Eit rom som blir nytta til å gje kvar enkelt låt sitt preg, sitt stempel, sitt groove. Eit groove, som enten det rasar eller luntar, hakkar eller heng, er reint eller skittent, blir halde vel i hevd av radarparet Chris Baio og Chris Thomson.

Vampire Weekend plukkar inspirert frå pophistoria, både i heimland, utland, og nabolag. Ei linje her, eit sound der. Ein vri her, ei formulering der. Til slutt, når eg skal sette to strekar under låta for å synleggjere kor den verkelig høyrer heime, så er eg likevel aldri i tvil om at den høyrer til hos Vampire Weekend. Den høyrer for eksempel ikkje til hos Paul Simon anno Graceland, eller hos Wilco anno Yankee Hotel Foxtrot, og heller ikkje hos Outkast anno The Love Below. Men kvartetten ser mot Afrika med eit blikk som liknar på Simon sitt, dei kan ha ein hang til å vere litt sonisk freidige mot smarte poplinjer, som Wilco, og dei lar seg av og til lure inn i hip-hop kvartalet.

Hey Ya song Outkast. Vampire Weekend gjer det heilt motsatte, dei syng Ya Hey. Og det er inga dame dei prøver å sjekke opp, dei prøver seg på Gud. Ikkje for å få han ut på dansegolvet eller til sengs, eller noko slikt. Dei har noko dei vil seie han. «Oh, good God, the faithless they don’t love you, the zealous hearts don’t love you, and that’s not gonna change». For du såg kva du dreiv på med Gud, du såg alt du gjorde feil, hevdar songaren, men du let det skje likevel. Mot slutten av låta, i eit rimelig surrealistisk augeblikk, ser så songaren denne gudeskikkelsen for seg som ein diskjockey som iherdig står og snurrar (Desmond Dekkers) Israelites om til 19th Nervous Breakdown (Rolling Stones). Det er ikkje til å tru.

Ein skulle nesten tru dei var ateistar. Heftige Unbelievers konsoliderar for så vidt det inntrykket. Der den fremjar ein lengt etter litt varme i denne kalde kalde verda, og nyttar høvet til å minne om den fryktelige varmen som ventar alle vantru og syndarar. Og som om ikkje det er nok: «Girl you and I will die unbelievers bound to the tracks of the train». Ja slik går refrenget her, og tonen er ufattelig frisk.

Den er ikkje mindre frisk tonen som kler Diane Young. Den har hyperaktiv 50-tals rock’n roll i seg. Sparkar tøffare enn dei fleste, trør til med ei lita stemmeforvrengingsøving, og er på generell kurs mot undergangen. Tittelen kan godt vere eit lite ordspel på dying young. Eit tema som også dukkar opp i den lett gromsete og roligare disponerte Don’t Lie, gjennom fylgjande sentrale spørsmål: «Gods» loves die young, is he ready to go?».

Noko seier meg at svaret er nei. Noko seier meg at det er høgverdige tankar ute og går her om at det kan ha ein viss verdi å vekse til å bli eldre. «I feel it in my bones» synge Koenig, «I’m stronger now, I’m ready for the house, such a modest mouse». Det høyrest ut som orda til ein mann med tankar om å gå inn i ei meir konvensjonell livsform, eit parforhold. Det er i Step desse betraktningane dukkar opp. Hengslete, raft gyngande, hiphopsmitta, medrivande Step. Der fortida og framtida blir lagt på vektskåla, og songaren drar fram linjer verdt å grunne litt over. Som til dømes «wisdom’s a gift but you trade it for youth, age is an honor – it’s still not the truth».

Kva som måtte vere sanninga er det lite som tyder på at Vampire Weekend er overvettes opptatt av. Dei er vel heller av desse som rakrygga syng «I’m never gonna understand, never understand», eller legg armen kring Hannah Hunt og med vemod i blikket slår fast at «you and me, we’ve got our own sense of time».

Dei er i grunn ganske så likandes slike.

Først publisert på Groove.no (i 2013)