Dette er det eg vil kalle sabla frydefull energi. Eller sveitt rytmikk i garasjen.
Tittellåta frå Haugesundstrioen Undergrünnen sin ganske så ferske (og vel verdt å merke seg) EP Ørkesløs Fryd.
Mar30
Author Archives: Oddmund Berge
Mar28
Frøkedal – Hold On Dreamer
Ein solodebut med folkpoptonar som evnar å gnage seg fast. 7
W.O.Y heiter den første låta. «I do, I do, I do, I do think the world of you» høyrer eg Anne Lise Frøkedal synge. Eg høyrer ein song om fridom, om kjærleik, og om at dei to kreftene kanskje ikkje arbeidar supergodt i lag. Eg høyrer ein vakker gitartone som må ha komme med ein varm vestavind ein gong. Eg høyrer ein folktone frå trakter der Vashti Bunyan har ferdast. Eg høyrer ei gnagande uro frå ei fele operere i eit dronelandskap som kunne ha stamma frå eit kjellarmøte i The Velvet Underground. Der kunne det enkle suggererande trommemønsteret ha stamma i frå også. Etter drygt fire minuttar er låta over (slik mange låtar ofte er), men den blir ikkje borte, eg klarar ikkje å fri meg frå at den har gjort eit inntrykk, at eg føler meg dradd mot den. Det finst ein og annan song til på plata, på Hold On Dreamer, som eg kunne, som eg kan, seie om lag det same om.
Etter mange år som bandmedlem og samarbeidspartnar (eg nemner I Was A King, Harrys Gym, Robyn Hitchcock, Martin Hagfors, eg kunne nemnt fleire) er Anne Lise Frøkedal endelig her med sin solodebut. Som berre Frøkedal, men absolutt ikkje heilt åleine. Det står ikkje noko om det på coverframsida, men Familien er med, sterkt med. Eit band av venner som ho har spelt litt rundt med dei seinare åra. Fire i talet, Olav Christer Rossebø (frå bl.a. Bergen Mandolinband) på fele og mandolin, Erlend Ringseth (Harrys Gym) på tangentar, Thea Glenton Raknes (Thea & the Wild) på trommer og koring, og Ingeleiv Bestad på koring. I tillegg er ein og annan an musikar innom og gjer lyd frå seg på enkeltspor.
Det er ikkje blitt ei plate med mykje lyd. Det er blitt ei plate med nok lyd, og ikkje ein tøddel meir. Ei plate i eit draumedronefolkpop-landskap, som takka vere ein ikkje ueffen personleg karakter unngår å bli borte i syninga. Denne karakteren handlar vel om noko slikt som å søke innover mot songens eigentlige vesen, og så ta det derifrå. Ta uroa, mørket eller lyset som ligg der med utover i det spelte, utan å pynte på det. Berre la ein sonisk blodstraum av det psykedelia-organiske slaget bringe stoffet fram i dagen (eller natta), og la det bli med det. Gje den reine gode røysta rom, blant kaktus og roser.
Slik smyg den eine songen etter den andre fram. I eit gnagande folkpsykedelisk bilde lovar Anne Lise Frøkedal at ho vil «get you cherry flowers and the truth» (songen heiter Cherry Trees). «Hold on dreamer» oppmodar ho til i sakteflytande tonar med ein håpefull lengt i seg (songen heiter The Man Who Isn’t Here). Olaf Olsen (frå Bigbang) spelar større trommer i The Sign, ein popsong med ei attraktiv psykedelisk åre. Misery er den dystre pianoballaden. Medan Kid sitt popmelodiske vesen blir støtta av tonar frå eit electronica-felt. Alle er dei låtar med eit klart slektskap til kvarandre. Men ein variasjon gror seg tydeligare for kvart besøk. Og siste besøk er nok ikkje gjort.
TIDAL: FRØKEDAL – HOLD ON DREAMER
Mar15
Kendrick Lamar – untitled unmastered.
«Pimp pimp hooray», eit lite upolert supplement. 7
Heilt utan varsel var den der berre, denne plata. Heilt utan at det var skapt det minste grann av forventning om at Kendrick Lamar var i kjømda med ein bunke ny musikk. No er det vel slik at det dagleg blir lagt ut nye album på allverdens straumetenester og nedlastingskanalar utan at det blir gjort kjent for så altfor mange. Og der blir dei liggande, i fred, og blir i all æva hemmelige for dei fleste andre enn den nære familien. Det blir fort litt annleis om det er My Bloody Valentine, Wilco eller Kendrick Lamar som finn på slikt. Då er det berre snakk om minuttar før ryktet har spreidd seg, interessa er skapt, og hjulet rullar. Kanskje er det berre ein ny måte å skaffe seg merksemd på i alle mogelegheiters digitale tidsalder. Kanskje er det ein gimmick. Eller kanskje er tanken å tilby noko stoff ein hadde liggande utan å måtte gjere altfor mykje utav det.
Når det gjeld merksemd fekk den vesle store rapparen frå Compton ein dugelig dose av slikt i 2015. Det var vel knapt noko album i fjor som kunne matche hans fabelaktige To Pimp a Butterfly i talet på lovord. Frå dei same seansane som det albumet kom utav er dei åtte låtane på untitled unmastered også blitt skapt. Men som albumtittelen fortel så har ingen av dei fått ein tittel, og dei har heller ikkje fått ein siste lydteknisk omgang. Ord som halvferdig og skissepreg er no likevel ikkje dekkande for korleis dette lyde. I alle fall ikkje når det gjeld fleirtalet av låtane. Men uforedla kan ein vel kalle det.
Jazzen var bra til stades på To Pimp a Butterfly. Den er bra til stades her også. Ja endå meir til stades. I uflidd, skitten og yppande kledning vandrar jazztonen gjennom groovy sidegater og funk-lumske strøk, og er både ein nyttig og uroleg fylgjesvenn for Lamar sin vitale flow.
Ambivalens og kontrastar er i sedvanlig Lamar ånd ei viktig drivkraft. Spørsmål og svar i endelaus skuggeboksing. Sex, Gud, sjølvhevding, sjølvforakt, mammon, samfunn vs individ, den kvite mann vs den svarte mann, den grenselause urettvisa.
Det startar med ei pinleg sexskildring, og eg snur meg noko beklemt bort. Det tar ikkje så lang tid før Lamar snur seg bort også. Legg tyngde i diksjonen og formidlar linje etter linje av apokalyptisk karakter. Som «Life no longer infinity this was the final calling», som «The smell is disgusting, the heat is unbearable», som «Dark skies, fire and brimstone, some of us sent home». Situasjonen er kaotisk, bibelske referansar florerar, og hovudpersonen vaknar til slutt opp og dreg i kyrkja. I spor 2 har han Gud på telefonen, og får ein lovnad om at det skal ikkje ta lang tid no. Før ting blir betre? Eller verre? «Once upon a time I used to go to church and talk to God» forkynnar Lamar i spor 5, og det handlar om dei undertrykte, og det er deprimerande. «I’m passin» lives on a daily, maybe I’m losing faith, Genocism and capitalism just made me hate» slår han fast mot slutten av sporet. I spor 6 har Lamar med seg den alt anna enn a4-rapparen CeeLo Green. «I’m bizarre, avant-garde» proklamerer Green. «I recommend every inch of your lunatic ways, Praise the lord, you teach the kids how to be themself and plenty more», Lamar oppmuntrar individet, originaliteten, det å stå opp og fram og vere seg sjølv. I spor 8 kontrasterer han sin eigen suksess opp mot tilværet under bølgjeblikkplater i eit fattigkvarter i Cape Town («I wrote this song looking at a broke home baby, You know the poverty stricken the little broke boy and babies, Somebody yell «Kendrick American, they sure is crazy», And I said why?»)
Slik kan konturane av ein veg gjennom untitled unmastered skildrast. Det finst fleire. Definitivt fleire. For all del, det vesle albumet er ikkje like mangslunge og eventyrleg som To Pimp a Butterfly. Det er vel meir å rekne som ein liten appendiks, ein upolert ein. Der ikkje ratt alt blir opplevd som utprega interessant (les: det kortaste og det lengste sporet, Untitled 4 og Untitled 7), men der Kendrick Lamar finn groovet og kastar seg inn i det på eit vis få andre gjer.
TIDAL: Kendick Lamar – untitled unmastered
Mar6
Årabrot – The Gospel
Eit desperat ritt gjennom eit eigenarta postpunklandskap. 8
Eg har høyrt verre bråk, og eg har høyrt det frå Årabrot. Over ein dryg tiårsperiode no, på eit halvt dusin album og fleire ep’ar (men førebels ikkje på konsert dessverre), har eg høyrt Årabrot spele og bråke fram ein sølete, søplete, industriell rock’n roll, og det på eit vis som har erobra meir enn ein sans. Slik er det.
The Gospel er ikkje heilt slik Årabrot har vore. På dette albumet tar bandet eit steg inn i eit postpunkbilde eg ikkje har sett dei i før. Og kjem frå det utan å skape inntrykk av å ha slakka på Årabrot-grepet. På ingen måte. Intensiteten og det nådelause finst her i rikt monn. Men stoffet har fått eit meir melodiske preg, og det er ein variasjon i uttrykket som eg opplever som rikare enn på nokon av dei tidlegare utgjevingane.
Lettare tilgjengelig, har eg også tenkt. Innimellom. Men tematikken på The Gospel tatt i betraktning veit eg ikkje heilt om karakteristikken «lett tilgjengelig» er kledelig. For det handlar då om krig og død og dystre utsikter, og få lysglimt. «It’s the darkest day of the year, it won’t get much darker than this» syng Kjetil Nernes i ein av songane her. Eg opplever det som eit ganske så symptomatisk utsegn for det som blir dratt til torgs albumet igjennom.
«To war» ropar ei røyst innleiingsvis. Og det er vel nett det Nernes, med hjelp frå sine medsamansvorne, gjer. Går i krigen. Ein krig mot indre demonar og ein dødelig sjukdom. Nernes sin eigen sjukdom. Ein alvorleg kreftdiagnose (i svelgjet) som han fekk føreskrive i mai 2014, som han i månadane som fylgde vart behandla for, og så friskmeldt frå eit halvår seinare. Ei, forståelig nok, traumatisk hending, som har sett sine spor. Det tekstlige innhaldet i fleire av songane på The Gospel hentar, i fylgje Nernes sjølv, sin inspirasjon frå desse månadane av hans liv.
Forstå det då ikkje slik at dette er sjølvmedlidande rapportar frå sjukdomstida. På ingen måte. Eg tenker meir på det som skildringar av ein desperat tilstand, som kunne ha sprunge utav heilt andre årsaker enn ein sjukdom, som kunne ha ramma fleire enn Nernes. Kven som helst i grunn. Kraftfulle og nådelause skildringar, med flittig bruk av bileter og metaforar frå krig, religion og dei dunklare krokane av kulturhistoria.
In front a tall white stranger
laughing with hatred
one of our own
an appearance gaunt and hollow
a burning spear at hand
accompanied by heralds
in the distant horizon
machine gun fanfares
Ein skremmande skikkelse, ei kreftcelle, eller døden sjølv, vitjar slagmarka, blodsystemet. Han har med seg bodberarar, og i det fjerne blir det kalla til nye angrep. Trykket lettar ikkje i versa som fylgjer. «I’m left on fire» fortvilar hovudpersonen. «It’s the gospel» lyder refrenget. Vi er i tittelkuttet. Eit skilsettande tittelkutt, sprunge ut av trakter der eg kan skimte konturane av det legendariske postpunkbandet Bauhaus, men der Årabrot tvillaust regjerer grunnen. Noko bandet gjer frå ende til an, uansett kor mykje ein måtte komme trekkande med Killing Joke, Swans, Melvins, eller kven pokker ein finn det nærliggande å dra opp av hatten. Pere Ubu kanskje? Slik eg har gjort eit par gonger når And The Whore Is This City har skingra forbi, med sine anslag av galskapens latter og sitt avantgarasjedriv.
Sentralt i si plassering og dominerande i si lengd er låta Faustus. Over ti minutt er den ei mangslungen sonisk ferd der ei inngåing av ei fatal pakt står som tematisk overskrift. Ei pakt med djevelen. Det vere seg Robert Johnsons pakt i det berykta vegkrysset, Faustus si pakt om det sorglause liv, eller songens hovudperson sitt fokus på det eine magiske ordet som kan bryte pakta. Det heile formulert i ei sonisk reise som omfattar både stillferdig dødshymne, lyrisk pianospel, melodiske formuleringar, kraftfulle åtak og den manande lovnaden «I will remember to not say the word». Eit høgdepunkt.
Til høgdepunktkategorien (på eit album som må seiast å vere reinska for likegyldige eller middelmåtige spor) kan eg vel også plassere den stormfulle og bedande I Run. Og så definitivt Tall Man, det næraste Årabrot vel har vore noko popfengande. Noko som i seg sjølv ikkje er viktig, at Årabrot er popfengande altså, for det er det sjølvsagt ikkje, verden er jo stappfull av band som tar seg av slikt. Når så er sagt: Tall Man er sjølvsagt ikkje popfengande. Men den har eit melodisk øs som treff meg kraftig i bringa og trenger seg djupt innafor, og eit levande tekstlig bilete av ein skyggeskikkelse som sår uro på sin veg.
I den grad ein har eit håp om å finne teikn av lys på albumet kan ein jo ta vegen til I Am the Sun. For så å lure kraftig på om det var slikt å finne her – i ein song med linjer som «Suicide, hung by garters, infants sucking tears». Spor av lys og håp er det vel heller ikkje i avslutningssporet. Rebekka (Tragoedie) er som tittelen fortel ein tragedie, eller mordarballade om du vil. Over fire vers. Med eit bombastisk komp og eit skummelt tiltalande melodisk vesen.
Plata er delvis spelt inn i Djura Missionshus i Dalarna der Kjetil Nernes og hans kjæraste Karen Park held hus for tida (det resterande av plata er spelt inn i Steve Albini sitt studio i Chicago). Årabrot har gjennom åra skifta mannskap fleire gonger, og må vel i hovudsak bli rekna som Kjetil Nernes sitt prosjekt. Denne gongen spelar nemnte Karen Park på meir enn eitt instrument, og ho syng litt. Elles drar plata mellom anna nytten av Ted Parsons (bl.a. Swans) og Magnus Nymo (Fork) sitt trommespel, Stephen O’Malley (Sunn O)))) sitt gitarspel og Milton von Krogh (Pirate Love) sin bassgitar. Nernes sjølv spelar på både tangentar og strengar, og så har han lagt røysta si lengre fram i lysbildet enn den nokon gong har vore. Det er ein stad den gjerne må vere ved neste korsvei også. For dette var eit sterkt evangelium.
Mar3
Høyr her (høyr Mayflower Madame)
Det er absolutt medrivande takter å spore i den ferske låta Weightless frå Oslobandet Mayflower Madame. Dunkelfarga psykedelisk dronedriv det går an å bli fanga inn i. Av ankepunkter har eg ikkje så mykje meir enn at eg opplever den som litt for kort (2 ½ minutt). Og det er vel ikkje verdens verste ankepunkt?.
Låta er første smakebit frå eit debutalbum som etter planen skal dukke fram frå mørket og ut i dagslyset den 22. april 2016. Kanskje har eg meir å seie om sakene då. Her er Weightless og ein video:
Feb29
Hmm…
Hmm…
I kveld skulle eg vel kanskje ha vore på John Dee … Fordi der er Ezra Furman.
Feb19
The Jezabels – Synthia
Synth-smart, melodisk forførande, og ei stemme som eig kvart ord. 8
I Bibelen blir kong Akab av Israel si kone Jesabel framstilt som ein listig og morderisk avgudsdyrkar, og namnet hennar har i all ettertid blitt synonymt med begrep som svikefull og forførerisk. Det Bibelen ikkje fortel er at ho nok også må ha vore ei sterk og intelligent kvinne, i ei verd av mannleg maktutøving. Når eit rockeband frå Sydney for snart ti år sidan fant det plausibelt å kalle seg for The Jezabels var det nok like mykje det Bibelen ikkje fortel som det den fortel som låg til grunn for namnevalet.
«I’ve only got one rule» syng Hayley Mary. Og regelen er «Don’t tell me to smile, If you don’t know me, brother». Slik lyde i alle fall (det smått Peter Gabriel/Kate Bush inspirerte) refrenget i den rett så yppige og fabelaktige songen Smile. Ein song der Mary startar med å opne opp for at du gjerne må kalle henne sexy, plystre etter henne på gata, kviskre henne noko i øyret, ja for den saks skyld gjere henne kåt, men ikkje dermed tru at du på nokon måte har gjort eit djupt inntrykk på henne. For «you don’t know me».
Eg kjente ikkje til The Jezabels før for nokre usle veker sidan. Då eg i eit heldig augeblikk kom over deira heilt ferske plate Synthia. Sidan har eg tråla meg tilbake til det eg har funne av album (to til) og ep’ar (tre) i katalogen deira. Og dei har absolutt sitt å by på denne kvartetten. Av to kvinner og to menn. Songaren Hayley Mary, keyboardisten Heather Shannon, gitaristen Samuel Lockwood og trommis Nik Kaloper. Men aller mest har dei å by på på Synthia.
Synthia. Eit kvinnenamn det også for så vidt (i alle fall nesten). Kanskje ei søster av Jesabel, kanskje albumets hovudperson, men vel mest sannsynleg eit namn som skal fortelje noko om korleis albumet lyde. For det Heather Shannon gjer med sine synthesizerar og sine keyboard er av avgjerande betydning her. Frå klunk og dropar til svevande lag og stormfulle åtak. I medrivande samspel med eit groove som både kan vere eggande og motorisk drivande. I låtar som fengjar og fangar, også fordi bandet har ein songar som tar eigedom over kvar ein låt, med ei røyst som heilt naturleg (ja fullstendig utan affekterte tendensar) femnar langt meir enn ein oktav. Stundom der nede i det Nico-sexy (med ein knekk) andre gonger oppe i Kate Bush-høgder.
Rock. Pop. Eller noko imellom? Eller begge deler? Eit band som kryssar Abba med David Bowie, eller noko slikt. Ein eller annan stad i det der kanskje ikkje heilt tydelige lendet høyrer eg dei i alle fall for meg. Og som du må ha skjønt, det er godt det eg høyrer.
I got a 66 baby
And I’m born to rock
I got a one track mind
Just to get me off
I got a 66 baby
I don’t give a fuck
Just gimme one more number
And a little luck
Det er tøft, det er djevelsk leikent, det osar av lyst og begjær, og tittelen er Pleasure Drive. Ein popsong som bevegar seg frå det kjølig pirrande via det sfæriske og inn i det mektig eldfulle, der Hayley Mary mellom anna finn det på sin plass å stille spørsmålet «what’s a nipple and a laugh?».
Om den som les denne plateomtalen på dette stadiet sitt med eit inntrykk av at Synthia handlar om sex og sjølvbevisste kvinner, ja så kan vedkomande ha rett. Men albumet handlar ikkje berre om det. Det handlar mykje om kjærleik også. Kjærleik som sjukdom i My Love is My Disease. Eit beist av ein sjukdom. I eit av albumets sonisk sett mest dramatiske og tekstlig dystraste spor.
Eit visst drama, og i alle fall til dels mektige soniske tilhøve, driv dei fleste spora inn i. Ved eit og anna tilfelle grensar det nok kanskje til å bli vel mektige og synthfullt, sånn etter min smak. Men eg har funne ut at eg kan leve med det. Både når det elles tiltalande singelvalet Come Alive sveivar seg opp, og når Unnatural glir inn i ein 80-tals schwung av det noko plastiske slaget.
Eg har imidlertid ikkje anna enn godord å seie om måten bandet opnar og avsluttar plata på. Med to låtar som begge strekk seg over sju minutt, og som viser fram fleire ansikt utan eit augeblikk å tape fokus. Stand and Deliver der Mary i første del snakkesyng, tar seg tid, og snakkesyng, medan groovet går. Halvvegs vender låta seg 45 grader mot venstre, Mary trer lenger fram i bildet, syng, finn tonar som definitivt kan kallast popfengande, og tar det heile mot strålande høgder. Sistesporet Stamina startar ut med ein varleg gitarintro, glir over i ei fin synthsvevande fase, før Mary etter to og eit halvt minutt stikk ein finger i været og proklamerer «except one thing». Derifrå blir sakene meir pågåande, men det er også eit visst mismot å spore. «It ain’t love, cause love hurts, it ain’t a home, cause home’s burn» blir det hevda. Før songen driv inn i det monumentale, og røysta til Mary dansar pasjonert.
Eg kunne sagt bra ting om andre songar også. Drivande If You Want Me med sitt medrivande call/response opplegg. Eller balladen Flowers In the Attic, med sin behagelige lettheit, si tilgivande ånd og sin empati.
Og slik, forførerisk, tiltalande og skarpskodd, yte bandet sin vesle skjerv til at ryktet til namnet Jesabel skal bli litt annleis.
Feb8
Diiv – Is The Is Are
Ein poprytmisk odyssé om eit liv som hang i ein tynn tråd.
Eg høyrer det skimre av den klirrande gitartonen til Zachary Cole Smith. Eg høyrer den for meg i eit lett og driftig svev godt over bakkenivå. I låt etter låt høyrer eg tonen slik. Om den ikkje forsvinn inn i noko meir skingrande då. Blir mata med syre og oppfører seg litt meir uroleg. Men framleis i eit lett og driftig svev. Kanskje går det an å hevde at den har noko shoegaze-aktig med seg, men det er ikkje så viktig, det viktige er at den har tiltrekkande eigenskaper. I samvirke med eit drivande og suggererande krautslekta groove eggar den til lyst og liv. Utan at det på noko som helst vis går an å hevde at det er det som er den heile og fulle sanninga om Diiv sitt andre album. For det er det jo ikkje. Dette er slett ikkje eit album av berre lyst og liv. Går ein songtekstane inn på klingen, noko ein vel strengt tatt bør gjere, sansar eg død vel så mykje som liv, og armod meir enn lyst. Det er altså ikkje eit eintydig album. Og det er jo slikt eg kan like med eit album.
Snart fire år er det gått sidan Cole Smith og hans medsamansvorne i Brooklyn-bandet Diiv albumdebuterte med Oshin. Ei plate dyppa i romklang og dunkel lyssetting. Ein og annan interessant tone kunne skimtast, men eit hovuduttrykk var at det blei for likt det heile. Det stiller seg noko annleis denne gongen. Romklangen er ikkje like dominerande, poptonen kjem lenger fram i dagen, og variasjonen er betydelig. Det meste blir klarare, og det blir veldig klart at alt slettes ikkje har vore lystig og godt for bandets frontfigur desse åra. Dop er overskrifta. Cole hamna djupt inn i heroinavhengigheita. Hausten 2013 vart han og kjærasten (den ikkje heilt ukjente artisten Sky Ferreira) stansa av politiet køyrande ein stolen bil, utan førarkort men med fleire dosar heroin på seg. Det blei ein snarvisitt på ei fengselscelle, deretter bar det på rehabilitering. Songane på Is The Is Are er blitt skrivne både når Cole har vore som lengst nede, og etter at han har friskna til etter rehab-opphaldet.
Den første låta bandet gjorde tilgjengelig frå albumet heiter Dopamine, og teiknar eit nådelaust bilde av rusavhengigheita. Frå første strofe («Shots ringing out, I’m soaking eardrums shaking, years start weighin» me down») via ei tilståing overfor kjærasten («You’re the sun and I’m your cloud) og til spørsmålet om det er verdt det, om det er verdt å korte ned på livet for «a glimpse of heaven, now and here?». Det heile framført i ei pågåande form, til eit drivande groove. Den neste låta som dukka opp heiter Bent (Roi’s song). Sonisk sett er den noko meir flytande enn Dopamine, noko meir psykedelisk, nesten litt Kurt Vile-slekta. Den startar med ei linje lånt frå ein Cat Power song (Nude as the News), «I saw you with a very loose grip on your tight ship». Songaren ser ein venn kjempe ein kamp med/mot dopet. Ser han gje etter, for berre ein gong til, berre ein siste gong, Den siste gongen. Songaren slår fast at «once it feels right then you just lost the fight».
Is The Is Are forfektar verken eit moraliserande eller romantiserande dopsyn, den går berre rett inn i røyndomen. Rått og brutalt inn i røyndomen slik Cole har opplevd den, og opplever den. «The only way to be quiet is to be quick» lyde den første linja i Dust (endå ei lånt linje, denne gongen frå eit Frank O’Hara dikt), ei linje som fører inn i ei skildring av ein overdose med nestendødelig utgang – «Drowning in air, light, floating up in flight, Then it gets too bright, and your body’s a brick … You fall». Og gitaren går på syre, og groovet har hastverk, medan Cole snakkar meir enn han syng. Snakkar gjer han ikkje i tittelkuttet, albumets sånn reint melodisk sett mest fengande kutt. Ja ein aldri så liten poptriumf i grunn, om død og liv. Om førre gongen hovudpersonen gjekk nedover gata og berre «wanted to die, Die», kontra no når han kjempar for å leve, har ei lyst på å leve – «fighting for my life, Life».
Eg høyrer lysten på livet spele ei rolle i fleire songar på plata. Sterkast rolle i den pop-psykedeliske, Spiritualized-slekta, Under the Sun, der kjærleiken blir helde fram som redningsplanken. Healthy Moon på si side fortel om både ein «dead moon» og ein «fucked up moon» inne i skallen på hovudpersonen, men blir fortalt frå ein langt meir sunn og frisk ståstad. Blue Boredom er ein straum av korte setningar, med noko desperat men samstundes livskraftig over seg. Snakkesunge av Sky Ferreira, i beste Kim Gordon stil, og bandet har vel litt Sonic Youth over seg også.
Sytten låtar og over ein times speletid er kva Is The Is Are byr på. Full på ambisjonar, som både lukkast og snublar. Og står vel slik i stil med livet den søker å skildre, høvelig nok.
Feb2
Savages – Adore Life
Livet er elektrisk og groovet gløder. 7
Platecoveret. I desse streamingtider spelar kanskje ikkje coveret lenger den same rolla som det gjorde den gongen då eit album vart utgjeve i vinylformat, og berre det. Men eg legg no merke til platecoveret på den nye plata til Savages like fullt eg. Ei knyta hand. For så vidt ein klisjé det, om kamp, motstand og styrke. I små bokstavar ved sida av står bandnamnet, og platetittelen. Adore Life. Ikkje med utropsteikn, ikkje som ei formaning, ikkje som ein manifestasjon slik bandet ganske så pompøst nytta coveret til på debutalbumet sitt Silence Yourself. Heller litt tilbakehalde står dei to vesentlige orda der, ved sida av den kraftfulle armen. Litt i stil med Jehnny Beth sitt varlige spørsmål «Is it human to adore life?». Som ho stiller i den dempa balladen som berre ber tittelen Adore. Ein vakker song der Jehnny Beth og Savages omfamnar livet.
Og i sentrum av livet finst kjærleiken. Det er den, og først og fremst den, Savages behandlar her på sitt andre album. «If you don’t love me, you don’t love anybody» proklamerar Beth innleiingsvis. Ho gjer det i front av ein elektrisk lydvegg, eit massivt groove. Ho konstaterer også at «love is The Answer» under desse soniske tilhøva. Ho talar om død og galskap, men høgast om sjansane for ei strålande framtid. Og gitaren, og bassgitaren og trommene er ei rå kraft. Slik dei også er det når Beth presenterer ein Sad Person. Ein elskar, men også seg sjølv, og slår fast (slik bortimot ein samla menneskeheit har gjort før henne) at «love is a disease, the strongest addiction I know».
Då Londonkvartetten Savages albumdebuterte i 2013 var det så avgjort i åtaksorienterte former. Gitaren var kvass, groovet merkbart, og Beth song om kjærleik og lidenskap i balansegangen mellom smerte og forløysing. I ordelag som fekk fram førestillingar om eit truande mørke, og få lysstrimer. Er det ikkje litt annleis denne gongen spør eg meg. For all del, gitaren er like kvass, Gemma Thompson sin gitar. Og groovet, ja groovet, rytmikken gestalta av Fay Milton med trommestikkene, og ikkje minst av bassgitaren til Ayse Hassan, som er langt forbi merkbar, som tar bustad i meg, det er minst slik det var sist. Men det er noko med tonen i orda til Jehnny Beth. Renn det ikkje meir lys over dei? Tenderar dei ikkje mot å vere smått livsbejaende? Jo, og med platetittelen i mente hadde det vel vore reint lureri om det ikkje hadde vore slik.
Men lureri er det ikkje, for Savages driv ikkje med lureri. Dei veit kva dei driv med, dei veit kvar dei vil og kvar dei skal. Tilfeldigheiter har eg inntrykk av at det er minimalt av her. Improvisasjon og tåkete tilhøve likeså. Dette er kraftfull og konsis rock’n roll med eit punkhjerta, for ikkje å seie postpunkhjerta, som livgjevande utgangspunkt. Men altså utan at dei kastar alle hemningar over bord og lar det stå til. Det er noko definitivt gjennomtenkt over støyen dei lagar. Som døme på kva dei kan få seg til å gjere for at songane skal sitte, bør det vel nemnast at bandet i forkant av plateinnspelinga gjorde ni konsertar i New York. Der dei berre spelte nytt materiale, for å teste det ut, kjenne på reaksjonar, og så flikke og ordne det til frå det utgangspunktet. For dei ynskjer å treffe sitt publikum. Med kalkulert presisjon, spør du kanskje? Eller var det eg som spurde? Eit forsøksvis svar blir i alle fall noko slikt som at «det kan godt hende, og det kan også godt hende at dei er i overkant pretensiøse, og at dei smiler for lite, men at det gjer meg svært lite, så lenge dei treff, og her finst det låtar som treff, ikkje samfulle ti, men i alle fall ein god halvpart».
Er det ei endring i dei soniske forholda sidan debuten så må det vere at det låte litt lausare og ledugare denne gongen. I alle fall på nokre spor. Adore er nemnt, og er ein av desse. Slowing Down the World ein annan, med sitt elegante gyng og sitt knurrande begjær. Eg kunne føye til den temposkiftande punklettvektaren TIWYG («this is what you get when you mess with love») også, eller den noko rotete Surrender, men då er eg vel over på låtar som eg ikkje finn den heilt store hugnaden for. Slike songar, slike eg ikkje finn hugnad for altså, er det kanskje litt fleire av på Adore Life enn på Silence Yourself. Noko som nok fører til at albumet, sjølv om det på mange vis virkar meir tiltalande på meg enn debuten, ikkje sprakar like kontinuerlig intenst i mellomgolvet. Men sprakar gjer det.
Jan11
David Bowie – Blackstar
Bowie si siste forvandling. 7
I går kveld skreiv eg ein liten tekst om den nye plata til David Bowie. I dag då eg hadde ete frukosten min leste eg at han var død. I helga som gjekk har eg høyrt atskillege gonger på Blackstar. Eg har funne tre songar som fengslar meg sterkt der.
Eg publiserte ikkje teksten i går kveld (på den tida då Bowie trakk sitt siste sukk). Det er eg glad for, for det var noko med setning nummer to som ikkje hadde tatt seg så bra ut i dag. Resten lar eg stå slik det stod klokka 23.48 i går, sjølv om eg i dag les ein god del anna inn i tekstane på plata:
Legenda vil ha det til at Lazarus etter fire dagar som død stod opp att og levde vidare. David Bowie kjem ikkje til å stå opp, det er ikkje slik det fungerer, men han har fleire gonger tidlegare entra scena som ein ny mann, ein annan figur enn det han var rundt førre sving. Her, på Blackstar, i sitt seksti-niande år, gjer han det for så vidt igjen. Fylgjer opp det sonisk tilbakeskodande albumet The Next Day med eit album som nok skodar meir i den andre retninga. Framover, der mellom anna døden ligg og lurer, som ei uomtvistelig kjensgjerning.
Blant dei sju songane på albumet heiter ein nettopp Lazarus. «Look up here, I’m in heaven, I’ve got scars that can’t be seen» høyrer eg Bowie croone innleiingsvis. Men hovudpersonen er ingen Kristus, han er nok heller ein som har levd høgt, falle djupt, og no står tilbake med ein fridom han ikkje heilt veit kva han skal få ut av. Det er i eit staselig melodisk bilde at dette blir gjort til kjenne. Eit eg vil kalle om lag like deler oppreist som melankolsk. Ført til torgs med eit smidig bassgroove i ryggen, ein el-gitar som skingrar vakent innimellom, og saksofonen som serverer tonar av det slaget som kan vandre ved sida av eit gravfylgje. Det skulle vere unødvendig å legge til at songen gjer inntrykk.
Lazarus er ikkje heilt åleine om å gjere inntrykk. Ja eg lurer faktisk på om eg skal gå så langt som til å hevde at Blackstar som album gjer litt inntrykk. For bak det enkle og dulgte coveret (det første i Bowie sin karriere der han sjølv ikkje på eit eller anna vis er avbilda) trer det fram nokre spor til som eg finn fengslande. To til, for å vere nøyaktig. Tre av sju tilsaman altså (eller for å rekne det om i tid: 21 av 41 minuttar). Slik har eg ikkje opplevd det med Bowie på lenge. Ikkje sidan Scary Monsters for sånn cirka trettifem år sidan for å vere meir presis. Utan at eg på nokon måte vil forfekte at Blackstar er like bra, for det er den jo ikkje. Og ikkje er den like bra som dei ni beste platene til Bowie ifrå syttitalet heller. Men samanlikna med alt han har gjort sidan, både med skrap som Tonight og overvurderte plater som Heathen har Blackstar noko å gje.
Lazarus er ikkje ein eksepsjonelt annleis song. Den har fleire slektningar i Bowie-katalogen. Men når det kjem til tittelsporet, det ti minuttar lange tittelsporet som innleiar heile seansen, då snakkar vi annleis. For alvor annleis. Eg er i alle fall ikkje kar om å finne noko hos Bowie som i særlig grad minner meg om denne. Om eg kjem dragande med merkelappar som gåtefull, mangslungen (jazz møter rock og noko anna oppstår), skjelvande og teatralsk føler eg ikkje at eg gjer noko feil, men samstundes er det langt i frå dekkande. Og like mykje som det er ein song så er det ein film, ein kortfilm. Det har seg nemlig slik at det draumande, marerittaktige, ja dystopiske bildet som Bowie teiknar opp i denne songen («In the villa of Ormen, in the villa of Ormen, stands a solitary candle, ah-ah, ah-ah») også er blitt til det vi meir prosaisk kallar ein musikkvideo. Ein som faktisk yte songen full rettferd. Med Bowie i hovudrolla. Tidvis maskert, tidvis svingande med ei gamal bok (med ei svart stjerne på framsida). Det er dystert så det held. Er det desperat religionskritikk?
Mellom tittelsporet og Lazarus lever låta ‘Tis a Pity She Was a Whore. Ein jazzkåt, saksofonjaga, funky og forstyrra rakkar, med ein djevelsk popmelodi i seg, som skildrar ein heftig seanse mellom ein soldat og ei prostituert. Eg kan lett kalle den vilt bra. Det kan eg nok ikkje gjere om dei fire siste spora på plata. Eg trur ikkje eg kan kalle dei spesielt bra heller. Ikkje ein gong Girl Loves Me, med sitt språk frå A Clockwork Orange. Men det skal eg la vere å dvele med. Tre nye besettande gode Bowielåtar er meir enn eg både har bedd om og håpa på. Så eg held fast i den biten eg, det er det eg gjer…
Popkroken 