Author Archives: Oddmund Berge

Ukjend's avatar

About Oddmund Berge

musikk, rock, pop, psykedelia, punk, postpunk, funk, garasjerock, hiphop, country, soul, folk, kraut, jazz, blues, viser, americana, litteratur, romanar, noveller, poesi, groove, og slikt.
Des9

Margfolket – The Imaginary Kingdom

Posted on by
Standard

Folkpop med både jazz og tango i blodet, men utan spenning og eigenart.

3

cover

Dei kallar seg Margfolket, dei lever og spelar på det indre austlandet. Dei er fem, og har spelt saman sidan 2003. Men noko album har det ikkje blitt av det, før no. The Imaginary Kingdom har dei kalla det. Og som tittelen indikerer, tyr dei til det engelske språket når det kjem til song.

I coverheftet har dei skrive eit lite eventyr. På rim. Hovudpersonen i dette eventyret er ein liten gut. Han bygger eit sandslott, blir sliten, sovnar, og drøymer. Han er på havet, båten forliser, han reddar seg opp i ein liten robåt, besvime, vaknar, og ser «right into a pretty girls eyes». Ho tek han med på ei jakt etter «the eleven lost souls in the tower». Dei kjem til slottets dør, bankar på, slepp inn, og historia held så fram i Margfolkets songdrakt.

Dei spelar for det meste på akustiske instrument. Instrument som ofte blir nytta til å skape eit folkprega uttrykk. Det nyttar tildels Margfolket dei til også. I tillegg tar bandet tak i ein og annan jazztone, finn ein tango, og besøker 1930-talets cabaretscene. Men helst kan ein vel kalle det popmusikk, med litt preg av desse andre ting.

Eit opplegg som har i seg ingrediensar til å bere vel i veg altså. Noko det ikkje heilt og fullt maktar å gjere. Den for så vidt dugande ideen å forankre songane i ei felles forhistorie smuldrar på eit vis bort. Smuldrar bort i eit tekstlig og melodisk opplegg som dessverre blir for vagt på identitet. Tekstane har svært få originale påfunn. Dei gjev meir eit inntrykk av å vere ein collage av litt for opplagte og oppbrukte idear og formuleringar.

Ein poptekst som ikkje lukkast på formidlingssida kan imidlertid redde seg over på godsida om den får drahjelp av melodilinjer med eit attraktivt vesen. Eg kan ikkje sjå at så er tilfelle i særlig grad hos Margfolket. Det vil seie, det ligg eit potensiale i desse tonane deira. Det kjem berre for sjeldan opp og fram. Dei spelar dei med for lite risiko, for lite appetitt, for lite lyst.

Det taflar helst av garde, og eg klarar ikkje å få det til å bety noko for meg. Direkte svakt vert det aldri, men skikkelig bra vert det heller aldri. Men eg har notert meg Melt Me Down And Let Me Flow som eit dugande forsøk. I eit skånsamt melodisk lune skildrar dei her snømannen sin lagnad, frå han står der ferdig med sitt frosne smil, til han ligg på bakken som ein sølepytt. Spretne og elastiske Zodiak hevar seg også over snittet. Medan Armageddon Party skil seg mest ut, med ei folkfunky og manisk åtferd. Heftige fiolintonar gjer sitt til at så skjer. Fiolintonar frå ein fiolin som krydrar det soniske bildet plata gjennom, og som av underteikna blir opplevd som ein plussfaktor.

Dessverre er lista over slike plussfaktorar for kort til at The Imaginary Kingdom blir opplevd som ei fullt ut tilfredsstillande plate.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

Des9

Midlake – The Courage of Others

Posted on by
Standard

Dei har tatt turen inn til den engelske folktonen, på sitt mest saktmodige vis.

6

cover

The Trials of Van Occupanther var ei riktig så fin plate. Ei plate med behagelige poptonar presentert i eit bilde knipsa i Laurel Canyon sånn cirka 1972. Men spelt inn i 2006, to år etter at Midlake hadde presentert seg i albumformat for første gong, då som ein vennlegsinna psykedelisk gjeng med mykje Radiohead i bagasjen. Dit hadde dei komme etter først å ha vore eit jazzorkester. Under innspelinga av sitt tredje album har dei stega utav av Laurel Canyon-bildet og inn i eit engelsk skogsområde. Tidsepoken er omlag den same som sist, men tonane har signaturen til band som Fairport Convention, Pentangle og Steeleye Span, og noko endå eldre noko.

Midlake har ikkje tillete seg å dvele ved det same to album på rad. Samstundes som turen deira over i noko anna ikkje representerer eit spektakulært gigasprang. Langt i frå. Dei er mykje dei same. Denne trygge leverandøren av late, tidvis litt daffe, tonar, som ikkje utfordrar hevdvunne grunnar, eller gjer seg til på noko vis. Og aldri har dei vore akkurat der like tydelig som denne gongen.

Det spenstige og det fengande vi sist gong fekk gjennom songar som Roscoe og Young Bride, byr ikkje bandet på i år. Songane på The Courage of Others har ein meir anonym klednad. Så det kan i første omgang vere fort gjort å trekke på skuldra og tenke at ein har då jammen andre ting å ta seg til. Enn å ta turar i slikt eit grått selskap. Forhasta slutningar er som oftast dårlige slutningar. I tilfellet The Courage of Others ville det ha ført til at eg ikkje hadde funne fram til det varme vemodet, og den godgjerande tonen under den akustiske kappa, til opningssporet Acts of Man. Ei enkel lita vise som legg seg velmeinande tilrette midt inne i den store klimadebatten.

Fleire av spora i platas første halvdel har i seg ei von om ei meir fredfull og smertefri framtid for Moder Jord. Om å la naturens mystikk få leve, og menneskas utnyttingstrong forvitre. Eller som Goethe skreiv; «Into the core of nature, no earthly mind can enter». Linja er sentral i den fint tempererte Core of Nature. Ein song som til liks med dei fleste andre på plata kjem sigande i eit gitarbilde. Eit gitarbilde der den akustiske og den elektriske varianten opptrer som vel forlikte blodsbrør. Frontfigur Tim Smith syng med si noko einstona røyst, gitarist Eric Pulido harmonerer i det same leie. Medan Smith si fløyte blir gitt ein del plass, og pyntar krokar og løftar songar.

Den siste halvdelen av plata har låtar der det psykedeliske element gjer seg til kjenne. Og kjem såleis nokre steg nærare denne frifolkscena som har heimsøkt oss dei siste åra (men som vel no har spelt seg ferdig for ei stund). Tematisk dreier det seg i denne delen om menneskelige tilstandar, som underkuing, død, og mot. I tittelsongen hevdar Smith at han manglar det siste, og ser med misunning på dei som har det. Songen er både sår og håpefull. Blir sunge i både første og tredje person. Har ei framdrift som ikkje er heilt opplagt. Så ja, den er blant dei beste.

Etter å ha tatt fleire rundar med plata, og komme forbi stadiet der forhasta slutningar vert til, har eg vel no komme til at den absolutt har noko for seg. Den er nok litt vel einsarta i sitt soniske vesen, litt spak i hjerta, men har sine songar. Slike som trenger seg fram berre i kraft av at dei enkelt og greitt er gode. Og slikt er ingen sjølvfølgje.

 

Des9

Mountain Man – Made The Harbor

Posted on by
Standard

Tre unge stemmer byr på folkharmonisk velklang i tynnkledde men varmeskapande former.

6

cover

Ein mountain man var ein skjeggete pelskledd fyr som traska rundt i Rocky Mountains i 1840-åra. Ein jeger og fangstmann som aldri omfamna sivilisasjonen og eigedomsretten. Ein fyr som var med å forma legenda om det ville vesten, på sin måte. Ein Kit Carson.

Mountain Man er ikkje heilt det same. Mountain Man er ikkje ein gong ein mann. Mountain Man er tre unge kvinner. Men tonane dei tre byr på kunne like så gjerne ha blitt til i 1840 som i 2010. Og er slett ikkje utan fjellukt og naturtru koplingar. Låtane har titlar som Animal Tracks og White Heron, og mantra som «follow, follow, follow, follow the buffalo».

Men det var med Dog Song det heile kom i stand. Alexandra Sauser-Monnig hadde laga denne songen. Amelia Randall Meath kom ein dag over henne medan ho song den. Ho sensa noko storarta. Ho insisterte på å få lære den. Dagen etter song dei to den for venninna si Molly Erin Sarle. Og så vart dei tre som song den. Frøet var sådd, nye songar grodde fram, ein trio byrja blomstra. I den vesle amerikanske byen Bennington, i staten Vermont.

Dog Song er ein storarta song. Ei buktande folkhymne med ein mild bris i ryggen, ein akustisk gitar som akkompagnatør av enkle tonar, og tre frodige stemmer som syng uanstrengt. Syng om ein bortkomen hund, sleske coyoter, og eit minkande tålmod. Omsatt til menneskeverda handlar det kanskje om noko slikt som kjærleik, sakn, og å komme seg vidare.

Mountain Man er ikkje ein folktrio som gror fast i eit melankolsk skylag. Dei er ein folktrio som omfamnar livet, naturen og historia. Dei er tre unge kvinner som ynskjer å fortelje kor gjevande det er å vere kvinne. Så dei plasserer det som måtte vere av motgangar og trøblete tildragingar midt i det der solrike feltet der håpet har så gode kår.

Den der akustiske gitaren forresten, med den der enkle tonen. Saman med dei tre stemmene er den den einaste tonegjevande kjelda, plata igjennom. Det vil seie, opptaka, gjort som dei er på enklaste måte, langt unna velutstyrte studio, rommar også litt knirk, nokre steg over golvet, bilen som fór forbi, og lufta sitt monotone sus. Ikkje heilt i korrespondanse med lyden av dei siviliserte musikkopptak altså. Men så absolutt i korrespondanse med, og på lag med, dei levande tonar.

Levande, og så godt som berre eigenkomponerte tonar. Spartansk og intimt uttrykte songar. Enkle men ikkje nødvendigvis heilt opplagte songar. Fine songar. Ikkje av det slaget som bankar på døra der dei verkelige folkklassikarane bur. Men dei finn sin plass i nabolaget, mange av dei. Den lengtande Arabella, den vagt karakterskiftande Soft Skin, den eteriske Loon Song, og fleire med. Ved nokre høve lar dei gitaren teie og syng a capella. Til dømes i Babylon. Deira versjon av bibelverset som også danna grunnlaget for den ikkje heilt ukjente låta Rivers of Babylon.

Det er ikkje ei plate som tar eit breitt lag av tonar og soniske påfunn inn i varmen. Absolutt ikkje. Men det den tar inn, blir til songar som varmar.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

Des9

Nina Nastasia – Outlaster

Posted on by
Standard

Skjøre sukk og intenst drama, nyanserik minimalisme og evig liv. Nina Nastasia leverer.

9

cover

Eg har aldri høyrt Nina Nastasia smile. Ikkje på Dogs, ikkje på Run To Ruin (spesielt ikkje på Run To Ruin), eller på nokon av dei andre platene ho har gjeve ut desse ti åra ho har drive på med slikt. Eg kan ikkje høyre henne smile på Outlaster heller. Det er sånn det skal vere.

Eg har aldri høyrt Nina Nastasia gje ut ei uinteressant plate. Ho har meisla meisterverka Dogs og Run To Ruin, og spedd på med tre framifrå plater til. Outlaster gjer på ingen måte skam på denne rekka. Det er sånn det skal vere.

Nina Nastasia er ei dame som held til på utsida av det heilt vanlige. Det kan saktens gjerast forsøk på å plassere henne i folk/vise/country/singer/songwriter-båsen, men ein vil nok oppleve at ho røskar og slit, og ikkje utviser verken tilstrekkelig folkskikk eller konvensjonell nok åtferd til å kunne haldast fast der. Det er sånn det skal vere.

Det er sånn Nina Nastasia har gjort seg til ein av det siste tiårets mest interessante musikarar. Med songar som krev litt tålmod. Litt tid. Dei har noko marginalt og vagt over seg. Sånn med det same. Men dei veks seg til gripande songar. Songar kledd og arrangert i former som både harmonerer, varmar, nyanserer, glefser og utfordrar. Og med tekstar som seier det dei har å seie, og lar det bli med det.

For å få spelt inn Outlaster gjorde ho det ho har gjort kvar gong, ho tok turen frå Manhattan til Chicago. Der entra ho Steve Albini sitt studio, og la innspelingsansvaret i hans hender. Andre involverte hender er ein blanding av gamle kjenningar i Nastasia-samanheng, og folk eg ikkje kan sjå har vore med på laget før. Ein sentral aktør frå sistnemnte gruppe er Paul Bryan. Han har dei seinare åra mellom anna produsert plater for Aimee Mann og Grant Lee Buffalo. På Outlaster har han hatt hovudansvaret for dei fleste arrangementa (pluss at han spelar bass og piano). Eg har på ingen måte tenkt å ytre misnøye om det han har gjort her.

Det er to kvartettar som gjer seg godt gjeldande på plata, ein strykarkvartett, og ein kvartett av treblåsarar (og eit valthorn). Spesielt strykarar er jo ikkje eit ukjent virkemiddel i Nina Nastasia sin musikk. Frå bakkatalogen hennar er det vel like fullt berre Run To Ruin som kan skilte med tilnærma like flittig bruk av slikt som det Outlaster gjer. Men arrangementa har eit noko meir melodisk og forsonlig preg på denne enn kva som var tilfelle på ugjestmilde og tidvis noko uregjerlige Run To Ruin.

Høvelig nok, for noko lysare stemt verkar Nina Nastasia å vere på Outlaster. Lysare, men ikkje lausrive frå sitt melankolske åk. Absolutt ikkje. For som nemnt, ho smiler ikkje. Ho smiler ikkje når ho skildrar eit samliv i ferd med å gå mot sin avslutning i den melodisk vene countryfolklåta Cry Cry Baby. Og det er det jo heller ingen grunn til, sjølv om brotet verkar å skje i svært så kjærlige former. Så kjærlige at det kanskje ikkje er ein slutt det er snakk om?

I won’t cry, cry, baby

I won’t worry anymore

You and I, we are ideal

I’m the sad, sad one 

Den same «sad one» møter vi igjen i den spartanske hymna One Way Out. Ein «sad one» som håpar på ein evig flamme, men trur meir på ein snarlig slutt, og konkluderer derfor kort og brutalt.

Miss me. Mourn me 

Det er avgjort eit merkbart sonisk spenn på Outlaster. Frå One Way Out sitt stillferdige vesen til det dramatunge og sonisk hendingsrike nummeret What’s Out There. Der det er gnissel og klunking og kraftige byer, og ei Nina Nastasia som tyner røysta si meir enn vi er vant til. Ikkje heilt utan grunn, for det er ikkje akkurat nåden ho ser komme mot seg.

A light above me, and still I don’t feel safe

Oh window, window, I have to smash you out

And let in something mean 

Ho nyttar stemmeregisteret sitt på This Familiar Way også. Ein glødande tango om feberheit men problemfull kjærleik. «Every day I tear a bit, from myself and from the one I love. And from the other one I love». Eit stykke stille-storm-stille musikk med luft, spenst, liv, ein sørgmodig fiolin, og eit par tøyleslause fiolin/bratsj-soloar.

Det skjer noko i musikken til Nina Nastasia. Det sprett fram tonar, og lydar. Det knugar og kranglar i bakgrunnen. Melodiske linjer buktar seg på ikkje alltid like trygg grunn. Dissonans smyg fram frå eit lite besøkt kott. Men trongt er det aldri der det skjer. Det skjer ein stad der tonar har rom til å puste. Godt med rom.

Eit velutvikla instinkt og stor musikalitet er framtredande eigenskapar hos dei involverte.

Ikkje minst hos trommeslagaren. Jay Bellerose. Ikkje minst i nummeret You’re A Holy Man. Der vegen blir gått frå det rakrygga og enkle over i det varmblodig motoriske. Medan fiolinen kjem krypande som ein lumsk kobra, og Nina Nastasia lovprisar. På sitt vis.

You’re a holy man

At the ears of kings

Who give audience

To the droll and common things

Det skjer noko på Outlaster. Det skjer noko heile vegen på Outlaster. Det sluttar aldri å skje noko på Outlaster. Songar, gode songar, inderlig vakre songar, blir løfta fram av eit veldig nærver og skarpsindig musikalsk fantasi.

Så eg, eg smiler eg.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

 

Des9

The National – High Violet

Posted on by
Standard

Frakken er den same, og det dunkle har ikkje sleppt taket. Det har heller ikkje evna til å skape storarta songar.

8

cover

Store forventningar er ikkje berre tittelen på ein Dickens-roman, det er også tittelen på det eg gjekk å kjente på i vekene før The National sitt femte album skulle innfinne seg. Forståelig nok. For dette er bandet som nytta førre tiår til å skape eit uttrykk som råka meg akkurat der det gjer best. Allereie frå debuten av, men aller sterkast på sine to meisterstykke Alligator og Boxer. To plater som vel knapt lar seg overgå. Eller?

Med High Violet har bandet på ingen måte gjort noko som minner om eit radikalt hamskifte. Dei er til å kjenne att. Matt Berninger si barytonrøyst finn sin plass sentralt i bildet. Lakonisk, distinkt, og med denne vemodige klangen. Tvillingbrørne Dessner sine gitarar samtalar, kranglar og lovprisar. Trommis Bryan Devendorf er som før eit aktivum, ein spelande stikkesvingar som definerer pulsen. Hans bass-broder Scott gjer minst utav seg, han berre står der, stødig.

High Violet er like fullt ikkje nokon Boxer del 2. Absolutt ikkje. Eller ein Alligator-tur med blåpapiret på innerlomma, for den saks skyld. Dei går litt lengre denne gongen. Gjer meir utav seg. Stirer inn i eit større landskap, og skaper ein kraftigare lyd, krassare lyd, meir fasettert lyd. Dei fem i bandet, og folk dei har fått hjelp frå. Godt over tjue i talet. På tangentar, på blåsarar, på strenger, på strykarar, på ei harpe, på ei fløyte, og som koristar. Dei har namn som Padma Newsome (den australske bogestrykaren som er bandets uoffisielle sjette medlem), Thomas Bartlett (også kjent som Doveman), Marla Hansen (ho syng bakom Berninger), Richard Reed Parry (frå Arcade Fire), Justin Vernon (også kjent som Bon Iver), og Sufjan Stevens. Dei går ikkje i vegen for kvarandre.

Å spele inn låtane live i eit studio er ikkje The National si greie. Dei bygger dei lag for lag. Og så har dei eit demokratisk prinsipp om at alle fem i bandet skal synast at ein song er god, riktig så god, for å bli sett på som presentabel. Slikt kan ta tid. Slikt kan bli dyrt. Derfor bygde dei like godt sitt eige studio før innspelingane av High Violet tok til. I garasjen til gitarist Aaron Dessner. Der har dei gjort sine åtti innspelingar av Lemonworld, før dei fant ut at ein versjon dei fanga tidleg i runddansen var riktig så god likevel. Der har dei krangla om blåsararrangement, gitarlyd, tekststrofer, sett lyst på det, sett mørkt på det, kasta låtar i bosset, og byrja om att. Der har dei jakta den endelige tonen. Ikkje den perfekte og veldreidde, men den der som brenn.

Ulmar og brenn.

Slik det gjer ganske så intenst på Terrible Love. Der tvillinggitarane kostar seg framover i skurrande former, som om dei vert spelt med stålull i henda, mot eit crescendo av kvit støy. Songaren dveler ved tankane sine, gjentek dei, og er ein del av det fortetta trykket: «It’s terrible love, and I’m walking with spiders».

Slik det gjer i melodiske og songharmonisk grasiøse former på Vanderlyle Crybaby Geeks. Justin Vernon er songpartnar, og Matt Berninger kjem i kontakt med dei lysaste strengene på stemmebandet sitt. Det same barnerimet som var bakgrunnen for ein Beatles-låt på The White Album, kan godt ha vore utgangspunktet. Resultatet blir veldig annleis, og storlig vakkert.

Terrible Love og Vanderlyle Crybaby Geeks, to låtar i kvar sin ende av albumet. To låtar i kvar sin ende av den soniske sfæren som High Violet omfamnar. I lag, ei ypparlig ramme, kring eit forførande bilde. Eit bilde der dei dunkle linjer, og dei dystre fargar dominerer. Slik det jo plar vere hos The National.

Då arbeidet med albumet tok til, gjekk visstnok ambisjonen i ein annan retning. Dette skulle bli ei lys, festlig, og catchy plate. Den ambisjonen gjekk raskt i stå. Det er lite eller ingenting med High Violet som forsvarer slike karakteristika. Blikket og fokuset til Matt Berninger har alltid hatt denne tendensen å styre mot skuggane der mismotet gror, mot krokane der villreia veks. Slik vart det denne gongen også.

Slik, men kanskje litt annleis likevel. Songane på High Violet skaper ikkje like sterkt dette synet av ein songar som sit og speglar sitt eige sinn i eit halvtomt vinglass. Det er komme inn eit perspektiv her som i større grad omfattar meir enn berre han sjølv. For når han spaserer der med sine skinande tennissko, med terrorfrykta i bakhovudet, og motløysa i brystet, og hevdar å vere «afraid of everyone», er det ikkje sitt eige ve og vel han har fremst i tankane. Den eitt år gamle jenta han ber på skuldrene sine har gjeve han ein litt annan vinkel. Ein vidare ein.

Han får det til frå denne vinkelen også. Får til desse skarpsindig formulerte og Matt Berningerske tekstlinjene, som set det avgjerande stempelet på songane til Brooklyn-kvintetten. Dei kjem ikkje tumlande på rekke og rad i ei forteljande, eller ordrik, form. Han seier knapt nok det han må, og det er slett ikkje alltid greitt å skjøne kor han vil hen. Det har fleire botnar. Men viktigast; det har ein effektiv snert, ein poetisk snert.

Ved fleire høve tyr han til gjentaking som metode. Ei suggererande gjentaking. Suggererande under melodiske tilstandar som på ingen måte har tapt seg sidan sist. Melodiske tilstandar som brukar litt kortare tid på å openbare seg enn kva som har vore National-tilfelle tidlegare. Utan at eg her og nå hardnakka skal hevde at det osar hit-potensiale utav tonane. Det vil seie, etter mitt hovud gjer det vel det. Men mitt hovud har gjennom åra vist seg å vere noko på kant med dei gjengse hitvilkåra.

Eg trur no likevel det er mange som vil ha ustyrtelig mykje att for å gjere seg kjent med High Violet. Med Sorrow, ei kjærleikshymne til den sørgmodige tilstanden; «Sorrow found me when I was young, sorrow waited, sorrow won». Eller med Little Faith, ein rytmisk intrikat og svellande rakkar, som mellom anna uttrykker eit noko beiskt syn på religiøs aktivitet av ymse slag; » We’ll play nuns versus priests until somebody cries». Og ikkje minst med Bloodbuzz Ohio. Ei særdelses tiltrekkande, om enn sterkt ambivalent, ode til staten dei fem vaks opp i; «I never thought about love, when I thought about home».

Lemonworld var på nippet til å hamne i søpla. Det hadde ikkje tatt seg ut. For den er god. Smidig, litt bistrete, og god. Og handlar om (trur eg) ein eks-soldat som ikkje lenger har eit heilt sunt forhold til tilværet; «Lay me on the table, put flowers in my mouth, and we can say that we invented a summer lovin» torture party».

Runaway er balladen med svalt dansande gitarspel, og varleg vinnande melodiutøving. Tematisk opplever eg den som eit veto mot å springe i takt med fleirtalet; «What makes you think I’m enjoying being led to the flood». Carin Besser, Matt Berninger si kone, la på si side ned veto mot å kalle ei låt, der ekteskapets stridfulle sider er tema, for Romantic Comedy. Så derfor heiter den Conversation 16. I eit bølgjande driv drar songaren til med meldingar av denne typen; «We’ll live on coffee and flowers, try not to wonder what the weather will be, I figured out what we’re missing, I tell you miserable things after you are asleep».

Blant alt dette storarta heiter min personlige favoritt, akkurat no, England. Den stuper rett inn i sentralnervesystemet med denne fantastiske opningslinja; «Someone send a runner through the weather that I’m under for the feeling that I lost today». Etter det smyg den seg rundt i elegante melodiøse former eit par minutt. Og skildrar ein fyr som sit i L.A og saknar (men vil ikkje innrømme det) ho som han ser for seg trippe lykkelig gatelangs i London. I låtas andre del eksploderer sakene, og eit frenetisk mantra blir gjentatt, og gjentatt; «Afraid of the house, stay the night with the sinners, Afraid of the house, cause they’re desperate to entertain».

High Violet. Når siste tone stilnar, saknar eg eit spor nummer 12, og 13, og 14, og 15, og … Men det er ikkje eit dårleg alternativ å gå tilbake til start heller. Og ta runden ein gong til. Absolutt ikkje.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

 

Des9

Pakkers – La Hammaren Slå

Posted on by
Standard

Barske viser dynka i saltvatn, trøbbel og blues.

6

cover

Dei pleidde kalle seg Matpackers. Dei spelte og song og laga plater. Dei song på språket dei lærte seg der dei vaks opp, i Vindafjord utanfor Haugesund. No kallar dei seg ikkje Matpackers lenger. Berre Pakkers får halde har dei funne ut. Men den rotekta og lokalfunderte tilnærminga til musikken som var deira vesen, har dei ikkje gjort nokon endringar i.

Eg har på ingen måte fått med meg alt dei har presentert av tonar før, men eg har ei kjensle av at dei på ingen måte slakkar på draget her på La Hammaren Slå. Verken når det kjem til deira språklige rett på sak poetiske avlevering, eller deira melodiske friskleik. Det er dugelig nok av slikt her. Langt meir enn underteikna meinar å finne hos geografiske og tildels sjangermessige naboar som Vamp og Vestlandsfanden.

Sveinung Bjelland heiter mannen som syng. Han har ikkje ei røyst ein søkjer om opptak i Sølvguttene med. Han har ei røyst som godt kan ha vore gjennom nokre sjøslag. Han går aldri likegyldig til verket. Han gjer krav på songen. Eit krav hans kompanjongar på mang slags strenger, slagverk og tangentar også vil vere med å signere. I lag vert dei eit folkrockband der bluesen, sjømannsvisa og andre viser dannar den sentrale posisjonen.

Fyr opp gamle rubben og gi fudle sjeker frå land
Han skal holda denne siste turen
I Vindafjorden der e det god plass for sånn
Me søkk han med andakt og skikkelige song 

Sjøen, fjorden, og farkostane som blir nytta til å komme seg fram i det våte element er noko kvintetten stadig kjem tilbake til. Utan at dei sjøsjuke eller asfaltbotne av oss skal tenke at dette er komplett irrelevant av den grunn. Dei festar stoffet sitt i noko dei fleste nok vil kjenne att. Dei er slett ikkje heilt framande for å dra ein trall om våte tilstander på det meir innabordske plan. Eller om livets motvindar, regnbyer, og for den saks skyld sommarstunder.

Eller om heimlengselen. Hos ein som har brent seg noko skikkelig. Då er ikkje prisen på ein drosjetur noko ein gjer ei grundig vurdering av, sjølv om milene heim knapt kan teljast på to hender. Kjøre Du? «Kjør meg heim du Skeie, kjøre du meg heim te Øystese?». Heim vil ikkje fyren i Snus & Bensin. Han vil til Haugesund, for å spela. Og ha med seg dama på Shellstasjonen. Han lyt berre kosta og sveitta nokre timar på jobben først. Men så var det denne forbaska sjefen då, og hans noko frilyndte tilhøve til overtidsarbeid.

Eit særdeles hardtslåande inntrykk gjer tittelkuttet. Ein barsk og melodisk blues som luktar både diesel og spillolja, og har ein el-gitar i hardt arbeid, og ei munnharpe i godlune. Særlig til godlune er det ikkje å oppdage i Riv & Slit. Ein svartkledd folkblues der fela og døden har framtredande roller. Døden er vel ikkje ein heilt fjern realitet i den dramatisk gyngande visa Kvite Sjø heller. Men vegen mot havariet kan då i alle fall fyllast med song:

Eg såg perler i panner
Perler i hender
Eg såg angst, eg såg fryd, eg såg alt
Me song – me song ombord
Med 16 knopps fart i mot land 

Med songar som dette blir det ikkje havari. Songar som dette finn ei hamn dei, både her og der.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

Des9

Owen Pallett – Heartland

Posted on by
Standard

Final Fantasy er slutt. Lenge leve Owen Pallett, og hans innhaldsrike og driftige popdraum.

7

cover

Like før jul annonserte Owen Pallett at hans tid som Final Fantasy var over. Den unge canadiaren såg føre seg mogelige namnekontroversar sidan det no var laga planar om å nå lenger ut i verda med musikken. Kanskje heilt til Japan, heimlandet til dataspelgiganten Final Fantasy. Ja så skikkelig har han visst tenkt å gjere det at Final Fantasy-namnet vil bli erstatta av hans eige også på snarlige re-utgjevingar av hans tidlegare materiale.

Heartland er Pallett sitt tredje album. Det er ikkje berre hans mest ambisiøse når det kjem til distribusjonsplanar, men også på det soniske feltet. På sitt andre album førte han den yndige poptonen frå debuten inn på eit meir dramatisk spor. Med Heartland tar han endå nokre steg vidare på den vegen, og byr på eit konglomerat av lydar og loops, ein intrikat låtastruktur med eit konseptprega innhald, og den Tsjekkiske filharmonien.

Eit opplegg aksla for å gå skikkelig på trynet altså. Noko Heartland aldri gjer.

Pallett bringer ikkje dramaet inn på pompøse operatiske, eller pretensjonstyngande, banar. Han held fast i den lettbeinte poptonen. Han drysser ikkje lydar fritt og tankelaust omkring, det er ein dynamisk tanke bakom det meste han gjer. Og symfoniorkesteret kolorerer krokar, krør og små flater, ikkje heile veggar.

Fiolinen er Pallett sitt hovudinstrument. Hans kunnskapar om denne og slektande instrument har gjort han til ein etterspurd strykarrangør. Hos Arcade Fire, Grizzly Bear, Beirut, med fleire. Sånn elles spelar han på så mykje at det neppe blir feil å plassere han i kategorien for multiinstrumentalistar.

Men gitar spelar han ikkje, og ingen av dei han har med seg heller (bortsett frå nokre få akkordar kreditert Arcade Fire-trommis Jeremy Gara i det 50 sekundar korte operette-nummeret Mount Alpentine). Men syng gjer han, med ei rein og lys røyst. Denne gongen om Lewis. Eller meir korrekt, han låner røysta si bort til Lewis, ein noko valdelig eks-bonde og eks-husbond på drift mot noko han ikkje heilt maktar handtere. Eit uføre skaparen Owen har plassert han i, med fullt overlegg. Så derfor handlar Lewis sitt lite oppløftande syn på tingas tilstand også om hans skapar, og det noko ambivalente synet han har på han.

Opplegget har eit klart science fiction-preg, ispedd ein og annan dataspelfiksjon. Og det heile føregår i eit middelalderliknande samfunn. På ein klode kalla Spektrum. Med Heartland i syningom som neste nivå.

Det litt plagsame med slike konseptalbum er at dei gjer eit slags krav på å bli spelt frå spor 1 til spor 12, utan opphald, utan slalåm, eller hopping. Noko som i dette tilfelle faktisk går heilt fint, då det ikkje er udugelige spor langs ruta.

Nokre songar viser seg no likevel betre enn andre. Som dei to med Lewis i tittelen. Lewis Takes Action og Lewis Takes Of His Shirt. Begge eigarar av ein vokalharmonert og ustyrlig flott poptone. Samstundes som begge ber på eit omen av noko skjebnetungt. Kontrastar kallast vel slikt, og dei har slått rot over heile Heartland. Om eg ikkje visste betre, kunne eg fort funne på å tru at The Great Elsewhere er eit stykke Belle & Sebastian-pop som er blitt utsett for Igor Stravinsky. Og så høgdepunktet då; Tryst With Mephistopheles, der det yndige møter ein groovy svirebror, og symfonien virvlar opp lyster og djevelskap. Eit raffinert mytteri der «humanity and nature collide», og skaparen vert rydda av vegen.

What Do You Think Will Happen Now er det sjølvsagte spørsmålet etter noko slikt. Owen sit åleine, ved pianoet. Om det er han sjølv som no har tatt kontroll over situasjonen, eller om det er hans opprørske songfigur som vandrar åleine inn i soloppgangen, har eg ikkje eit sikkert svar på. Men tonen er i alle fall imøtekomande; » The sun is up, my arms are wide, I am a good man, I am yours».

La det vere konklusjonen. Han er god, Owen. Så slepp han gjerne til.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

 

Des9

Pearly Gate Music – Pearly Gate Music

Posted on by
Standard

Med eit vakent instinkt, ved ein luftig port, skapar ein ung mann songar som blenkjer, på freidig vis.

7

cover

Neidå, vi er ikkje direkte inne frå eit musikkstykke sett i scene av St. Peter, med engelen Gabriel på harpe og resten av englekoret i heftig hallelujakoring. Gud har heller ingenting med dette å gjere, sjølv om sonen Jesus er blitt tildelt ei lita birolle. Hovudrolla er det ein høgst jordisk jypling frå Seattle som har, Zach Tillman.

Det var noko kjent med det namnet, seier du då kanskje? Vel, det er nok han Josh du i så fall har i tankane. Josh Tillman, trommeslagar i Fleet Foxes, men også godt i gang med ein somber og melankolitufta solokarriere, som J. Tillman. Zach, det er hans yngre bror det. Og her er han ute med sitt første album på eiga hand. Vel, ikkje heilt på eiga hand, for storebror er med han, som rytmisk partnar og korist.

Zach Tillman har ein viss melankolsk hang han også. Det er songar på plata hans som tek seg fram i lendet der broderen har vore i sine soloframstøyt. Men det er også songar som går andre vegar. Han er verdt å fylgje langs dei fleste vegar.

Plata er i stor grad spelt inn, med enkle middel, innafor dei fire veggene som utgjer husværet til Zach Tillman. I tillegg til å synge både nennsamt og viljesterkt, trakterer han ein akustisk gitar og eit Casio keyboard, og han lar husets lydar spele med. Broderen hjelpe som sagt til på sin måte, kjærasten Jenna korar på ein song, og ein el-gitarist og ein bassist dukkar opp på eit par spor.

Sidan unge Tillman vel å halde seg med så få instrument som det han gjer, er det fort gjort å konkludere med at her har vi jammen meg endå ein singer/songwriter folkfyr du. Det skal eg ikkje gjere. Det ville det vere feil å gjere. For han gjer det ikkje like trongt som ein del av desse soveromstilverkarane kan ha ein tendens til å gjere det. Han varierer tonen, tempoet, og har langt meir enn eitt sonisk tyngdepunkt å vise til. Det er pop, det er grums, og det er takter.

Og det er luft, og det er rom. Og aller romslegast er Golden Funeral. Ein song der dei spelte tonane ikkje er mange, men ein song som like fullt har noko storslått over seg. Storslått og dystert i eit susande og regntungt bilde. «You turned your friends into lovers, and your lovers they are all gone» innleiar songaren, og fortel så ein besynderlig historie om ein einsam og merksemdssøkande gut som det nok ikkje går heilt vel med. Men som songaren meiner har gjort seg fortent til konklusjonen «good work, what a boy».

Folkfyren i han gjer seg til kjenne på litt ulikt vis. Folk’n roll kunne ein kanskje kalle det i drivande nummer som Big Escape og Bad Nostalgia. Medan sakterennande I Was A River og meir giftige Rejoice har mest av den spartanske og intime visa i seg.

Eit markant høgdepunkt er Gossamer Hair. Den har sine nedtona parti, den har sitt krakilske parti. «I know you noticed my clumsy hands, run through your head of gossamer hair» går som eit sårt og illevarslande mantra i den nedtona første delen. «Oh God, I’m an animal» konstaterer så songaren, brått og ille til mote. Og gitaren slit seg og går til psykisk åtak. Etterkvart blir den likevel overmanna, sett band på, og mantraet kan igjen få arenaen for seg sjølv. Nesten.

Og så var det Jesus då, og hans birolle. Oh, What A Time heiter låta der den fyren dukkar opp. Den knokkelarrangerte Oh, What A Time. «The only man I ever loved, died two tousand years before I could ask him to a show» syng vår mann. Eg trur eg anar eit litt lumpent glimt i augekroken hans idet han gjer det.

Ein skapar av den mest skarpsindige poesi kan eg vel vanskelig hevde at Zeth Tillman er. Men i uløyselig kompaniskap med dei på alle vis vitale tonane etterlet hans tidvis underfundige, tidvis likeframme, tidvis insisterande formuleringsåtferd eit visst inntrykk. Vel, eit freidig og saliggjerande inntrykk faktisk.

Slik det jo høver seg at Pearly Gate Music skal gjere.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

 

Des9

The Radio Dept. – Clinging to a Scheme

Posted on by
Standard

Det tok si tid før planen om det tredje albumet vart fullbyrda. Men det viste seg til slutt å vere ein bra plan.

6

cover

Lengre enn mitt minne strekk seg har det komme ein jamn straum av suveren popmusikk frå den svenske sida av kjølen. Eit av dei mest suverene tilfella det siste tiåret heiter Lesser Matters, og er The Radio Dept sitt debutalbum. Ein uimotståelig hybrid av synthpop, sølete fuzz og tilbakelent psykedelia, med ei låtrekke der pirrande melodiøsitet var dominerande, og uinteressante element ganske så fråverande.

Ein jamn straum av album har ikkje The Radio Dept forsynt oss med etter den tid (plussar ein på med EP’ar og singlar dei har fylt mellomromma med ser det noko betre ut). Tre år skulle det gå før album to var på plass. Pet Grief var tittelen. Fuzzen var polert vekk, tonen noko meir monumental og einsarta. Ikkje like forførande som debuten, men heller ikkje til å kimse av.

Fire år seinare kan så ventinga på album tre endelig materialisere seg om til lytting. Ein aktivitet eg etter kort tid finn ganske så givande. For åra har ikkje tappa bandet for melodisk kraft, eller tært på deira evne til å skape denne soniske elegansen som små poptriumfar kan gro utav.

Johan Duncanson syng med si karakteristiske døsige stemme. Og saman med sine to kumpanar Martin Carlberg og Daniel Tjäder gjev han keyboardet ei større rolle enn gitaren. Litt sonisk støtte frå anna hald vert også søkt, men trioen gjer på ingen måte frå seg kontrollen. Clinging to a Scheme er i vanlig Radio Dept-ånd spelt inn heime, og ikkje i eit studio. Med bandets medlemmer som produsentar, og ansvarlige for det aller meste, ned til coverets utforming. Ja dei er vel eit slikt band som det etterkvart utslitne og meiningstomme indie-begrepet eigentlig var meint for.

Tida som er gått sidan Pet Grief har ein ikkje høyrt veldig mykje frå bandet. I 2008, kom det ein singel. Freddie and the Trojan Horse heitte den, og var ein song som gav til kjenne eit noko skeptisk syn på Sveriges statsminister. Året etter kom ein ny singel, David. Og tidleg i år ein tredje singel, Heaven’s On Fire.

David og Heaven’s On Fire gjer seg bra gjeldande på albumet også. David med ein myndig rytmikk i ryggen, ein tanke fuzz i nervesystemet, og ein uttrykt lengsel etter augekontakt. Heaven’s On Fire kjem med driftig puls, eit svermande keyboardtema, nokre sensuelle saksofontonar, og ei krass innleiande oppfordring frå Thurston Moore om å ta knekken på den hyklerske plateindustrien og dens stadig øydeleggane inngrep i ungdomskulturen.

Med unntak av ei noko identitetslaus avrunding (ein vel kompakt instrumental, og ein fløyelsgrå ballade) gjer resten av plata seg også bra gjeldande. Den har eit kongruent vesen, der pulsen slår ein tanke raskare enn på dei to tidlegare platene, og der tonen verkar vere noko lysare. Men det kongruente står ikkje i vegen for at kvar enkelt låts bumerke viser att. Og det lyse maktar ikkje skape Duncanson sitt melankolske bodskap om til eit sprudlande korstog. Absolutt ikkje. Tristessen dominerer.

Komplekse og vanskelige er dei aldri. The Radio Dept er eit minimalismens føretak, der slumpetreffa er få, planen klar, regien stram, og handlingsrommet avgrensa. Dei finn eit tema, dveler rundt det, krydrar med subtile lydpåfunn, og meislar ut små forførande poplåtar. The Video Dept heiter ein av dei, den har mest fuzz i seg, og ligg nærast der dei var i 2003. Never Follow Suit heiter ein annan, bygd rundt eit mjukt keyboardtema, og rullande basstonar. A Token of Gratitude er ein tredje, med eit kort vokalparti, ping-pong rytmikk, og ein ambient avslutningssekvens.

Clinging to a Scheme er ti låtar unnagjort på ein dryg halvtime, der døde tonar er luka bort. Sånn stort sett i alle fall.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

Des9

Fionn Regan – The Shadow of an Empire

Posted on by
Standard

Den akustiske gitaren er bytta ut med den elektriske, men evna til å lage gode låtar er ikkje bytta ut.

7

cover

Sånn cirka 45 år etter at Dylan gjorde det, går også Fionn Regan elektrisk. Det skal han ikkje kjenne seg alvorlig skjemd over. For heilt utan tilgjorte tendensar, og med ein dugande snert i både fråspark og munnleg avlevering, ramlar han og hans vesle lag stadig inn i tiltalande låtopplegg.

Det var hausten 2006 at han kom med sitt debutalbum. Eit album som var Regan og hans akustiske gitar, og ikkje så mykje meir. Men det var nok det. Han hadde taket på det. På korleis ein målbind med ein song. Med Dylan og Drake i blodet skapte han melodiar og formulerte tekstlinjer som både hadde noko gjenkjennelig i seg, og noko friskt og freidig Regansk i seg.

The End of History var tittelen. Tre og eit halvt år seinare viser det seg altså at det ikkje var slutten på historia. The Shadow Of An Empire er oppfylgjaren som har tatt lengre tid enn slike vanlegvis tar. Ei mellomlanding hos den amerikanske labelen Lost Highway må ta hovudskylda for det. Saman med labelens husprodusent Ethan Johns gjorde Regan ferdig eit album i 2008. Eit album han sjølv beskriv som eit kompromisslaust resultat av to kompromisslause sjelers samarbeid. Lost Highway synst det låt heilt annleis enn dei hadde tenkt seg, surra ein raud tape kring det og putta det i limbo. Regan sa takk for seg, og reiste heim til Irland.

Der, med sin Olympia skrivemaskin som rytmisk inspirator, produserte han ark etter ark med nye songar. Med seg sjølv som eineveldig sjef, ein rytmeduo i ryggen, og eit par-tre andre spreidde aktørar, forma han så desse songane i eit langt meir straumførande bilde enn sist.

Ånda av Drake er nok ikkje så veldig tilstades denne gongen. Men Dylan sin er her. På fleire vis. Den upolerte, intuitive og skranglevorne produksjonen kan absolutt sporast tilbake til ting Dylan var gjennom på 60-talet. Den tidvis ordgytande og ilskne måten Regan angrip sine vers og refreng på er heller ikkje heilt Dylanfjern. Og her er meir enn ei melodilinje med klare Dylanske trekk.

Men å arrestere han og sikte han for utilbørlig omgang med tilårskomne og hevdvunne tonar føler eg ingen trong til. For han stel med talentet til ein som evnar sette det inn i eigne rammer. Og slikt seier jo lova er tillatt. Gjer den ikkje?

Så når eg, for eksempel, tenker om House Detective at den er ein Subterranean Homesick Blues no 2, så tenker eg også; faen, det er ein god nummer to. Ein med driv, og mot, og lukt, og Regansk lynne.

Eit lynne som viser fram ei noko meir harmfull side denne gongen. På Protection Racket, som er eit driftig oppgjer med storkapitalens dukking av den vesle mann. På Genocide Matinee, eit snerrande angrep på imperialismen og anna forkastelig maktutøving. Og på Catacombs, der eit oppgjer av meir privat art står på programmet; «let’s take it outside, the kids are sleeping».

Ved enkelte høve viser han fram ei meir forsonande side, både sonisk og verbalt. Lines Written In Winter er eit vakkert stykke musikk av nett det slaget, med eit poetisk sluk i seg – «your lost between the glitter of winter, in the big world darkness». Medan Little Nancy gyngar av garde meir godlynt enn noko anna her, og Laura Murphy syng harmoni.

På tittelsporet høyrer vi berre Regan og pianoet hans. Tonen der har gått vegen om både The Times They Are A-Changin» og Desolation Row før den nådde Regan, men funkar så godt i hans hender òg at den ikkje blir forvist til eit evig skyggetilvære. På det verbale plan prøver han, både i denne og andre songar, å la surrealistiske element vere med å uklarliggjere kor han eigentlig vil hen. Og han lukkast nok også, den luringen.

«God loves a trier, an articulate lier» blir det hevda. Ein sånn ein som Fionn Regan då, skulle eg tru. Eg har ganske så mykje til overs for han eg også.

Først publisert på Groove.no (i 2010)