Monthly Archives: november 2013

Nov11

Sgt. Petter – Monkey Tonk Matters

Posted on by
Standard

Frå ein lovande debut til ein sjelevitaliserande oppfølgjar. Sersjanten leverer eit av årets definitive norske høgdepunkt på platefronten.

cover  Hadde Monkey Tonk Matters vore ei plate gjort av ein 29 år gamal kar ifrå sørvestre deler av USA, hadde det ikkje vore uvørent å hevde at albumet var eit av dei beste med countryduft sidan Richmond Fontaine gjorde countryrocken ei stor tjeneste med sin Post To Wire seint i 2003. Nå er som kjent ikkje Sergeant Petter amerikanar. Han er nordmann, heiter egentlig Petter Folkedal og bur i Bergen. Derfor er det vel ikkje heilt lov å hevde slikt. Eller…?

Eg tar sjansen likevel. Det har absolutt kome ei og anna utmerka countryrock-plate dei siste 14 månadane, men ingen har vitalisert sjela mi like grundig som Monkey Tonk Matters.

Med debuten It’s a Record frå 2003 viste Petter at han var mann for dette å kunne smi saman skarpe tonar. Ein storarta og usymmetrisk vev av country og popfargar, men akkurat litt i største laget. Den hadde heilt sikkert tjent ein groove-g på å vere 4-5 låtar kortare. Samstundes er det noko sjarmerande over ein debutant som fyller plata med 17 spor, heilt utan å be om unnskyldning.

På Monkey Tonk Matters er mønsteret stadig usymmetrisk. Han slepp til fargar som ikkje alle i liknande ærend tør å involvere seg med. Han følgjer trådane i litt andre retningar enn det kartet fortel. Han er elegant på ein skånsellaus måte. Han er upretensiøs og frigjort. Han er ein norsk countryrockar med særpreg.

Eg skal ikkje hevde at albumet er bygd opp rundt språkleg tyngde. Eg vil imidlertid hevde at det er bygd opp rundt eit fundament av særdeles sterke låtar. Mindre melankolsk anlagt enn ein gjennomsnittleg norsk-americanar vanlegvis oppfører seg, og mindre trygt plassert innafor eit velkjent farvatn.

Så la oss sjå litt stort på det (det fortjener sersjanten). Monkey Tonk Matters har kanskje meir til felles med pionerane på sekstitalet, enn kva den har tilfelles med dei siste 15 åra sine bølgjer av No Depression/alt-country/americana. Eg skal ikkje hevde at albumet rekk opp mot Gilded Palace Of Sin (Flying Burrito Bros.), Pickin» Up the Pieces (Poco) eller Buffalo Springfield Again sitt nivå, slett ikkje. Skal heller ikkje hevde at mannen på nokon måte er ute på det same innovative kjøret. Like fullt, noko i den uanstrengte, utprøvande og mangslungne tilnærminga gjer at tankane mine flyg i retning Parsons, Furay, Young og deires like sine tidlegaste bedrifter.

Første låt ut er passande nok titulert As the Record Starts. I eit melodileie ikkje heilt ulikt før nemnte Richmond Fontaine, og med ein av dei mest vanedannande fiolinriffa sidan Beethovens 9. signert Real Ones-karen David Chelsom Vogt, vert det i positiv meining ein strykande start. Sissy Wish gjev seg også til kjenne rundt halvvegs, utan at låta tar skade av det. Meir sprek felelyd og kvinnesang blir servert i den bluegrass tangerande Way to Go! Her er det jazzsangar Heidi Torsvik som utfyller sersjanten på tiltalande vis. Frå livet lengst inni countrykroken dukkar vakre Light In October fram. The Longest Hour driv avgarde på eit holete teppe av klassiske tonar av countryrock. There’s a Man Outside er tøft rockande, med psykedeliske sidesprang. Dear Robin har slektskap med The Shins. Uh-huh som eg elskar desse sprikene, desse spranga, desse countrytaka, popsprella, rocksaltoane og psykedeliadukkertane.

Det einaste sporet eg stiller eit lite spørsmål ved er avsluttande Hong Kong Song, som blir vel la-la-la-la allsang, fyldig og baktung. Sånn ellers har Petter i samkvem med produsentparet The Sensible Twins (HP Gundersen og Kato Ådland) skapt eit ope, levande og særdeles næringsrikt lydbilde. Honky Tonk Rose er country så det svir, med knekk i røysta og ein lealaus barstol under rumpa, men og casio-dandert og popfiksert. Blant albumet sine aller sterkaste er tidlegare EP-utgjevne Spooky Spook. Tittelen indikerer det og tonefølgjet slår det fast, her vert vi invitert over i eit dunklare hjørne, i ein slags countryfisert Madrugada-stil.

Albumet sitt mest skakkøyrte tilfelle er That Child. Psykedelisk vridde poptonar, sikkert eit stykke unna hitlistene. Noko kjappare vil ein sannsynlegvis finne tonen i selskap med den hektisk rytmiske garasjepsykedeliske tangentfaen Corner of an Eye. Boren fram av dobbelt orgeldriv (farfisa og hammond) og boogiepiano.

Monkey Tonk Matters er sjølvsagt den perfekte tittel for slik ein vital og frisinna omgang med tonar som altfor ofte blir bundne fast i for stive former. Og nei, det finst ikkje mange her på berget som har leikt seg så inspirerande med denne arta av vestleg kulturimperialisme som det sersjanten gjer denne gongen.

7/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

Nov11

Serena Maneesh – Serena Maneesh

Posted on by
Standard

Med oppheita fuzz-pedal, kvasse gitarfigurar og englar i kulissane presenterer gjengen frå sør-vestlandet eit inferno i svart, raudt og kvitt.

cover  Emil Nikolaisen er ein mann med ambisjonar, store ambisjonar. I sitt virke med band som Loch Ness Mouse og Silver har han fått utløp for nokre av desse. Men her på debutalbumet til Serena Maneesh smell han til for alvor, og spelar eit atskilleg dristigare og meir ustyrlig spel. Det er mykje lyd, og fuzz-pedalen er flittig nytta, så shoegazer samanlikninga dei har blitt tildelt er på eit vis forståelig. Den er likevel berre eit av fleire incitament for den raffinerte larmen til Serena Maneesh.

Den dunkle og draumestenka vokalen har avgjort sitt slektskap mot Valentinske Loveless-fakter, og andre som dreiv i same ærend på 90-talet. I tillegg til Emil, medverkar både søstrene hans Elvira og Hilma og svenske Lina Holmström med vokale tonar. Denne miksturen mellom mannleg og kvinneleg song skaper ein divergens og spenning som absolutt gjer albumet ei teneste. Aller flest variablar og kaleidoskopiske innspel er det no likevel gitaren til Emil som står for. Den er ikkje syredrenert à la Kevin Shields sin, men manøvrerar seg like fullt i vitale sirklar – over, under, inni, framom, bakom og rundt den energiske kjernen. Den kjæler, hentar fram lekre licks, vrir og vrenger på seg, frådar, sparkar og konfronterer. Den lener seg mot fleire essensielle augneblink av rockhistorien, men finn sitt eige personlige uttrykk. Heilt avgjerande for at den sparkar så pasjonert og frenetisk frå seg som den gjer er sjølvsagt understøttinga, motstanden og stimulansen den møter hos kollaborerande lydkjelder.

Rockehistoria kryr av band som ikkje hadde eksistert, eller som i det minste hadde høyrt heilt annleis ut, om det ikkje hadde vore for lyden Velvet Underground i si tid skapte. Den som handla om å gå utanom gjerdet, søke blant klungervekstane, trakke på ustødig grunn og vandre udekt i stormen. Uti der ein stad er det Serena Maneesh held seg også. Slett ikkje med unotar av like hudlaus og barberblad-skarp karakter som det Reed konfronterte lyttarane med i sine første rock’n roll år, men definitivt med eit åtak verdt å heie fram.

Velvet og Valentine altså, men den aller sterkaste tråden bind seg opp mot krautrocken. Det er noko med den rytmiske friskleiken, den vitale monotonien og det støyande nakkegrepet. Og det er noko med det bitande fokuset som av og til slepp taket og lar seansen danse ut i fargerike og mystiske lender.

Serena Maneesh lever ikkje i eit tomrom eller gjer forsøk på å komme opp med revolusjonerande saker. Dei har spora opp mykje substansielt stoff og latt seg inspirere, for så å skape eit dynamisk uttrykk. Sitt eige. Eit uttrykk tufta på kontrastar og polarisering. Det hemningslause versus det kontrollerte, det stygge versus det yndefulle og himmel versus helvete. Frå kvar si side av musikken sitt sentrum lar dei det atonale ramme det melodiøse, og det pompøse elske med det usminka. Det er raffinert råskap med syn for kvite og vevre stråler. Men aller mest så gnistrar og glødar dette som eit lynnedslag i ei røys av usikra elektrisitet.

Drain Cosmetics kjem mot ein i fyrige former med eit gammalt Stones-riff plassert i hoftehøgde. Omtrent som om at Jesus & Mary Chain vart kopla med Yo La Tengo og tilført ein dæsj sørstats-boogie. Svalt, smektande, lumskt og eksplosivt. Droneskarp og med spastiske trekk følgjer Selina’s Melodic Fountain opp utan å fire ein tomme. Tungt lenande mot krautrocken byr dei her på englesong og dissonans, og gitarkaskader som krøllar seg rundt ei rymisk suggerande søyle. Un-Deux er to minuttar med poprus stilt opp mot ein gitarvegg. Candlelighted har meir enn dei tre første bokstavane tilfelles med Holger Czukay og kompani sine velmaktsdagar. Den startar flytande men samlar seg, pumpa byrjar å gå og funken lurer seg på. Midtvegs fører songstrofer med psykedeliske undertonar seg med. Det er ei låt som skiftar ansikt fleire gonger, men utan å miste verken temperatur eller fokus undervegs. I hælane på denne fresar Beehiver II (ein primalversjon av Blues Like Beehive frå debut-EPen Fixxation). Mørkt, brutalt og skingrande. Då er det vel heilt greitt å roe seg ned litt. Sjølv om Here Name Is Suicide følgjer opp tittelmessig har den nemlig reint sonisk lite tilfelles med Beehiver II. Dvelande i eit dempa og drøymeprega landskap glir den av garde.

Albumet står meir fram som ein namnlaus rock’n roll-symfoni i 11 satsar enn ein konvensjonell samling av låtar. Det gjer derfor aller mest meining å setje av ein time og lytte til verket i uavbroten orden. Då vert ein honorert med ein Dante-liknande tur inn i eit ruvande univers. Det er mørkt og til tider truande, men undervegs vil ein passere fleire gluggar der sollyset og håpet sin glans trenger seg gjennom. Slik velgjer eg å oppfatte det i alle fall, for kva tekstane eigentlig handlar om er vanskelig å tyde. Både på grunn av deira lauslige karakter og fordi dei ofte skjuler seg inni ein vegg av lyd.

Mykje lyd og mykje glød vert skapt i Sapphire Eyes High. Eit gitarkrast og skrallande drone-ridd åtak som tilslutt møter veggen i form av eit to minuttar langt digitalt lydkaos. Langt rolegare takter er det over Don’t Come Down Here. Eit gjentakande tonemotiv går runde etter runde. Ja hadde det ikkje vore for eit intervall midvegs med stålskjærande gitarfakter kunne denne nesten blitt litt trøyttande. Trøyttande står aldri Chorale Lick i fare for å bli. Her bygger ein målretta opp mot ein hemningslaus eksplosjon som dirrar i nervesystemet minst eit minutt inn i Simplicity. Ein liten seanse bygd opp av eit enkelt riff og krypande lyd. Den bråstoppar etter to minutt for å gje rom til det avsluttande monsteret Your Blood In Mine. Lydkjelder og rytmar på villspor samlar seg gradvis mot ein suggerande tur inn i eit rått pulserande og urovekkande blodsystem, men akkurat i det undergangen nærmar seg, smyg eit einsamt piano seg inn på sporet og fører seansen til mål med sakrale tonar.

Så blir ein sittande i tre minuttar med folda hender, sus mellom øyrene, flammar i hjerteregionen og pirring i ryggrada. Før ein reiser seg, og går og løyser ein ny billett.

8/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

Nov11

The Rosebuds – Birds Make Good Neighbors

Posted on by
Standard

Ein styrkjande dose med sympatiske poprock-tonar, frå eit par i blomstringsfasen.

cover  Meir enn noko anna er det dette eg kjem i hug når eg høyrer ordet Rosebud: Idet Charles Foster Kane drar sitt siste sukk i Orson Welles sin klassiske film Citizen Kane kan ein høyre og sjå eit «Rosebud» komme over leppene hans. Dette eine ordet blir utgangspunktet for eit blikk tilbake på livet til mannen. Eit liv i rikdom og tragedie. Kanskje er Rosebud eit sukk mot det som ein gong var, før grådigskapen tok skikkelig tak i han. Den gongen uskylda og ein kjelketur på ein vinterdag var lukka. Tida før knoppen blomstra og bevisste gjerningar, tilfeller, drifter og lumske lagnader førte livet inn på eit anna spor.

Dei to som utgjer kjernen i bandet Rosebuds er her på sitt andre album også ute på eit tokt der dei, i alle fall innimellom, prøver å rette fokus mot verknaden av våre handlingar. Korleis det vi gjer, godt eller vondt, stort eller bagatellmessig, medvite eller umedvite, på ein eller annan måte spelar ei rolle for korleis livet vil arte seg. Det er nok likevel eit noko lågare ambisjonsnivå over Rosebuds sine uskyldige filosoferingar enn kva tilfellet var med Orson Welles sine.

Om det er Citizen Kane, ein uutsprungen rosebusk, eller noko heilt anna som har vore den verkelige fødselshjelpa for bandnamnet, det har eg ikkje opplysningar om. Det eg har opplysningar om er at The Rosebuds blomstra opp i Raleigh, Nord Carolina ei veke etter at frontfigurane Kelly Crisp og Ian Howard hadde gifta seg. Dette var i mai 2001. To år seinare debuterte dei på albumfronten, og kalte dingsen Make Out. Den har aldri nådd innafor mi høyrevidd, men skal etter seiande vere ei søt, optimistisk og spretten poprock-affære.

Birds Make Good Neighbors lever også innafor det store poprock-segmentet. Nokre av låtane jumpar av garde i hastige former, andre legg seg ned i mjuke omgjevnader og tar seg betre tid. Av og til klorar dei litt, men som regel er dei særdeles vennligsinna. Det er den vårduftande og håpefulle tonen som dominerer biletet, men innimellom kan ein også ane litt haustdunst, og ein og annan mismotig tanke. Saker og ting blir ofte skildra frå eit barnlig/ungdommelig perspektiv, og i lyset av eit litt naivistisk skjær. Slikt har det jo til tider blitt både tilgjort og platt tankespinn utav, men stort sett ikkje i The Rosebuds sitt tilfelle. For det finst som regel ein botn her, sjølv om det nødvendigvis ikkje alltid er så langt ned til den.

Men mest handlar det om kjærleiken. Kjærleiken sett frå ein pasjonert, håpefull og lukksalig, men av og til også lengtande vinkel. Gjort av eit ektepar som definitivt er pre I Want to See the Bright Lights Tonight og ikkje post Shoot Out the Lights. Eit ektepar som vil at historia skal oppgradere dei elskande sitt renommé og devaluere pengane si betydning (The Lover’s Right). Dei prisar idyllen, familien og dei gode naboane, men samstundes ligg tvilen og ikkje minst rastløysa der og gneg litt også.

Crisp og Howard har invitert ein trommis og ein bassist med på leiken. Sjølv fyller dei to lydbilete med omtrent like delar gitarlyd og keyboardstonar, og supplerer med litt piano og poengtert klapping. Tonane kan av og til gje visse assosiasjonar i retning Belle & Sebastian, andre gonger får dei meg til å tenke i retning av Ladybug Transistor. Og i Shake the Tree, ei feiande og filosoferande ode til fuglane sitt kjærleiksliv, minnar dei til tider om The Kinks. I alle fall i versedelen, det call/response baserte refrenget har nok eit anna opphav. Vekselsong med næringsrikt resultat får vi også servert i den spretne Leaves Do Fall. Refrenget her er eit av albuma sine verkelige clou. Vitalt samsyngande kastar Kelly og Ian seg over desse linjene:

«I’ve waited for the leaves to fall, for old John White to save us all,
I’ve worn out both my hands and knees
I’m a desperate girl/man and that terrifies me»

Nesten New Pornographers klasse skal du veta. Same karakteristikk er eg freista å klistre på den hooks-fylte og drivande Outnumbered også. På denne er Ian Howard hovudvokalist, medan Kelly bidrar med utfyllande «oh-oh-oohh». Slik er forresten songfordelinga på dei fleste av låtane. Eit fornuftig val, tatt i betraktning at han nok har den klart beste stemma av dei to. Frå ballade-avdelinga er det nok den florlette og elegante Wildcat som skille seg ut. Ei låt som fluktuerer idyll og frustrasjon med enkle verkemidler.

The Rosebuds avsluttar seansen med ein, til dei å vere noko utypisk, elektrisk brennande gitarlyd, og ein lovnad om å aldri svikte. Noko dei berre gjer heilt unntaksvis på denne pop-sympatiske affæren.

6/10

Først publisert på Groove.no (i 2006)

Nov11

Rogue Wave – Descended Like Vultures

Posted on by
Standard

Som ei bølgje, ei stor og lumsk ei, driv dei fram i elegant og fredfull form for så brått å gå til åtak på brutalt vis.

cover  Det går vel an å seie at Rogue Wave lever opp til namnet sitt her på si andre plate. Som ei bølgje, ei stor og lumsk ei, driv dei fram i elegant og fredfull form for så brått å gå til åtak på brutalt vis. Allereie i første linje i første song set dei standarden for plata sin hovudstraum. «Are you hoping to get out of this mess?» spør sjefsbølgjar Zach Rogue med kraftig psykedelisk tyngde på siste ordet, dei neste linjene fylgjer i same form før refrenget kontrar litt som ei meir open og medgjerlig bølgje. Låta heiter Bird on a Wire og har ingenting med Leonard Cohen å gjere. På same tid som ein definitivt kjenner igjen den velfunderte poptonen frå debutalbumet Out of the Shadow (2002) høyrer ein også her at Rogue Wave har surfa seg inn i eit noko uroligare farvatn.

På debuten gjorde Zach Rogue det meste på eiga hand. Denne gongen er Rogue Wave ein kvartett. På debuten høyrdest Rogue ut som ein union av Elliott Smith-smitta visesong og The Shins-infisert popånd. Denne gongen har mannskapsauken pluss ein meir velutstyrt innspelingsstad (Supernatural Sound studio i Portland, Oregon) ført lyden inn i eit fyldigare og meir frisert bilete. Men av og til dukkar det opp hardare smell, skakkare gnistring og meir febrilsk dirring på Descended Like Vultures enn kva det gjorde på debuten. For det er ein meir kontrastfylt veg dei har gjeve seg inn på denne gongen. Ein veg der det rake blir avløyst av det svingete, der oppoverbakke brått blir til utforbakke, der det stillferdige før eller seinare renn inn i det frenetiske, og der det harmoniske risikerer å møte på det krakilske. Motoren i opplegget, og sentralt for at dette held seg på vegen, er dei velkomponerte melodilinjene til Zach og hans menn. Dei er til stades i omtrent same målestokk som på debuten.

Publish My Love startar varleg men skeinar etterkvart inn i eit rockande landskap. Inne på dei mest bombastiske rockespor er 10:1, i ei pågåande men sonisk litt vel pålessa form. Godt frampå er dei også i den litt Beck-aktige og rytmisk kitlande Are You on My Side. Over i noko som nærast kan definerast som episke felt kjem You malande mot ein i eit fargefint og romsleg lydbilete med velskapte tonar tufta på eit florlett titt-fram-dekk-deg-til prinsipp.

Både i tonesetting og tekstlig samanheng (i alle fall det eg oppfattar) verkar denne plata å vere litt mørkare i både omriss og hjerta enn debuten. Vi kan finne ei og anna ytring som kan tyde på at dei fire fryktar for korleis det skal gå no som enkelte statsleiarar er komme så godt i gang med å rævkøyre heile verda. Men oftast har dei nok siktet innstilt mot svikefulle kvinner, skakkøyrt kjærleik og eiga sjelegransking. Favorittformuleringa i så måte er henta frå den veksande og smått urovekkande Love’s Lost Guarantee; «Love comes like a Kennedy curse, the victim role was well rehearsed, you can paint over any mistake, but you can’t remove the original fake.»

Innimellom dei meir eller mindre frittflytande poprock-tiltaka dukkar det også opp ein og anna meir dempa akustisk sak. Salesman at the Day of the Parade med sitt klagande «I’m so sorry for what I’ve done» er ein slik melankolsk pastill. California med si oppfordring til rett å slett å «screw California» har også nok melodisk kraft til å vandre trygt i spartansk selskap.

Kva som til slutt viser seg best av debuten sin lo-fi estetikk og Descends sin litt meir spektakulære framtoning er vanskelig å avgjere. Uavgjort?

6/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

 

Nov11

Chip Taylor & Carrie Rodriguez – Red Dog Tracks

Posted on by
Standard

Eit samarbeid over generasjonskløftene, med grøderike låtar på programmet.

cover  Den gongen på 60-talet, då den no gråsprengte eldre New Yorkaren Chip Taylor komponerte ein hit og fem var hans samarbeidspartnar dei siste fire åra, den fagre Carrie Rodriguez, endå mange år unna sin fødsel. Men aldersskilnaden har på ingen måte hindra dei to i å lage eit aldri så lite hat trick av livskraftig countrymusikk. Han skriv låtane og klimprar på sin akustiske gitar, medan ho drar friske tonar utav fela si. Begge syng. Ingen av dei har 24 karat gull i strupen, men stemmene deira står særdeles godt til kvarandre og hentar på vinnande vis det beste utav låtane. Enten det er snakkesynging som i den stridfulle samtalen Private Thoughts, eller det er yndigare stemmebruk som i den vare balladen The Wonder of You.

60-talet ja, ein kan vel ikkje omtale Chip Taylor utan å nemne hans aller mest kjente låt. For dei fleste som har lånt eit øyra eller to til rock’n roll har nok fått med seg Wild Thing. Låta The Troggs gjorde til sin, og som Jimi Hendrix fekk til å gnistre frå scenekanten. Og som sidan den gongen har dukka opp både i reklamar, filmar og som lydspor til mang ein TV-reportasje. Det var Taylor som komponerte den. Litt mindre kjent, men likefullt ein hit, er balladen Angel of the Morning (sjekk ut Nina Simone sin versjon av denne). Og Try (Just a Little Bit Harder), som Janis Joplin vrengte sjela si på, er også ein Chip Taylor-låt.

I åra før han gjorde suksess som låtskrivar for andre, hadde Chip Taylor smakt litt på countrymusikken. På 70-talet tok han opp igjen denne hansken, og spelte inn fleire album under eige namn. Men idet tiåret gjekk til sin ende trakk Taylor seg tilbake frå musikken og byrja i staden ein karriere som profesjonell gamblar. Først på midten av 90-talet vendte han tilbake til livet som utøvande musikar, og nye plater med country- og folk inspirert musikk dukka opp.

Ein slags ny vår skulle det så bli når Carrie Rodriguez kom inn i manesjen. Aktivitetsnivået har vore rimelig høgt, og kvaliteten på stoffet smyg seg galant innunder kategorien næringsrikt. Red Dog Tracks er duoen si tredje plate saman, og er ei kjelde til hugnad og sjelevarming. Der ein hos mange av Chip sine samtidige etterkvart har byrja å merke musikalske gikt-tilstander, friskar den 65 år gamle New Yorkaren til med tonar heilt fri for sjukelege tendensar. Æra for den tilstanden må Chip og Carrie denne gongen dele med det vitale innbodne laget av musikarar. For sterke bidragsytarar til det ledige og oksygenrike soniske biletet er Kenny Wollesen med sitt dynamiske trommespel, Jim Whitney sine stabile men leikne kontrabassytringar, Richie Stearn sine friske banjotonar, og ikkje minst gitarist par excellence Bill Frisell sine kjælande og kjenslelada innslag. Dei spelar på lag, gjer kvarandre plass. Dei viser nærleik til stoffet og har ein leiken innstilling.

Dei aller fleste låtane er nylaga Taylor-originalar. Balladar som blør og lengtar. Vakrast i den klassen er Big Moon Shining. Ei låt som kjælar med liknande ord og tonar som det ein avdød texanar ofte var innom; «I’m some sweet words from the sky – floatin» down from av van Zandt star». Det er også meir temposterke saker. Frampå og fint fluktande i så måte er opningssporet Must Be the Whiskey. Det er kanskje ikkje stoff som vil hamne blant countrymusikken sitt aller mest kanoniserte materiale, men meir enn fint nok til å kunne fungere både som vemodig nakkestøtte og varmande sjelemassasje.

6/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

 

Nov11

Richmond Fontaine – The Fitzgerald

Posted on by
Standard

Dvelande og varlege americana-tonar akkompagnerer historiar om det ublide livet i Reno.

cover  Tidleg i 2004 vart Portland, Oregon kvartetten Richmond Fontaine oppdaga og lovprist av velrennomerte engelske musikkmagasiner (les: Uncut og Mojo), noko som førte til at bandet fekk eit aldri så lite gjennombrot i Europa. Derfor har det i rimeleg breie Americana-krinsar vore stilt store forventningar til deira sjette og nyaste album. Vi på groove gav også vår åtgaum til både Winnemucca (2002) og Post to Wire, 2003 (bandet sine to seinaste utgjevingar), og det i god tid før engelskmennene gjorde sine oppdagingar. Forventningane har ikkje vore mindre av den grunn.

I løpet av sine fem første album har bandet flytta seg frå Uncle Tupelo og Replacements sitt terreng i startfasen via dvelande, men intense countryrockstemningar på Winnemucca og fram til dei baud på ein effektfull slalåm mellom varlege og elektriske opptrinn på Post to Wire. På The Fitzgerald presenterer dei eit lydbilete meir strippa og nedtona enn på nokon av sine andre plater. Den upolerte og medynktona stemma til låtskrivar og frontfigur Willy Vlautin er i front av biletet. Bakom vibrerar klangen frå ein akustisk gitar. Frå krokar og naborom kan vi ane lyden av piano, trommevisping og varlege elektriske lydframstøyt. Ja, med dei andre bandmedlemmene såpass vagt til stades kunne dette nesten ha komme ut som ei Willy Vlautin soloplate! Men berre nesten, for det er mykje subtil finesse i bakgrunnen som absolutt er med og løftar verket.

Vlautin har gjort det til sitt kjennemerke å skildra menneske i kamp med tilværet. Nokre i ein håplaus kamp andre med visse sjansar til å karre til seg litt dugande levetid. På The Fitzgerald er dei førstnemnte i større fleirtal enn på nokon av bandet sine øvrige album. Her møter vi dei skakkøyrte, dei utstøytte, dei svikta og dei desperate: «The alcoholics, the ruined and the framed.»

Vlautin har tatt turen tilbake til traktene der han vaks opp. Fjorten dagar på eit hotellrom i Reno, Nevada er utgangspunktet for desse elleve episodane om menneske som har snubla i livet sin taggete fortauskant. Alt utspelar seg innan eit geografisk avgrensa område, der The Fitzgerald Casino Hotell er sentrum. Ein kan sjå på dei ulike historiene som separate rapportar frå baksida av den amerikanske draumen. Føler likevel at dette meir er eit Raymond Carversk Short Cuts opplegg av den dystre varianten, der skildringane møtes eller flyt over i kvarandre men utan å vere i eit lineært eller logisk system.

Tekstane til Vlautin har alltid vore viktige for den totale Richmond Fontaine opplevinga. Samstundes har han hatt for vane (i alle fall på Winnemucca og Post To Wire) å gje dei eit så sterkt melodisk samkvem at låtane også har fungert som tiltalande aurale opplevingar, utan fokus mot det han melder. Det finst nok dei som vil hevde at dette ikkje er like sjølvagt på The Fitzgerald. Var faktisk ei stund inne på tanken sjølv, men gjev ein stoffet litt tid oppdagar ein at dei limiterte tonane har ei stille melodisk kraft, og er såleis det ideelle kompaniskap for desse ublide skildringane.

To av Vlautin sine heltar er Bruce Springsteen og Tom Waits, og mannen har vel aldri vore nærare dei i uttrykk enn på denne plata. Både melodisk og tematisk er her mykje slektskap til ein ung Tom Waits, og til Springsteen sin sosialrealistiske trilogi (Nebraska, The Ghost of Tom Joad og Devils & Dust). Men fleire av Vlautin sine karakterar har nok endå tyngre for å komme seg opp i ståande stilling enn den gjennomsnittlege Springsteen/Waits karakter.

Hovudpersonen i Welhorn Yards «fell into the most uneasiest of dreams», og ser seg jaga av ein galning etter eit mislykka ransforsøk. «Darkness I give myself to you, take my blood and take my heart» proklamerar den ustabile fyren i Disappeared. Den melodisk fullkomne Casino Lights fortel om ein bror og ei syster på randen av undergang; «oh casino lights, they only bring darkness to the night». Laramie, Wyoming er utstyrt med sårvakre tonar og handlar om den sterkt underkua guten som til slutt rømmer og søker ly hos ei tante. Medan Incident At Cronklin Creek usentimentalt men respektfullt skisserer eit likfunn; «black eyes, broken nose, teeth missing… there was no smell, and you could still see life on his face». Langt unna frydefulle tilstandar altså. Det blir likevel sådd eit lite håp til slutt. På Making It Back er «festen» over, men paret på kjøkkenet har i alle fall funne saman. Kanskje ikkje i pur fryd, meir i ein slags felles lagnad, men i denne samanhengen er vel det godt nok.

Fleire skildringar frå livet under den vemodige himmel kan ein sikkert forvente når Willy Vlautin snart debuterer mellom to permar med romanen Motel Life. Meistrar han den sjangeren like godt som låtskrivargjerninga kan vi sjå fram mot givande lesing.

7/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

 

Nov11

John Prine – Fair & Square

Posted on by
Standard

Nok ein time med John Prine i kjent og kjært landskap.

cover  Det har gått 35 år sidan John Prine for første gong spaserte inn i eit platestudio. Med seg den gongen hadde han framtidige klassikarar som Sam Stone, Hello In There og Angel of Montgomery. Seinare skulle det følgje fleire (Souvenirs, Please Don’t Bury Me, Christmas In Prison, All The Best etc. etc.). Fair & Square er ein heil time med låtar plukka i det same velkjente Prine-landskap. Eit landskap der countryfarga viser dukkar fram med melodisk soliditet og tekstlig bonitet. På coveret si framside ser vi mannen vandrande i lett gange på ein avsides landeveg. På baksida ser vi også at han har eit fornøgd glis om munnen. Det har han sikkert mange grunnar for å ha, ikkje minst fordi han for nokre år sidan kom utav ein krefthistorie med livet inntakt. Om enn med ei røyst som er blitt eit hakk djupare og litt meir merka.

På syttitalet kom det ein jamn flom med plater frå fyren, etter den tid har platekarrieren hans gått litt meir i rykk og napp. Åttitalet var vel av noko meir haltande karakter. Dette blei til gjengjeld solid revansjert med den smart titulerte og særdeles sterke «comeback» plata The Missing Years i 1991. Fire år seinare kom han med den litt meir ujamne Lost Dogs and Mixed Blessing, fram til no den siste plata med nyskrivne låtar frå mannen.

Kjenneteiknet hans har alltid vore skildringar av kvardagsheltar og -situasjonar, folk som slit, elskar og andar under kjennelige og stridige tilhøve. Han skildrar persongalleriet sitt med innsikt, respekt og varme, men trør innimellom til med både humor og sarkasme. Det siste nyttar han helst når det er makta som skal karakteriserast. «Your flag decal won’t get you into Heaven anymore, we’re already overcrowded from your dirty little war» lydde det i 1970. I år heiter låta Some Humans Ain’t Human og kven som får gjennomgå i følgjande utsagn skulle det vel vere liten tvil om:

«When you’re feeling really good / There’s always a pigeon / That’ll come shit on your hood / Or you’re feeling your freedom / And the world’s off your back / Some cowboy from Texas / Starts his own war in Iraq»

Mest er det likevel dei nære og dagligdagse ting som er i fokus. Den sanne kjærleiken i optimistiske Glory of True Love. Ein grenselaus hyllest til den perfekte dama i She Is My Everything. Saknet tilbake til ei helg full av musikk og elskov i Long Monday. Og kjærleik som kanskje har dratt sin veg for godt i The Moon Is Down. Arrangementa er av det enkle og smakfulle slaget. Avslappa strengeflukt og stødig rytmikk, kolorert med velgjerande trekkspeltonar og kanskje litt hammondorgel, samt harmonisk hjelp frå folk som Alison Krauss, Mindy Smith og medkomponist og multi-instrumentalist Pat McLaughlin.

Prine står ikkje aleine bak alle spora på plata. Fleire av låtane har han gjort i samarbeid med andre, og to har han ikkje noko som helst komponerande ansvar for. Det er den gamle Carter Family låta Bear Creek Blues, og det er Blaze Foley sin Clay Pigeons. Sistnemnte er ei gripande skildring av ei raustlaus og sliten sjel som lengtar mot eit meir handfast tilvære; «I could build me a castle of memories, just to have somewhere to go.»

Lakonisk og i eit Dylansk melodi-territorium ruslar han i resolutt gangfart bort frå uønska gjester og brysame damer, i sterke Taking a Walk. Medan han er inne på sjølvbiografiske områder når han i den melodisk vinnande og tekstlig desperate Crazy As a Loon fortel om fyren som møter mykje motgang i si ferd frå Hollywood via Nashville og til New York. Tilslutt ser vi han for oss med luta nakke, der han sit og «eat fish to pass the time away, «neath this blue Canadian moon». Meir trøbbel, men denne gong med ein humoristisk vri serverer Prine i Other Side of Town. I konsertopptak aleine med gitaren sin fortel Prine med eit glis om munnen, om fyren som har evna til å kunne «travel in his minds», spesielt når kona masar for mykje om ting han skulle ha gjort.

Jo da, dette er Prine slik vi kjenner han, likar han, og helst vil ha han.

6/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

 

Nov11

Potion – Band of Outsiders

Posted on by
Standard

Noko friskt, men meir dorskt frå amerikansk spacepop-duo.

cover  Mann og kvinne i musikalsk duoformat er blitt ein ganske så vanleg konstellasjon dei siste åra. Denne kjem frå San Francisco og kallar seg Potion. Band of Outsiders er deires tredje album.

Det er dama i bandet, Annie Maley som er røysta, ei myndig røyst i traktene mellom Chrissie Hynde og Linda Perry (4 Non Blondes). I popbegeret til Potion flyt det ellers rundt ein mikstur av drivande elektroniske beats, gitarriff og meir svevande keyboardsfigurar. Dei prøver også å vere eklektiske ved å blande inn både latinamerikanske tonar, fransk samba, cabaret og outerspace-fakter i pop-installasjonen sin. Utan at eg synest dei blir imponerande mangeslungne av den grunn. For når ein blandar alle ingrediensane i samme beger blir grunntonen i smaken mykje lik i kvar ein slurk. Graden av friskleik i dei ni slurkane varierer imidlertid ein god del.

Sjølv om den nok burde vore eit minutt kortare (strekk seg mot 5.30) byr åpningslåta 25th Century på vitalt driv i eit spacedrapert B-52 mønster, til tonar det er lett å like. Under Sedation joggar av garde i sexy popabilly takt, også den med godtonar i skreppa (passe lang er den også). Og tittellåta kjem mot ein i oppdreve tempo som ein slags hybrid mellom The Pretenders og Avalanche. Det er dei tre beste. Resten er meir som b-spor å rekne, og inkluderer tvers igjennom melodisk trøyttande bomturar som Til the Morning og Kissing the Chameleon, men og slike som er innom passasjer av verdi (Rappaccini’s Garden).

Albumtittelen har dei sannsynlegvis lånt frå ein Jean-Luc Godard film. Ein særdeles original film. Potion er nok korkje å rekna som outsiderar eller nybrotsarbeidarar. Snarare eit band midt i den store hop med ein og anna låt det går an å like.

4/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

 

Nov11

Pinetop Seven – The Night’s Bloom

Posted on by
Standard

Låtar i ei cinematisk folkrock-ramme, som veks og blir til vemodige og rike sinnbilete.

cover  Ei mørk ilsken sky drar seg unna, månen sig fram, og natta blomstrar. Ein fugleflokk flyg sin veg og lar det eldgamle furutreet møte dei langsame og stille timane i einsemd. Ein gong kunne ein høyre eit magisk sus frå furua når vinden drog gjennom dei frodige greinene, no høyrer ein berre nokre vemodige stønn frå ei ustø stamme. Nakent, sårbart og kraftlaust står treet der, og for kvar natt som går sig det litt nærare sin frodige og yngre nabo.

Chicago-kollektivet Pinetop Seven er tilbake, og skaper framleis sinnbilete av det vemodige slaget. Cover-illustrasjonen og det eit minutt og tjue sekundar lange instrumentale tittelkuttet er det som sørgjer for at overnemnte filmsnutt byrjar å snurre på det indre lerretet. Når bandet tre kvarter seinare konkluderer The Night’s Bloom med ein annan kort instrumental kalla The Comedy Is Ended så ligg det mykje vemodig ironi og dirrar i lufta. For då har frontfigur Darren Richard og hans medsamansvorne nytta tida si godt, og losa oss gjennom eit magisk tonelandskap der sinnet sine meir dunkle avkrokar blir sett i eit gråblått lys. Tynt med komediar altså, men desto fleire tragediar (om enn som regel med ei kime av håp).

Akkurat som åndsfrendane i Lambchop og Willard Grant Conspiracy er også Pinetop Seven eit band fronta av ein toneangjevande låtskrivar og songar med eit melankoli-disponert sinn. Darren Richard starta kollektivet saman med nokre studiekameratar i 1996. Fram til 2001 kom det rimelig tett med utgjevingar frå gjengen (tre «offisielle» album, eit som berre vart tilbode på konsertar og web, samt ein sjuspors EP). The Night’s Bloom skulle altså vise seg å trenge ei langt lengre spiretid.

Litt tid treng albumet også til å vekse inn i lyttaren sitt hjerte, men når det først slår rot der trengs det ingen form for kunstig gjødning for å få det til ekspandere. Det som i første runde kunne virke som ei litt for likelydande og finslipt rekke med låtar, står etterkvart fram som eit gåtefullt og melodisk praktfullt verk, der kvar låt teiknar sin personlige signatur innafor ei nedstemt, og i utgangspunktet smal cinematisk folkrock-ramme. Ei ramme Pinetop Seven har hatt for vane å skrapa og dytta litt i ved å tilføre subtile element av både jazz og avant-garde. Rett nok aldri meir enn at fokuset på låta vert trygt halde i hevd, men ofte såpass at det gjer tonane eit lite ekstra puff inn i verkeleg sporsetjande terreng. Darren Richard og venene har ikkje revolusjonert uttrykket sitt dei fire åra som er gått sidan førre Pinetop Seven innspeling. Dei lener seg framleis mot den same dvelande og organiske folkrock-plattforma.

Som den multi-instrumentalisten han er, fyller Darren biletet med eit stort utval lydkjelder. Her er strengetraktering av både glidande og klimprande, elektrisk og akustisk, karakter. Her er piano- og marimbaturar i blå terreng, atmosfæreskaping og taktfull rytmeutøving. Frå Richard sine medhjelparar blir det spedd på med sordinerte tonar frå trompet og horn, og ikkje minst mange effektfulle og vakre strykarparti. Det relativt store omfanget av det siste er nok den viktigaste årsaka til at Pinetop Seven denne gongen står fram i eit litt fyldigare format enn på tidlegare framstøyt.

Bandet hentar sin inspirasjon frå både musikk-, litteratur- og filmverda. Frå musikkverda har eg allereie nemnt eit par åndelige slektningar, men kan vel spe på med Sparklehorse og American Music Club. Richard har sjølv framheva regissøren Jim Jarmusch som ein viktig inspirator. Og ja, Pinetop Seven har noko av den same evna til å finne spenninga i, og skape eigenart utav, det alminnelige. Personleg ser eg også føre meg ein del av dei grågule bileta til Krzysztof Kieslowski når Pinetop Seven sine ord og tonar gjer seg til kjenne. Frå litteraturen er det sjølvsagt nærliggjande å trekke fram Raymond Carver sin reinskorne stil. Nemnast må det også at den irske krimforfattaren John Connolly har gjort det til ein vane å sitere Pinetop Seven tekstar i bøkene sine.

Sitere tekstar lyt vi vel gjere litt i denne omtalen også:

I’ve slept in a suitcase, passed around the fringe,
of silent handshakes I’m always taken in,
the face in the bathroom mirror starts to grin,
and a girl’s education begins.

Slik går det melodisk vanedannande refrenget i Fringe. Ein song der vi møter ein fyr i kneståande, som fortvila men tilsynelatande håpefullt ber om å få tilgjeving for ufine ting han har gjort. «I did you no harm, did I friend?» spør han tilslutt, men utan å tru på det sjølv.

Fullstendig utan håp er den ulykkelige mannen i A Page From a Desert. Ein gnagande og bekmørk mordballade. Hovudpersonen har aldri opplevd dei store gledene her i livet, så når han anar innpass hos ei dame vil han gjerne vise kva han er kapabel til. Dama viser seg dessverre å vere av det falske slaget og sender den svartaste av latter opp i fjeset på stakkaren, noko som fyller han med eit djevelsk sinne. Så når låta sluttar med setninga «I just wanted to show you, what I was capable of», ja då er det nok alt anna enn kjærlige handlingar han har vist at han meistrar.

Eg veit ikkje om det er tilfeldig, eller om det er ein bevisst finte frå Richard si side, men saken er i alle fall at tre-fire av låtane tar ein minisving innom R.E.M-tonar. Linja «I’m on my way now from my recovery» frå den vokal-harmoniserte og særdeles vakre Born Among the Born Again er til dømes ein slik liten manøver. Ein annan dukkar opp i A Mouthful of Expensive Teeth. Ei låt som ellers bygger seg frå sakral til voldsam, og nok er å forstå som ein kommentar til det amerikanske folket sitt noko tvilsame verdsbilete; «we’re bullies grown up on american views, it’s hardly good news».

Bandet er ute i litt up-tempo og folkpoppig terreng med June og His Aging Miss Idaho, og gjer det bra. Det er nok likevel når dei er på det litt meir dvelande haustsporet at dei byr på dei aller største opplevingane. Slik som med den blåsarkledde oppbrottslåta Easy Company, med sin vemodige konklusjon; «I offer you my hand, dressed as an honest man, but if you’re better off alone, be alone». Eller når Richard sper på med næringsrike banjotonar i eit luftig landskap i den kriminelt flotte Witness. Eit tungt inntrykk gjer også den elegiske Made a Whisper Out of Me, som omhandlar det forferdelige å miste eit barn.

Novembertonar som finn fram, og blir.

7/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

Nov11

The Peasall Sisters – Home To You

Posted on by
Standard

Tre tenåringssøstrer med sjarmerande, lune og til tider vektige countrytonar i ei tradisjonell form.

cover  Dei har ganske tidleg fått føle på heideren og åtgaumen sitt vesen, dei tre syngande og strengespelande Peasall-søstrene. I dag er eldste søster Sarah 18 år, Hannah er 14 og Leah 12. Men dei var atskillig yngre då dei i 1999 var dei syngande stemmene til barna til George Clooney sin rollefigur i den sjarmerande filmen O Brother, Where Art Thou? Soundtracket skulle etterkvart få vel så mykje merksemd som sjølve filmen, og ei bølgje av friske tradisjonelle fjelltonar, country og bluegrass vaks seg om ikkje gedigen så i alle fall stor nok til at artistar som Ralph Stanley, Alison Krauss, Gillian Welch og altså The Peasall Sister velfortent nok fekk retta eit skarpare lys mot seg. Ein turne med tittelen Down From the Mountain fylgte, og dei tre unge søstrene frå White House i utkanten av Nashville var med.

Eit debutalbum (First Offering) med i store trekk religiøse coverlåtar kom hausten 2002. Men no er tida komme der dei ikkje kan overleve berre på sjarm lenger. Dei skal byrje å bevege seg frå barnestjernestatus og over i eit meir substansielt lende. Noko dei til ein viss grad også maktar med dette albumet. Framleis er det ein sjarmfaktor her som dei nok flyt ein del på, men samstundes viser Home To You at jentene er i ferd med å modnast som artistar. Tre av låtane har dei komponert sjølve, og desse er heilt på høgde med resten av materialet. Dei to eldste jentene har og arrangert fleire av dei gamle songane sjølv. Så ja, dette er jenter som i stor grad verkar å styre retninga sjølv.

Innspelingane er gjort i same studio som Johnny Cash nytta for sine siste American Recordings. Ja, sonen til den store høvding, John Carter Cash, er sterkt involvert her som produsent (og kona hans Laura spelar fele). Det er blitt eit album med eit lettbeint om enn kanskje litt for einstonig mønster. Alle låtane lever i eit akustisk og strengerikt fellesskap, og i arrangementer av god gamal og hevdvunnen art. Det er sjølvsagt ganske opplagt å trekke trådane tilbake til Carter Family, men dei har jo også sine nyare åndsfrendar i Dixie Chicks og Nickel Creek, og det er heller ikkje så heilt ulikt tonane Dolly Parton hadde på programmet tidleg på 70-talet.

Det er yndefullt og rett så vakkert. Til tider blir det kanskje i søtaste laget, men aldri i nærleiken av kvalmeframkallande. Som tittelen illustrerar handlar dette om dei nære ting, familie og nostalgi, lengsel og ein himmel som ventar. I den eigenkomponerte balladen Logtown syng dei på vemodsfullt vis om den forfalne vesle staden nede ved Mississippi sine bredder der forfedrane kom ifrå. Gray County Line handlar om den unge jenta som drar ut i verda på måfå, og mora som sit heime og saknar. Sentimentalt? Jodå, men i høvelige former, og med ein jazzblå og litt uventa tonekombinasjon i refrenget. Tradisjonelle Angel Band som dei også akkompagnerte rulleteksten på den nemnte Coen-filmen med, kjem i fin voggande form. Medan jentene på Carrick Fergus er å høyre i sine kanskje aller finaste vokalharmoniar.

Sjå ikkje bort frå at desse søstrene enten i kompaniskap eller soloformat kan kreere verkelig substansielle og eineståande saker, berre dei får litt meir levd liv på kontoen først.

5/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)