Gamle songar om åndelige saker får ein upretensiøs og vennlegsinna medfart.
6
Det starta heime i Kentucky. In the Cool of the Day, i fredelige kveldsstunder, eller i kyrkja, i Cold Spring, Kentucky. Det var der Daniel Martin Moore høyrde mange av desse songane første gongen. Og andre gongen. Og lærte dei, sånn nokolunde.
Ein tanke om å fylle opp eit heilt album med desse gospelsongane og religiøse visene har ikkje vore der heilt sidan dess. Men etter at han albumdebuterte med eigne songar på Sub Pop i 2008, har det ligge og ulma der som ein mogelegheit.
Det var eit piano som gjorde utslaget. Eit gammalt Steinway-piano i eit radiostudio i Cincinnati. Han kom dit for eit intervju, og for å synge nokre songar. Han reiste derifrå med tonane frå det gamle pianoet i hovudet, og ein modna tanke om dette albumet, In the Cool of the Day.
Så han samla i hop eit lite lag. Den mest kjente blant dei kallar seg Jim James når han er i My Morning Jacket, men stundom kallar han seg Yim Yames, det gjer han her. Og her spelar han banjo. Andre spelar kontrabass, gitar, mandolin og fiolin. Saman fant dei vegen til eit studio og ei kyrkje i Cincinnati. I løpet av nokre augustdagar var det gjort. Ei semiakustisk plate tufta på varme og ein ukomplisert tankegang var i hamn.
Moore har ikkje leita fram gamle songbøker, eller ringt opp sikre kjelder i Kentucky. Han syng det slik han minnast at det høyrdest ut. «This earth is a garden, the garden of my Lord, and he walks in his garden, in the cool of the day». Eit refreng, frå eit tittelkutt, som folksongaren Jean Ritchie frå heimstaten hans kalla Now Is the Cool of the Day, den gongen ho skreiv det. Ein ode til den grøne moder jord, med ein vemodig undertone. Moore syng den med berre blå pianotonar som sonisk fylgje.
Stundom er plata så spartansk. Og stundom er vemodet der, men meir er det eit smil der. «I really do believe it is joy somewhere» kan det til dømes lyde. Og der er ein fiolin frå eit fransk 30-tals kvarter, og der er jazzblues, Up Above My Head, og då slett ikkje så spartansk i si form.
Det har ikkje vore ei jakt på å få det riktig som pregar albumet. Her er det nok meir kjensla i augeblikket som har vore drivkrafta. Den upretensiøse og smått improviserande forma sakene har fått tyder i alle fall på det. Og blant dei gamle åndelige tonane er det også nokre nye, fire i talet, skrivne av Daniel Martin Moore sjølv. O My Soul er ein slik, med eit godt gospelheng, i eit sakte veksande og klart mønster. Best av hans eigne, og eit høgdepunkt, er avsluttande Set Things Aright. Dei fleste i laget er med på den, og skapar tonar som flettar seg uforderva i hop. I ein song som dveler meir enn den dansar, men som smyg lettbeint, og finn eit mantra, «a long day needs a good night, to set things aright».
Det gjer godt, ikkje motstand, aldri motstand, berre godt.
Dei vender blikket dit dei har vore, og skaper nokre av sine beste songar.
8
Det er ikkje ein sirkel eg har sett føre meg når eg har tenkt tankar kring utviklinga til My
Morning Jacket. Frå The Tennessee Fire via den staselig store sørstatelige countryfolkrocksoul-greia deira (At Dawn, It Still Moves) til den eklektisk forvirra og bistre Evil Urges har eg aldri tenkt om dei at dei har vandra i sirkel. Eg har tenkt dei har vore på veg. Eg har tenkt dei har spora litt av, på godt og litt vondt (Z, Evil Urges). Eg har tenkt dei er eit band verdt å fylgje. Så det har eg gjort. Og no sit eg og lurer på om det kan vere ein slags rundtur dei eigentlig er ute på. For med Circuital gjer dei det tittelen hintar om, dei vender blikket mot dit dei starta ut.
Etter å ha spelt inn eit par plater i New York, reiste My Morning Jacket denne gongen heim til der dei ein gong kom i frå. Til Louisville, Kentucky. Der fant dei ein gymsal, i ei kyrkje. Der rigga dei seg til og spelte inn sitt sjette studioalbum. Eit album tufta på varme, og ihuga speleglede, og som kjærlig omfamnar dei fleste steg dei til nå har tatt.
Der My Morning Jacket på sine siste plater tidvis har virka noko tilgjorte, og fått meg til å tenke at nå driv de med utprøving for utprøvinga si skuld, opplever eg at dei på Circuital er frigjort for alt slikt, og berre er. Er der musikken er. På lag med flyten, med groovet, med rommet. Det store rommet. Der tonane dansar vidt, og kjem i mang slags rytmar og former.
Circuital er ikkje My Morning Jacket tilbake dit dei var for åtte, ti eller tolv år sidan. Absolutt ikkje. Circuital kikkar dit, Circuital ser det er bra ting der, men Circuital veit også om andre ting som er bra. Circuital synst veldig godt om den funky dansen. Circuital synst det er bra å sveitte. Circuital er eit mangslunge vesen. Eit mangslunge vesen som ikkje spriker, og som ikkje ynskjer vere vanskelig. Eit mangslunge vesen eg tenker berre vil meg vel.
Varmt sa eg, og varmt meinar eg, men Victory Dance som innleiar albumet er kanskje ikkje så varmblodig av seg. Den handlar om framtidssyner ein urovekkande stad mellom det store håpefulle potensialet og dei dystre røyndommar. I ei barsk groovy form og til kjølige keyboardtonar driv låta mot sitt kaotiske endelikt, og varslar vel i grunn i liten grad om kva som kjem.
Eit ekspanderande tittelkutt kjem. Startar med ein enkel gjentakande og nøysam gitarfigur før det fatnar og blir til gulraude flammar, der gitaren et southern kost og sakene generelt sett er av det meir veldige slaget. Sju minutt brukar den på å nå sitt endelige «ooooo-oooouooh-oooou». Då har den spekulert sine rundar og ytra sine tankar kring dei eksistensielle forhold. Kring tilværets økologiske vesen. Om den store omvegen som endar opp der ein starta. På ein «hallowed ground», der ein kan møte på valet om å kle seg i «Satan’s jeweled crown» eller drikke av «Christ’s humble cup».
Seinare syng bandets frontfigur Jim James om «Lucifer’s cup». Då heiter songen Holdin» On To Black Metal. Ein funky rakkar (grunnlagt på ein loop skapt av ribbeina til ein thaipop låt) som sonisk sett viser seg å ha henta mykje meir der Curtis Mayfield dansa enn der Dimmu Borgir dirrar. Musikksjangeren den tar føre seg opplever eg at den omtalar med kraftfull ambivalens. «Coming into life you need its grind, but at a certain point you got to let it go, or it will cross the permanent threshold». Eg må vel seie meg tilbøyelig til å dele det synspunktet. Og meir enn tilbøyelig til å stemme i saman med Jim James og hans innhyra kvinnekor der dei «catching waves on Lucifer’s beach». Sommarens sveittaste.
I kategorien god og groovy finn eg også den smått Primal Sream-slekta First Light, og den leduge og hyggelige freakouten You Wanna Freak Out. Der finn eg ikkje Outta My System. Den finn eg i eit vegkryss Brian Wilson ein gong møtte Chris Bell. Ein feiande flott popsong som både fangar bølgjer ved Stillehavet og rusar inn i ei gate i Memphis. Og tematiserer «the luster of youth versus married security». Ansvarsløyse kontra ansvarskjensle.
Tre låtar kjem i ganske så rolige former. Den godmodige og utopia-siktande balladen Wonderful (The Way I Feel) kjem som ein mild countrysoul kompanjong av Behind Blue Eyes. Slow Slow Tune kommuniserer delvis med seg sjølv i ei slags metaform, men er mest ein song til eit barn som enno ikkje er født, men som er meir enn velkome til å bli født. Låta smyg minst like sakte som det tittelen lovar. Slik også pianoballaden Movin» Away gjer. Der den omgitt av vennlige tonar talar den vilkårslause kjærleikens sak.
33 år gamal syng Jim James om tilværet sett frå ein vaksen mann sin synsvinkel. Eller kanskje eg heller skal seie at han duellerer manndomen og ungdomen, og talar om pliktkjensla og ansvaret kontra fridomen og opprøret. Ikkje med eit moraliserande eller urokkelig blikk. Meir med eit undrande og leikent blikk. Eit som ser livet som ein sirkel, og dansar med det, og ikkje mot det. Eit fint blikk.
På ei plate full av overskot og melodisk danselyst. På ei plate som smiler. Så eg smiler tilbake.
Det er ikkje så mykje folk att i popen til Noah & The Whale. Dessverre ikkje så mange gode låtar heller.
4
Tittelen på Noah & the Whale sitt tredje album er inspirert av tittelen på ei diktsamling av Charles Bukowski. Så har eg lest. I eit intervju med frontfigur Charlie Fink. Det ville eg aldri ha høyrt. Aldri. Fornamna til dei to, Fink og Bukowski, er vel den einaste likskapen eg klarar finne mellom dei to. Sånn elles klarer eg ikkje sjå dei føre meg i same rom, i same gate. Der Bukowski skriv linjer det luktar sveitte, piss, sæd og gårsdagens alkoholinntak av, opplever eg at det luktar temmelig så nyvaska og reingjort av det Fink har føre seg.
Og ikkje noko galt i det. Å lukta nyvaska og reingjort altså. Det finst mange måtar å gjere sakene sine på. Mange måtar å skrive sine songar, dikt og slikt på. Og å vaska og gjere fint det ein skriblar ned kan vere ein bra måte det. Samstundes opplever eg at dette, denne Bukowski-koplinga, illustrerer litt av det som er problemet med Last Night On Earth. Albumet vil noko, det er ein tanke med det (for ikkje å seie fleire tankar), det er ein ambisjon. Men det blir så sjeldan til noko. På eit par unntak nær klarer det ikkje å tre fram frå sitt pop-pertentlige tablå og uttrykke seg som noko interessant.
Dei kom til oss leikne og plystrande for tre år sidan. Med singelen 5 Years Time, albumet Peaceful, The World Lays Me Down, og Laura Marling som eit av bandmedlemmene, viste dei seg som eit rett så trivelig lite folkpopband. Så drog Laura, i frå bandet, og i frå Charlie. Og må nok ta på seg sin del av ansvaret for at oppfylgjaren The First Days Of Spring vart eit album dyppa i tristesse. Men trist musikk kan vere bra musikk det, og det var i grunn The First Days Of Spring også, bra.
Last Night On Earth er lite folkpop. Last Night On Earth er mykje synthpop. Trommebroder Doug Fink forsvann etter førre album. Han som er komme inn i staden, slik at dei framleis er ein kvartett, spelar på keyboard og gitar. Tromminga er det ei maskin som tek seg av. Lyden trengte ikkje ha blitt meir steril og livlaus av den grunn, men den har blitt det. Låtane si tiltrekningskraft trengte heller ikkje å ha blitt svekka, men det har den blitt, gitt.
Last Night On Earth er ikkje eit dystert dommedagsopplegg. Albumet er i grunn ganske så positivt i sitt vesen. Det mest positive og håpefulle dei har laga. Eit slags hovudtema på plata er endring. «He used to be somebody, now he’s someone else» statuerer Fink i første strofe. «Tonights the kind of night, where everything could change» syng han, saman med fleire andre, i refrenget til Tonight’s The Kind Of Night. Ein spenstig og for så vidt finfin poplåt. Ein låt som i tospann med singelvalet L.I.F.E.G.O.E.S.O.N. viser fram popevner dei resterande åtte spora slit med å gje til kjenne. L.I.F.E.G.O.E.S.O.N. ein fiffig og trøystande popsak som først og fremst handlar om at «what you don’t have now will come back again». Enten du er rock’n roll overlevaren Lisa, eller den mislykka kunstnaren Joey som gjorde sine beste arbeid i breva han skreiv heim. Ein sak som viser at Fink kan formulere både tekst og tonar på eit attraktivt vis. Det skulle berre ha skjedd noko oftare.
Austinbandet utfordrar, forandrar, nyanserer, og kastar seg endå ein gong med liv og lyst inn i det mørksindige rocketerreng.
8
Dette er annleis. Dette er annleis enn The Stand Ins og The Stage Names. Dette er annleis enn Black Sheep Boy. Dette er Okkervil River i eit anna rom. Eit større Okkervil River. Eit stormfullt Okkervil River. Eit neddempa Okkervil River. Eit Okkervil River som femnar vidare over 11 låtar enn dei har gjort før. Eit Okkervil River utan det tematiske limet frå sine føregåande platene.
Black Sheep Boy fortalte, slik tittelen indikerar, om menneske som søkte finne tilværets balansepunkt i ein annan retning enn den kompassnåla peika ut. Det enda oftare med hol på knea (og verre stader) enn med euforisk lykke. Eit mørklagt album. Eit inspirerande mørklagt album.
The Stage Names og The Stand Ins fortalte begge om menneske i eit eller anna forhold til rampelyset. Om det å leve livet med litt for mange lyskastarar retta mot seg, om å falle frå den opplyste manesjen og ned i ein kjellar få er interessert i, om å ønske seg fram og opp, men mangle talent, mot eller flaks. Albuma hadde ein noko meir popmelodisk tone. Ein inspirerande tone.
Det var i 2008 at det siste av desse albuma kom ut. Frontfigur Will Sheff har ikkje nytta dei tre åra som har gått til å praktisere lediggang. Snarare må eg tilkjenne han å ha drive med ganske så eklektisk verksemd. Litt utafor det eg vel kanskje har oppfatta som hans soniske felt, har han skrive ein song for Norah Jones, og han har forfatta eit essay til ei bokutgjeving om norsk black-metal. Meir i tråd med hans Okkervil River-liv, har han sunge og spelt med The New Pornographers, produsert ei plate for eit ferskt Brooklynband (Bird Of Youth), og både produsert og spelt (saman med resten av Okkervil-gjengen) på Roky Erickson sitt comeback-album av i fjor, True Love Cast Out All Evil.
I Am Very Far er blitt Okkervil River sitt mest eklektiske album. Det jobbar høgt og rungande, det smyg lågt og skjørt. Det meste som finst av instrument i den vestlige verda verkar å vere representert. Av og til i fleirtalsformer utover det tilrådde. Sju gitarar blir sagt å vere i arbeid samstundes på to-tre av låtane her. Slike opplegg som eg raskt tenker minner om stormannsgalskap og pompøse tilstandar eit godt stykke unna sunn sonisk åtferd. Og etter første avspelingsrunde var eg betenkt. Låtane virka å kave i eit bombastisk hav med begrensa flytevilkår. Eg tok skammelig feil.
I sluttfasen av den tredje avspelingsrunden flata siste bekymringsrynke ut. Dette var jo ikkje bombastisk. Sheff og hans talrike gjeng vanærar aldri ei låt med soniske valdtektsforsøk. Aldri. Det dundrande og instrumentmektige har eit elastisk og lystig vesen. Samspelshugen er stor. Songane lever. Og mange av dei er jo ikkje ein gong høge på røslig lyd. Dei finn sin plass meir på det varlige og moderate plan. Og alle blir dei gjødsla med fiffige detaljar og små utfordrande sidesteg.
Songtekstar har alltid vore noko Will Sheff har vist han har taket på. Ofte i form av meir eller mindre konsise og/eller surrealistiske historier. Alltid formidla med ei formuleringsevne langt over det gjennomsnittlige, og langt unna det klisjéaktige. Tekstar han så syng med glødande intensitet, og ei tåre dansande rundt nede i strupen ein stad. Sheff viser fram eit litt breiare register av songstemma si denne gongen.
Den tematiske fellesnemnaren finst altså ikkje på I Am Very Far. Ei heller er songane små historier. Dei har eit meir abstrakt, mystisk og kjenslesøkande innhald. Eller dei kan fange ein situasjon lada av ei fortid og sirkle tett kring denne.
What this night wants is what it gets,
strung in silken knots,
lit by cigarettes flaring side by side,
with the streets all wet,
as the only thing that’s bright.
Hanging From a Hit er songen. Ein varlig song, ein einsam song, i eit Raymond Carversk stemningsleie. Ein mann tenker nattlige tankar, om slikt som å segle over ein mørk avgrunn. Ho ligg ved sida av han. Han legg seg tilbake på puta. Han spør henne, -korleis er ektemannen din. Ho svarar, med ein tiltakande desperasjon i sitt svar. Ein flod av noko innestengt renn ut av henne. Før songen brått stansar opp og slepp røyndomen innover seg. «And then every dream inside turns to flames, fades to grey, and is dying». Pianotonane er hule, og det er trist. Så trist som trist kan vere. Og så vakkert som vakkert kan bli.
Til same modererte soniske kategori høyrer også Lay of the Last Survivor. Den startar som ein historie. Om ei jente som gjekk ut «and found her father face down on the ground, out in the cold». Teksten glir etterkvart over i ein drøymetilstand, og fleire lik dukkar opp. Det meste er skremmande, og lite er å forstå. Desperasjonen ulmar, men gjer seg aldri utslag i soniske eksplosjonar. Låta held seg nedpå, ber i seg ei fortviling, og sluttar med eit sukk.
I den andre enden av den Okkervilske lydskala finn eg Rider. Definitivt ingen Easy Rider. Den startar med eit «one-two-three-four», og dundrar så i gang. Den er mektig på gitarlyd, har eit fyrig strykearrangement, og det er høg aktivitet langs pianotangentane. Eit rock’n roll anthem, meir attraktivt enn dei fleste slike. Meir attraktivt enn The Valley, som også gjer sakene sine med kraft og musklar, men er mindre melodiorientert.
Imellom desse, dei dempa og dei rungande, held resten til. Klaustrofobiske White Shadow Waltz med sitt monotont gnagande stryktema. Sonisk omskiftelige og psykedeliske We Need A Myth. Den lauslige, vagt haltande men definitivt groovy Show Yourself. Den nonchalant melodiske og smidig ekspanderande Your Past Life As A Blast, med sitt subtile innslag av noko afrikansk. Og The Rise, ein call/response-arrangert poppsykedelisk vinnar i eit mildt melodisk landskap.
Og det er mørkare enn det er lyst. Regnet er uggent, vinden klynkar, og mordaren gøymer seg i villniset. «I scream my smiles», «we’re cut adrift», «heat is lost», «do you want to come and make me shiver». Nei, dei dansar på ingen måte pardans med optimismen og dei lyse utsikter denne gongen heller. Dei er Okkervil River. Dei har laga endå ei plate verdt å gå inn i.
Blant minner og kvinner i eit popsfærisk drøymelandskap.
6
Paraden glir forbi. Eg høyrer konturane av den, ganske så djupt inne i eit disig popbilde. Eit breitt og høgt og vegg til vegg utforma lydbilde. Men altså, også disig. Uklart. «I don’t mind, I don’t mind, if it’s all an illusion» syng songaren. Det gjer i grunn ikkje eg heller, tenkjer eg. Noko tiltrekkande er det med den uansett, denne Fading Parade.
Papercuts er vel meir eit prosjekt enn eit band. Meir Jason Robert Quever enn nokon annan. Ein mann som i sitt fjerde plateframstøyt under Papercuts-vignetten bringer til torgs mjuke poptonar. Tonar som han omhyggelig bygger inn i eit lydrikt og rommelig mønster, der kvar enkelt lydkjelde lever i ei atmosfære av ekkoeffektar.
Ting filtrerer seg saman til eit slørete drøymebilde. Eit som ikkje gjer nyansane særlig til spelerom, men som på ingen måte gøymer bort det verkelig verdifulle. Melodien. Den er her, inne i det disige men eteriske luftlaget, den kjem ut, den høyrest, den er sval.
Kva Jason Robert Quever syng om krev meir enn grundig konsentrasjon for å oppfatte fullt og heilt. Hans lyse røyst er inne i disen den også. Noko han bøter på ved å legge tekstane med cd’en. Eg les tekstane. Eg synst dei verkar litt flate, litt daffe. Utan poetiske musklar. Eg ser dei handlar om kvinner, eller andre, som var der, men som nå kanskje ikkje er der lenger. Kvinner, eller andre, som betydde noko for songaren, som kanskje framleis betyr noko, eller som nå er eit vagare minne enn det som kan skimtast på hi sida av disen.
Juliette, Julie, Juillanne, Julia. Slike namn blir ho gitt ho som dominerer tankane til songaren i dei tre første songane på plata. Eg legg tekstarket vekk, og berre høyrer. Då er det ikkje flatt, ikkje daft, då er det flott. Med ein syngande gitar i ei essensiell rolle i Do You Really Wanna Know. Ein popgrandeur om harmoni og tvil, med eit lite Arcade Fire heng. Mindre praktfull er ikkje Do What You Will. Noko lunt og lett har den i seg også, og eit generøst tilbod: «Come as you please, go as you need». Godord fortener den tredje i opningstrioen også, I’ll See You Later I Guess. Noko meir nedpå, noko meir vemodig i tonen, og med eit refreng som drar til seg merksemd. «Julia shot the door, your things are on the floor».
Den vemodige tonen er det vel forresten ingen av låtane som er heilt utan. Minst til stades kanskje i det forbarmande kuttet Chills. Der hovudpersonen har fått frosten, men ei kvinne med medkjensle sørgjer for varme, og slikt. «I had the chills, she gave me pills». Ann derimot, i Wait Till I’m Dead, har ein langt mindre helsebringande effekt, ho gjer helst mannen urolig med sitt flyktige vesen. Så då syng han «I don’t want to sound cruel, but count up all your lovers».
Eit variert bilde er ikkje denne Fading Parade. Den har sitt soniske mønster, den har sitt tema, den har si vennlegsinna popforståing. Den går rundt i sitt skylag, men eg kan ikkje anna enn å like dens ferd.
Islandske tvillingharmoniar i enkel, heimelaga og truskuldig viseform.
5
Den første gongen eg høyrte om Pascal Pinon var han ein karakter i ei trist, oppskakande og nydelig lita bok av Per Olov Enquist med tittelen Styrtet Engel. Pinon var her ein plaga og kjærleikssøkande mann med ein utvekst, eit kvinnehovud. Enquist sin historie om Pascal Pinon er dikting, men det levde også ein mann i Texas for 100 år sidan med det same namnet, med ein utvekst i panna. Han var ein attraksjon på datidas freakshow, med eit ansikt teikna på utveksten.
Pascal Pinon frå Island er ikkje ein mann, det er eit band. Eit band med fire unge jenter i. Om det er Enquist sin Pinon, eller den verkelige Pinon som har vore inspirasjonen til bandnamnet veit eg ingenting om, men etter å ha høyrt gjennom plata deira nokre gonger veit eg at det tragiske og vonde i boka til Enquist og i freakshowet frå Texas ikkje kan sporast i plata frå Island. Det eg høyrer er eit tvillingpar i yndig samsong. Det må vere tvillingfaktoren som har gitt dei ideen til bandnamnet. Den og lite anna.
Jófríður og Ásthildur heiter tvillingparet, og er midt i tenåra. Saman med sine to bandvenninner spelar og syng dei ein enkel, sympatisk og truskuldig visepop. Dei syng litt på engelsk, men mest på sitt morsmål. Og sidan eg på langt nær er like lommekjent i gammalnorsken som i nynorsken har eg litt vanskelig for å oppfatte kva teksten fortel. Men tonen dei framfører den i gjer med ein idé om at det ikkje er dei mørkaste av skyer, og dei mest absurde tankar som ligg bakom, tvert imot.
Enkle akkordar frå eit par akustiske gitarar er det dominante instrumentale fylgjet plata igjennom. Elles får eit klokkespel ved fleire høve plass langt framme i det nakne bildet. Eit bilde som ikkje gjer plass til trommer, bass eller elektriske lydkjelder av noko slag. Uskuldsreine fløytetonar dukkar derimot opp litt her og der. Vel, kanskje ikkje alltid heilt uskyldige, for i tre-fire låtar skingrar det eg trur må vere såkalla slide-fløyter ut i litt desorientert terreng, og tar såleis på seg å vere den einaste vesle trusselen mot den rådande visefreden.
På Facebook-sida si oppgjer jentene heimstaden sin til å vere Múmíndalurinn. Mine detaljkunnskapar om islandsk geografi er ikkje 100%, men nett her mistenker eg dei for å tøyse litt med oss. For er ikkje det namnet islandsk for Mummidalen tru? Og i den dalen trur eg kvartetten ville blitt tatt vel imot. Den naive tonen deira ville der møtt djup forståing.
Når Pascal Pinon i haustlige omgjevnadar i låta Árstíðir syng «feeling so happy» (på engelsk ja) og tenker på graset som snart skal bli grønt att, kunne nokre vemodslune munnspeltonar frå Snusmumrikken veldig så naturlig fått sin plass i bildet. Noko dei òg kunne fått i jentene sin kommentar til den globale oppvarminga Ósonlagið (på islandsk denne gongen, men noko seier meg det er det låta handlar om). Ein munnspeltone hadde vel heller ikkje vore heilt bortkommen i den elles sonisk sett noko fyldigare Kertið Og Húsið Brann (den har keyboard i både symjande og bassgravande form).
Sjølv om her er nyanseskilnader kan eg vel vanskelig hevde anna enn at det soniske mønsteret på albumet er av det einsretta slaget, det same må vel seiast om det melodiske. Samstundes som eg ikkje har vanskelig for å innrømme at det er tufta på strofer eg kan finne hugnad i. Snille, måtehaldne og sjarmerande strofer.
Med støvete rock og sindig country i skreppa tar dei vegen om fortida og finn fram til i dag.
7
Det finst eit tredje Athens. Ved foten av Appalachia-fjella i det søraustlige Ohio, eit hav og to vest for antikkens hovudstad, og ein ti-timars biltur nord for byen der REM fødde sine første tonar for ein mannsalder sidan, finn vi det, i form av ein liten by. Adam Remnant heiter ein av dei drygt 20000 som lever sine liv der. Han brukar ein god skjerv av tida si til å skrive songar. Og ein minst like god skjerv til å synge og spele desse songane, saman med bandet sitt, Southeast Engine.
Noko dei har drive med sidan byrjinga av 2000-talet, utan at radaren min har klart å fange det opp. Ikkje før eg snubla over eit «subway sessions»-opptak av bandet på YouTube for nokre veker sidan. Det vekte ei viss interesse i meg, så vegen derifrå til albumet dei gav ut tidlegare i år, Canary, vart ikkje så veldig kronglete og lang.
Dei er eit band med Amerika i seg. Den gamle musikken som kom ned frå fjellet dei har i ryggen er hos dei. The Band og Grateful Dead (slik dei gjorde det på sine jamfrie plater Workingmen’s Dead og American Beauty) er med dei. Nyare akter som The Felice Brothers og The Avett Brothers er to band som vel kan kallast brør av same ånd.
Ein bror er også ein del av Southeast Engine. Jesse Remnant heiter han, og i tillegg til å traktere bassgitaren, syng han harmoniar med sin storebror, av det avgjort gode slaget. På eit album som spenner frå det varlig balladeorienterte til det fullblods rockande. Der innsatsen som blir lagt ned er lauslig, hengslelaus, og smittsam inspirert.
Canary, deira femte album, er bygd rundt eit tema. 1933 var plata sin arbeidstittel. 1933 (Great Depression) er tittelen på ein av låtane. Og der er temaet. Gamaldags og utdatert, tenker du kanskje? Vel, i grunnen ikkje, hevdar eg. Parallellane frå den gongen til dagens skjelvande verdsøkonomi er fleire enn dei vel eigentlig burde ha vore. Enten nå byen kallar seg Athens, eller kva som helst anna.
Albumet sin namnlause forteljar er son, bror og kjærast. Han bringer ikkje historia så langt utafor desse rammene, men maktar skape eit rikt nok bilde innafor. Eit som forståelig nok handlar atskilleg meir om mismot og motgang enn håp og framgang.
I’m shaking off the ashes of brimstone and doom
I’m gonna pick a thousand apples in a single afternoon
So it seems the world can be a nightmare with heaven intertwined Men lower the canary down into the mine
but they’re raising up a raven seven times the size
Det er Curse Of Canaanville, og livet er mørklagt. Tonen er både klagande country og dampande folkrock. I Cold Front Blues er den kraftfull melodisk og sjanglande desperat. For djevelen har etterlete sine fotavtrykk, og gjort det klart at han kjem tilbake neste år. 1933 (Great Depression) er pianodriven og gitarharvande rock’n roll som tumlar stormfullt mellom resignasjonen og eit gnist av håp. Det siste skapt delvis av dei dagars Obama, Franklin D. Roosevelt, men mest av ei kvinne «up around the bend». Ruthie. Forteljarens store kjærleik og tvillingsøsteras bestevenn. To kvinner som etterkvart blir omsunge i kvar sin vakre ballade. Adeline Of the Appalachian Mountains, vemodig, men med både engleopenbaring og ein tidleg vår i seg. Ruthie, melankolsk, men først og fremst driven av ein djerv idé om ei framtid.
Sunge av ei røyst med både støvlaget og intensiteten som sine kjennemerke. Ført til torgs av eit band som emnar skape noko som kjennest høgst levande og relevant i det herrens år 2011 av noko som hendte for åtti år sidan, og som fleire har tatt i før dei. Aktverdig, og vel så det.
Det var ikkje Kelley Stoltz som fant opp popsongen, men han prøver etter beste evne å nyte godt av den.
5
For lenge lenge sidan, på den tida då eg såg dagens lys for aller første gong, var det eit sekstital. Eit sekstital med musikk, med Beatles, med Kinks, med Small Faces. Kelley Stoltz kom til verda like etter at dette sekstitalet var over. Men dei er likevel sterkt til stades hos han, desse tonane derifrå, han blir ikkje kvitt dei, så han brukar dei ivrig.
Han held til i San Francisco, To Dreamers er hans sjette plate, og hans tredje på Sub Pop. Eg iler nå til og innrømmer at eg har høyrt særdeles lite av det han har presentert før årets utgjeving. Men ei lita oppdatering pluss eit par rykte seier meg at han har auka tempoet noko, kvessa lyden i den elektriske gitaren, og reindyrka sekstitalsfaktene endå ein tanke. Samstundes som fleire av låtane har såpass skarpe kantar og stramt driv at meir enn ei postpunkvibbe vaknar til liv. Og, I Like I Like er då David Bowie på veg frå Hunky Dory til Ziggy Stardust.
Men altså, først og fremst er Kelley Stoltz der sekstitalet held til. Og han er der med eigne låtar. Tolv i talet. Den trettande heiter Baby I Got News For You og vart verkelig til midt på sekstitalet. Den er komponert av Peter Miller, som du kanskje ikkje har høyrt om du heller. Han er ein engelskmann som var der då det skjedde, men som ikkje heilt nådde ut til den store hop. Dermed ikkje så at det ikkje finst skattar etter han. Det finst minst ein i alle fall, Baby I Got News For You. Originalsingelen frå 1965 går nå for 2-3000 dollar på eBay. Kelley Stoltz har funne fram både Miller og utstyret låta vart til med den gongen. Og laga sin versjon. Den er platas høgdepunkt.
Men Kelley Stoltz har såpass tak på låtsnekrarjobben at han har fått ihop ei håndfull godt dugande saker sjølv også. I Remember, You Were Wild syng han i attraktive former ein stad. Love Let Me In Again oppfordrar han til i vårpoppige melodiomgjevnader ein annan stad. Eller han tar vegen gjennom ein Fire Escape med både blues og driv i tråkket.
Det meste har han spelt ihop i sitt eige husvære, ganske på eigen hand. Stundom kan greia hans låte noko forsert og uledig, nett det kan vel vanskelig seiast å vere eit pluss. Ein noko vag signatur talar vel kanskje heller ikkje til mannens fordel. Det synst eg imidlertid varmen og den melodiske velstanden han sprøyter inn i største delen av stoffet gjer, så eg plasserer To Dreamers i hylla, eg slenger den ikkje inn i skammekroken på loftet.
Eit einmannspopband med snert og fuzz og hooks, og slikt vi kjenner.
5
Det er ikkje fritt for at det har komme ein og annan poptone med fuzz i seg oppe ifrå det der nordvestlige hjørnet av USA dei siste åra. Der kjem også Michael Benjamin Lerner i frå. Fyren som er einmannsbandet Telekinesis. Men, han er altså ikkje så veldig åleine der ute når det kjem til val av popsonisk uttrykk. Det er driv, det er hooks, det er fuzz, det er power, og vi har høyrt det før. Han kan sin pop.
Han kan sin pop, men han slit vel litt med å forme den om til eit spesielt eigenarta uttrykk. Han syr saman vendingar og melodilinjer som eg avgjort kjenner kan fenge meg der og då, men idet dei er over tenker eg i grunn ikkje så veldig mykje meir på dei.
Så, augeblikkspop, over og ut? Tja, kanskje ikkje heilt slik.
For det første, det er noko med bassen her. Den grev djupare, snakkar mørkare, og fremjar eit frontalt groove som ein ikkje finn hos kvar og ein som er ute i den same poptenesta. Det er som om Telekinesis har dratt på seg ein postpunksmitte. Og det finst som kjent verre saker å bli smitta av enn det, avgjort verre.
For det andre, det er noko med Please Ask For Help. Den har ein melodisk snert som sender ilingane eit stykke lenger nedover ryggrada enn kva ein gjennomsnittspoplåt gjer. Det temposterke bassgroovet vrinskar litt ekstra barskt, og Lerner syng om doble kjensler og stridige tilhøve: «You got the salt and I got the wound».
For det tredje, Dirty Thing er ein feiande flott låt. Ein lettbeint og popfiks rakkar med eit mindre framtredande bassgroove enn dei fleste andre i forsamlinga. I staden er den forsynt med ein gitar som kimar på attraktivt vis, og ein songar som syng om å berre vere luft i augo og sinnet til ein tidligare flamme: «Just last week I brushed your shoulder, on the busy street, it’s no wonder, you didn’t even blink. Oh, what a dirty thing».
12 Desperate Straight Lines. Plata heiter nok ikkje så heilt utan grunn. Songaren ytrar ein viss desperasjon plata igjennom. Om kjærleikstilhøve oppe til vurdering, eller nede for teljing. Stundom angrip han vanskane frå den bitre sida, andre gonger dukkar han ned i det meir audmjuke vemodet. Ikkje så heilt ulikt dei fleste andre med slike saker på programmet altså.
Lerner har forresten fått litt hjelp. Frå Chris Walla. Slik han fekk det då han var her med si debutplate for eit par år sidan. Death Cab For Cutie frontmannen har produsert og vore hovudansvarlig for innspelinga, som fullt og heilt er tatt opp på godt gammalt analogt vis. Eit par stjerner i margen for det, eller? Og nokre til for ein halvtime med dugande popsnert, og eit par skarpskodde.
Folkrock som kjem snikande som ein labil ulv eit kvarter over midnatt.
7
Eg kan høyre dei vart skrivne med svart blekk desse songane. Eg høyrer dei knirkar og omgjer seg med lydlause lydar eg finn det vanskelig å stole på, desse songane. Eg høyrer dei lever, men eg er ikkje så sikker på om dei har det heilt bra.
Desse songane, til Timber Timbre. Bandet som fekk sitt namn då opphavsmannen, som til daglig kallar seg Taylor Kirk, for nokre år sidan fant ein avsides plett blant sedertre og skogens tunge pust for å spele inn debutalbumet sitt. Eit einmannsband må ein vel seie han var den gongen. Og neste gong. Då han for tredje gong spelte inn eit album inviterte han imidlertid ei lita handfull medspelarar med seg. Men til eit offisielt band gjorde han dei ikkje. Plata var først og fremst hans. All songs written, performed and recorded by Taylor Kirk stod det å lese inne i coveret. Songar han hadde sveipa inn i eit mørkkledd tonelag, og skjenka eit ordelag dyppa i ein undertrykt og skuggevandrande desperasjonen. Songar det vel skulle gå an å kalle noko slikt som gothfolk, eller kanskje horrorfolk. Alle hadde dei eit dystert bluesblikk, og vart sunge og ført fram i ein langsam og nådelaust suggererande skapnad.
Denne gongen er dei absolutt eit band med meir enn ein. All songs composed, arranged and produced by Timber Timbre står det å lese i coveret. I tillegg til Kirk (som syng, og spelar på litt av kvart) har Simon Trottier (som også spelar på litt av kvart) og Mika Posen (som spelar på fiolin) fått tildelt offisielt bandmedlemskap. Dei har selskap av saksofonisten Colin Stetson, pianisten Mathieu Charbonneau, og Katherine Peacock på trekkspel.
– Dette er då nokre skritt i ei popretning, var ein tanke som slo meg, sånn med ein gong. Idet eg ana at det var noko meir tempo over sakene, litt meir sprett i rytmikken enn kva det var sist. Tanken grodde seg ikkje fast, ein kontratanke tok over og erklærte at dette jo slett ikkje var popmusikk. Langt meir presist må det då vere å kalle det Poemusikk, tenkte eg. Musikk heimsøkt av knokkellydar og demoniske manøvreringar. Songar sunge med ei røyst eg meinar å ha høyrt blåse tvers igjennom mang ein Edgar Allan Poe historie.
Ikkje saker tilpassa den lettskremte altså, og lite å hente for den som helst vil ha sine tonar i trygge og komfortable former. Og heller ikkje så mykje å hente for den som skulle vere allergisk mot alt som kan bli tatt for å vere meir enn femti år gammalt. For det kan nok Timber Timbre, der dei går sine steg saman med Screaming Jay Hawkins, eller croonar i bakgarden til Roy Orbison. Dei har eit slikt femtital i seg. Men berre i seg. Det dominerer på ingen måte. Timber Timbre er først og fremst og framleis dette suspekte folkbandet som samlar nittenførtitalet og morgondagen i same sekk, og deretter kryp inn i natta med ugode rørsler i skallen og kaldslige syner i vente.
I saw your levitating chair
I found your long blonde hairs
I felt your poltergeist present in the frame of the bed
Linjer som er meir typiske enn utypiske for kva som blir presentert på Creep On Creepin» On. Nett desse dukkar opp i Bad Ritual. Men meir enn eit nærvær av bankeånder og synet av svevande stolar tenker eg at songen handlar om eit inderlig sakn, ein djupfølt anger, og (for å låne eit Poe-uttrykk) fantastisk terror. Noko ein vel på tilnærma vis kan seie om dei fleste songane på plata.
Well I’ve done some truly awful things
And you must be very terrified
Well you have every reason to be frightened
Since you been reading my mind
Who am I to deny this moment
And who am I to even question it?
There is a cross on a mountain baby
There is a cross glowing over your head
Please break this spell you have me under
Every heart is a lonesome hunter
Lonesome Hunter heiter den. Er innehavar av albumets sterkaste melodilinjer, litt bistert fiolinskjelv, og elles ein fornuftig dose attraktiv og urovekkande skurring der bak. Og ikkje minst den der knokkelhule pianolyden som forfølgjer dei fleste låtane på plata. Den er der i tittelsporets stakkato gyng og mismotige refreng, «I buried my head in my hands, I buried my heart there in the sand». Den er der når Kirk rimelig overtydande hevdar at «all I need is some sunshine» i Black Water. Men den er der ikkje i dei tre tekstlause låtane. Instrumentalane. Sjølv om eg opplever at dei stort sett talar same språk dei med. «Ooouoh-oooouoohu».
Kanskje ikkje like inntrengande som det kjentest sist, på den der sjølvtitulerte. Men den evnar å krype innafor hudoverflata denne også. Det gjer den.
Popkroken 