Monthly Archives: november 2013

Nov4

Tom Waits – Real Gone

Posted on by
Standard

Meir mørk og lumsk primal blues, kubist funk, grøftekant-balladar og intoksikert jazz frå Waits, men…

cover  Det store spranget gjorde Tom Waits i 1983. Etter ti år som låtskrivar og crooner av den noko uortodokse sorten skapte han seg eit heilt nytt forum. Swordfishtrombones, som var først ute, og Rain Dogs, som fylgde to år seinare, utgjer klassikarduoen i dette skrangleforumet av grøftekant-balladar, nede i kjellaren-blues, skrothaug-symfoniar, intoksikert jazz, og ein del andre krumsprang litt utanom det vanlege. Seinare har det med ujamne mellomrom dukka opp nye innspelingar frå det same hjørnet. Tonen har nok variert litt frå gong til gong, men aldri pensa inn på heilt nye spor. Det har vore sterke album som Bone Machine og Mule Variations, men og mindre heldige affærer som Black Rider. No, to år etter simultanutgjevinga av Alice og Blood Money er Waits klar med nye tonar frå dei skrå breidder.

Og på Real Gone balanserer han lenger ute på tippen enn nokon gong før. Ja han er så langt ute at hans kjære piano (som har vore med heilt sidan han entra podiet tidleg på 70-talet) har tippa utføre og blitt borte. Tilbake står han så med sitt mest strippa og usminka lydbilde til dags dato. Det er mørkt, det er kaldt, og det er skarpe lydar. Rytmane enten dei gjer seg til kjenne som nådelaus tromming, skitne og skranglete percussion lydar, eller er røysta til Waits på ein rytmeboks (boom-chicka-boom) ligg langt framme i lydbildet.

Blant skuggane, bakom barske hjørner eller på slitne motel lever, elskar, hatar, syndar, strevar, svindlar og dør desse skikkelsane Waits stadig finn plass til i sine songar: Skinny Bones Jones, Piggy Knowles, Sing Sing Tommy Shay, Joel Tornabene, Knocky Parker, Bowlegged Sal, Everett Lee, Saginaw Calinda, Horse Face Ethel, One Eyed Myra, Funeral Wells. Og innimellom dukkar også ånda av skikkelsar som opprinnelig gav seg til kjenne i eldre skrifter opp; Abel og Kain, Djevelen, Gud og Jesus of Nazareth.

Eksistensielle saker blir tatt opp frå eit perspektiv der balansenerva er litt meir i utakt enn godt er. Feberen rår, svetten dryp, rottene luskar, spøkelsa kviskrar og det er meir enn berre røyken som stenger for sola. Langt nærare det ultimate mareritt enn rosenraude dagdraumar, altså, og ved sida av Bone Machine Waits sitt mørkaste verk. Men albumet klarar ikkje å fange meg like solid som Bone Machine gjorde. Primalbluesen blir ofte for einstonig til at den klarer å finne vegen frå skrothaugen sine lumske gangar og inn i interesse-sfæren til ein som står litt på sidelinja. Slik som på det tonlause, kavande og beint fram kjedelige åpningssporet Top of the Hill. Eller på Shake It som slett ikkje gjer kva tittelen antydar. Og den over ti minuttar lange Sins of the Father er ein godt fortald historie, men plassert i eit heller uinteressant melodiselskap.

På den andre side har vi Metropolitan Glide, ein djevelsk skarp, original og herlig støyande bluesaffære der Waits spyttar, spyr, stammar og manar fram bilder frå ein vilter happening. Fristande å vandre saman med er mannen også når han, med god hjelp av tiltalande tonar frå Marc Ribot sin gitar, hinkar over i ein buldrande sjømannsvise-verden og innbitt gauler Hoist That Rag. Solid inne på lista over slikt vi likar finn vi og den slepande, jazzige tragedien Dead and Lovely, og den djupt smertefulle balladen Make It Rain.

Heilt til slutt kjem så den varlege og vakre Day After Tomorrow, og her har Waits bevega seg bort frå skrothaugen og midt inn i den politiske kvardag. Lagt i munnen på ein ung amerikansk soldat blir det fortalt, utan banalitet og føleri, om (Irak)krigen sine absurditeter, løgner og redsler. Ein personlig betraktning, men med klar adresse til stupide krigshissarar både på Waits sin heimebane og andre stader i verden.

Neidå, Waits er slett ikkje utgått, det er berre det at skoa blir litt vel trange ved enkelte høve denne gongen.

5/10

Først publisert på Groove.no (i 2004)

 

Nov4

Volcano, I’m Still Excited – Volcano, I’m Still Excited

Posted on by
Standard

Eit snodig bandnavn, litt uortodoks instrumentering, men ellers; lite å bli oppglødd av.

cover  Ein gjer det kanskje ikkje så veldig enkelt for seg sjølv når ein velger å kalle bandet sitt Volcano, I’m Still Excited!!. Når ein i tillegg plasserer eit billig Casio-keyboard sentralt i lydbildet, og satsar på å klare seg utan bass, er ein vel i grunn litt ute til venstre for eit gjennomsnittleg poprock-orkester. Og i utgangspunktet er jo det slett ingen dum plass å være. Nå er det likevel slik at denne New York-baserte trioen ikkje heilt lukkast her på si debutplate. Dei streifar rett som det er innom fine poptonar, men det er noko i arrangeringa av det heile som blir litt mangelfull. Litt tynt, -kanskje burde dei tenkt bassgitar likevel. Litt klumsete, av og til definitivt sjarmerande, men litt for ofte irriterande. Litt stereotypt, det kunne nok gjort seg med litt meir breidde i låtutvalget. Tilsaman gjev alt dette eit inntrykk av eit noko uferdig band.

Eit band der frontfiguren Mark Duplass litt motvillig har måttet ty til keyboard som sitt hovedinstrument. Det har seg nemlig slik at mannen har pådratt seg ein smertefull og kronisk scenebetennelse som gjer det umulig å fortsette med gitaren, hans opprinnelige instrument. Dermed blir lydbildet deires på eit vis også ein dyd av nødvendighet. Noko som vel kanskje bør påkalle i alle fall ein liten dose sympatiske kjensler hos lyttaren. Like fullt klarer eg ikkje heilt å få den store foten for desse 40 minuttane med einvegskøyrt og hastig poprock.

Det startar for så vidt lovande. Etter ein kort kaotisk ouverture, kling 2nd Gun i gang, i fint driv og med eit skarpskodd refreng. Rundt neste sving er det a cappella og kjærleikslengsel i Trunk of My Car, før vi blir presentert for ein Joe Jaxon i fin popflyt. Slett ikkje ulikt noko ein skarp engelskmann med nesten identisk navn kunne snikra i hop i sine New Wave dagar. Men så har dei liksom brukt opp kruttet, for på resten av plata gjentar dei stort sett seg sjølv i litt gråare og meir stakkato vendingar. Ein kunne saktens trekt inn andre engelskmenn som Elvis Costello, Squeeze og Any Trouble for å finne melodiske slektningar, men, eg veit ikkje om det er så nøye, for dei vulkan-begeistra amerikanarane er nok kvalitetsmessig nokre divisjonar under. Ennå, i alle fall.

4/10

Først publisert på Groove.no (i 2004)

Nov4

Unknown Joe – My Secret Lookalike

Posted on by
Standard

Ein syngande musikkskribent og hans gode hjelparar.

cover  Erik Fossen skriv om musikk i Bergens Tidende. Han skriv bra, og har god musikksmak. Han likar veldig godt Wilco, Neil Young, Beatles, Lambchop og Bob Dylan. Sgt. Petter som i 2003 gav ut den fine countryrock plata It’s a Record er ein god venn av Fossen. Så når Fossen kler seg i musikkutøvar-drakt og kallar seg Unknown Joe er sersjanten fremste medhjelpar. Slikt blir det poprock med country- og visetonar av.

Det første som slo meg når eg sette på denne plata var; hmmm… Nick Drake? Den ideen har nok avteke ein del etterkvart, men det er noko med den halvkviskrande måten Joe syng på som minnar om Drake. Åpningssporet The Last Lost Song samt eit par andre har også noko Drake-aktig over seg i melodiføringa. Dette er likevel ikkje den dominerande kjensla lenger, den går meir i retning kompis Petter, tidleg Wilco og fleire av desse banda som miksa country og poprock på 90-talet. No Depression kalte vi det den gong.

Det finst avgjort saker på My Secret Lookalike som rettferdiggjer utgjevinga. Til dømes popsaken Everyone Tells Me med sine sympatiske harmoniar, eller den spretne og artige Happy Pants. Dei poptastiske og spektakulære utskeiingane overlet imidlertid Joe til andre. Det er meir musikk av det slentrande og bedagelige slaget denne karen har føre seg. Sjarmerende som på den lett daffande I Do Believe, med si trusvedkjenning til rock’n’roll og heile dens vesen. Fastast i countryklisteret sit fyren i den dugande og presist titulerte (Just Another) Country Song. Steelgitaren er sjølvsagt på plass, og er med å hale i land ein fin sak som New Stains In My Heart. Aller best trur eg likevel den melodisk poengterte og elegant countryrockande Something Like Soul er.

Nå er ikkje alt berre vel og bra med denne plata. Det finst spor av svakare karakter, og det heile kan bli litt vel likelydande å ta inn i ein jafs. Joe og hans medsamansvorne tek nok heller ikkje dei store sjansane, dei held seg på oppgådde stiar. Ved neste korsveg vil det truleg være eit smart trekk frå Joe å gjere som sin musikalske helt Jeff Tweedy og utforske litt meir uprøvd terreng. Men inntil den tid går det altså an å slenge beina på bordet og kose seg med fleire av låtane på My Secret Lookalike.

5/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

Nov4

Sally Timms – In the World Of Him

Posted on by
Standard

Sally med den fine stemma tek seg ein tur innom mannen sin verd.

cover  Sist gong Sally Timms gav ut plate i eige namn var tittelen Cowboy Sally’s Twilight Laments For Lost Buckaroos (1999). Og på mange vis var det vel nett det det var. Varlegt gyngande små, triste, men også koselige sangar for skumringstimen. Country-assosiasjonane tittelen gjev, var og så avgjort tilstades, sjølv om tonane også tok diverse andre retningar. Andre retningar tek dei også på Sally sitt ferske framstøt In the World of Him, definitivt.

Nå har vel aldri Leeds-fødte Sally Timms hengt seg så nøye fast i ein bestemt sjanger. På sin platedebut frå 1980 var det eksperimentell lo-fi som gjaldt. Hangahar var prosjektet sitt namn, og vart gjort i samarbeid med Pete Shelley frå Buzzcocks. Mest kjent er nok likevel dama for sitt samarbeid med det heftige og mangslungne engelske
punkrock-bandet The Mekons, der ho har vore med å sunge sidan midten av 80-talet. Sally har opp igjennom åra lånt bort røysta si i diverse andre samanhengar også. Slik at album gitt ut i eige namn ikkje alltid har komme øverst på prioriterings-lista. In the World of Him er faktisk berre hennes fjerde full-lengdar.

Tittelen lyg ikkje. Dette er Sally i mannen sin verden. Ni sangar, åtte skrevne av menn og ein av Sally sjølv. Vi møter menn som prøver å forklare seg. Nokon ser, andre er blinde, men dei lever, syndar og kjempar, og nokon havnar heilt ute på tilværet si hutrande sidelinje. Det er ei mørk og dyster plate, der det er langt mellom dei optimistiske ytringane. Utvalgt til å stå ved produksjons-roret er den noko uvanleg samanskrudde amerikanaren Johnny Dowd, og han styrer ikkje akkurat musikken inn på tryggare stiar. Låtane gjer seg oftast til kjenne i eit avkledd og reinskore lydbilde, der skiftande og livgjevande elektroniske lydkjelder samt vitale slagverksrytmar er dei berande elementa. Saman med Sally si stemme naturligvis. For den er overalt her. Sensuell, intens, bestemt, nennsom og vakker. Av og til går tankane i retning Emmylou Harris sin Wrecking Ball, andre ganger er det Marianne Faitfull som ligg og lurar i bakhovudet, medan Nico sit på ei grå sky og nikkar tilfreds.

Dei fleste (for ikkje å sei alle) krigane opp igjennom historien er det menn som har fått istand. Då er det vel også rett og rimelig at krigen og dens dystre skuggar blir via ein del merksemd på eit slikt album. Begge dei to låtane ho har henta frå The Mekons sitt repertoar dveler ved krigsliknande tilstander. Den seige men rytmisk virile Corporal Chalkie, og den hastigare men like fullt suggerande Bomb. I sistnemnte syng Sally tankevekkjande linjer om uforstand, uskyld, ungdom og ødelegging; «forgive them, they are young and rich and white… lovely girls slip softly into ruin, boys of summer scattered all around». Krigen er også med i bildet på den 1.35 min. korte Dowd-komposisjonen 139 Hermansler Gurtel. Sjølv om denne spoken word/folk/cabaret affæren nok meir handlar om eksplosive lyster blant transseksuelle; «up uncle Norbert’s skirt, the patriotic wind blows, stiffening his mighty sword». Mark Eitzel sin komposisjon God’s Eternal Love er ein gnagande og avkledd ballade om overgrep gjort i staten og dei herskande sitt namn og dets mulige konsekvensar, uhyggelig aktuell; «Those you lock away will defeat you, they know all your secrets, they wear your indifference like a boast, and your death is only the key to their future, and your children are just pigs they will roast».

In the World of Him har sjølvsagt også sin dose med mann/kvinne-problem. Frå bonusavdelingen på Ryan Adams sitt Gold-album har ho henta Fools We Are As Men. Ei både sjølvmedlidande og sjølvforaktande bønn. Og så har ho funne fram ei gammal låt av eksentrikaren Kevin Coyne kalt I’m Just a Man. Melodien blir framførd i bortimot konvensjonell countryrock fasong, mens Sally med sofistikert kraft klarer å hente fram kvar einaste dråpe av sveitte, blod og kjærleik som er å finne i denne ærlige, audmjuke og nydelige teksten:

It’s not that I want to hold you to ransom with foolish lies,
or lies, lies that tie you down
It’s not that, it’s not that I even want to marry you
Cause marrying you would mean that I’d have to chain you, not choose you,
Chain you, not choose you
I love you and that alone I want to say
And I’ve never wanted to say anything any other way, than that way
I am saying it now, this is the way I really feel
And if I sound a little confused, it’s because I’m, …oh, feeling for you
Can you understand?

Ho avsluttar så albumet med sin eigen Little Tommy Tucker, langsomt svevande på ei evig drone. Dermed er ein usminka og ganske variert seanse vel i havn. Og det gjer slett ingenting om du ikkje ventar like lenge til neste solo-framstøt, Sally.

6/10

Først publisert på Groove.no (i 2004)

Nov4

The Thermals – Fuckin A

Posted on by
Standard

Full fart rett fram i tett driv. Pusterom er nedprioriterte saker.

cover  Det finst ei rekkje band der ute som ikkje har stort meir enn eit tempo og ein melodi. Noko dei kan leve ei stund på, så lenge energien er livaktig og melodien er flott. Det mest klassiske eksempelet er vel The Ramones. Portland, Oregon-trioen The Thermals er ute på noko av det samme kjøret, utan å ha ein like sterk låt som Ramones i botn. Likevel klarar dei seg betre enn mange andre i samme situasjon.

Energien er så definitivt tilstades, livfull er den for så vidt også. Her er det full fres rett fram («1-2-3-forward»), tett gitardriv (fuzz og få akkordar) og driftige rytmar. Men det skortar sjølvsagt ganske mykje på dynamikk-forståinga. Slik at å delta på premissane til Fuckin A frå start til mål nok også kan bli ein litt for tett og påtrengande øvelse.

Førsteinntrykket er at låt etter låt bit kvarandre i halen, for så å halde fram i samme dur. Gjer ein imidlertid eit tappert forsøk på å komme kvar låt nærare inn på livet finn ein nyansar. Dei er ikkje utprega og gedigne, men dei er der. Slik vart eg venn med How We Know, ein Wire-på-poptripp sak, med albumet sitt beste forsøk på å skape litt lys/skygge-effekt. Let Your Earth Quake, Baby skil seg også litt ut med sitt spastiske driv. Høgdepunktet er likevel End To Begin. Ein sak med fin aksellerasjon, som når sitt topp-punkt i eit heftig refreng; «Static in a box, static in a c(l)ock, so help me crank it up, so help me crank it up».

Sangstilen til frontmann Hutch Harris er av det snakkesyngande slaget. Pågåande og intenst. Slik det blir gjort av mellom andre Bob Dylan på Subterranean Homesick Blues, Michael Stipe på It’s The End Of The World… og John Darnielle på Letter From Belgium – sjølv om Hutch nok ikkje dyrkar nyansane og pusteromma like skarpskodd som særlig dei to førstnemnte av desse karane gjer. Lyden The Thermals lagar kan vel definerast som punkrock med litt pop-preg. Sistnemnte preg er for øvrig å finne i ein noko meir sjarmerande variant hos det fabelaktige orkesteret til Thermals sin bassist Kathy Foster; All Girl Summer Fun Band (verkelig verdt å sjekke ut).

Der debuten More Parts Per Million med rette bar karakteristikken No-Fi (ein særdeles heimesnekra og grumsete affære), har Fuckin A blitt tildelt eit langt reinare lydbilde, og vinn vel egentlig på det. Like fullt, den er nok ikkje esla for Hi-Fi Klubben og deires likemenn av den grunn. Gjort som den er, utan særlig tid til flikking og ordning, på fire dagar med Chris Walla (Death Cab For Cutie) som lydsjef.

Det står oppført eit spor tretten på omslaget, kalt Thank You Goodnight. Denne dukkar aldri opp. Og eg er ikkje så sikker på om det gjer så mykje. Tolv låtar og 28 minuttar med Thermals rock er vel i grunn nok.

5/10

Først publisert på Groove.no (i 2004)

Nov4

Stars – Set Yourself On Fire

Posted on by
Standard

Flammane, døden, kjærleiken og revolusjonen: Endå eit Montreal-band med lettennelige tonar.

cover  Det første inntrykket ein får av ei plate får ein frå coveret. Og desse covera kan jo vere så mangt – gode, dårlige, informative, uforståelige, skumle eller latterlige. Uansett, eit eller anna inntrykk gjer dei alltid. På coveret til Stars si siste plate er det bilete av ei dame med naken overkropp, fiolett finlandshette og ein molotovcocktail i handa. Ho ser ned, prøver å dekke seg til. Over magen står platetittelen, Set Yourself On Fire. Dette må vere eit opprørsk band som har ynskje om å utfordre og vekkje merksemd, er den første tanken. Vidare flyg tankane raskt i retning: terrorist, sjølvmord, muslim, utilslørt. Provokative trekk i forskjellige retningar, skulle ein tru. [Interessant nok er USA-coveret helt annerledes og langt mindre kontroversielt. Red.] Men før eg får tenkt særlig meir gjennom det er plata på plass i spelaren, og ei mannsrøyst rett frå siste Hamlet-framsyning treff meg med følgjande korte og skånsellause melding:

When there is nothing left to burn, you have to set yourself on fire.

Kan dette bli noko anna enn eit kraftfullt ord- og toneåtak, der menneskeslekta generelt og dei maktkåte spesielt får høyre kva dei er laga av? Der det heile endar i eit massivt krav om å vakne før verda sin tilstand har nådd det punkt at det einaste som finst att å fortære er oss sjølv. Kammerpoptonar med ein gnagande cello tar over, ein mann startar å synge; «God, that was strange to see you again…» Det handlar om eit tilfeldig møte mellom to som har vore elskarar ein gong. Møtet slår ikkje nye gnistar, men stadfestar berre det uvegerlige. Det var, det er ikkje lenger, men vi skal ikkje angre av den grunn;

I’m not sorry I met you,
I’m not sorry it’s over,
I’m not sorry there’s nothing to say
I’m not sorry there’s nothing to save

Låta ber den glimrande tittelen Your Ex-Lover Is Dead. Mannen som syng heiter Torquil Campbell. Han syng ikkje åleine. Amy Millan syng også. Duett, samtale, tankar som kryssar kvarandre, ord som ikkje vert sagt. Melodifølgjet er til å omfamne, der det bygger, driver, kjæler, dveler og skin. Det er rakrygga, catchy og har evig verdi. Ein framifrå poplåt altså, og nå er det tid for revurdering. Tittelkuttet dukkar nemlig opp i stram, melodisk, synthdreven og gitarskarp drakt, og ein byrjar å tenkje på New Order og på Belle & Sebastian. I alle fall heilt til det kjappe drivet bråstoppar og låta går inn i ein to minuttar lang hymnefinale. Der det sentrale mantraet er «20 years asleep before we sleep… forever.»

Dette stoffet verkar nok å vere litt på kant med kva eg hadde sett føre meg, ja. Dei syng om kjærleik. Dei syng om ungdom, håp og forelsking, men også om nederlag, fortviling og død. Dei har i det heile perspektivet stort sett retta mot dei nære ting. Og tonen, ja den er heimla i melodifokuserte pop og rock-distrikt.

Som så mange av dei beste banda gjer for tida kjem også Stars ifrå Montreal. Set Yourself On Fire er deira tredje album. Hadde eg fått med meg dei to første i forkant ville forventningane sannsynlegvis vore litt annleis idet kammerpop-moduset gjorde seg til kjenne. Plukka opp det førre, Heart (2003), her om dagen, og jodå det er popmusikk inspirert av 60-talet sin soul, 80-talet sin engelske postpunk og synthpop. Det er dette albumet også, men låtane er hakket sterkare, synth-bruken meir viril og substansen frodigare.

Ageless Beauty lever inni ein overkommelig gitarvegg. Der smeltar den hjerter med Amy sin yndige song. Samstundes får den meg til å tenkje på både Breeders og Belly, og å seie hei, Tanya Donelly! Den engelske smitten er kanskje aller lettast å oppdage i gitarvandrande Reunion og heftige What I’m Trying to Say. Den første, som mest av alt minnar om noko Morrissey kunne komme opp med, er ei bøn om å få berre ein sjanse til. I den andre prøver hovudpersonen å få fram tre vesentlige ord (det er ikkje alltid så lett): «I am trying to say, what I want to say, without having to say – I love you.» Ein del er sagt, mykje er gjort, og endå meir har endra seg for fyren som ser tilbake i den kvikke, melodismarte og litt Magnetic Fields slekta The First Five Times. Og det er nett det han siktar hovudfokuset inn mot, dei fem første gongene ho og han gjorde det. I ein bakgard, på ein fest, i ein trappeoppgang, den gongen han fekk alt, og så endelig på soverommet hennes. Men det er ei stund sidan no, lykka er ikkje like stor lenger.

Dei ni første låtane handlar altså om slike ting. Kjærleik som vaknar, kjærleik som sloknar, kjærleik som lever og kjærleik som dør. Så skiftar brått fokus. He Lied About Death er eit krast og primitivt angrep på George W. Bush. Tonen er barsk og skjellsorda sitte laust; «What gives you the right to fuck with our lives?… You are the shadow of fear, you scare the love out of here.» Celebration Guns er retta mot same målet, men i balladeform er tonen blitt litt meir avmålt (pasifisme i staden for frontalangrep). Stars sin revolusjon kjem nemlig som ein Soft Revolution. Torquill fører ordet i nok eit popsmart nummer. Her er det ut på gatene, for å redde verda med kjærleik à la Jesus, og med musikk og fest heile natta:

The revolution wasn’t bad
we hit the streets with all we had
a tape recording with the sound
of the Velvet Underground

Når vi no nærmar oss slutten kan vi jo ta fram coverbiletet igjen. No ser eg ei ung sky dame som trykke flammen til sitt bryst. Litt pompøst sagt er det vel dette Stars helst vil sette lyset på; flammen skal brenne nær hjarta, og ikkje ned husa og åkrane. Elden skal symbolisere livet og ikkje døden.

7/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)

 

Nov4

Patti Smith – Trampin»

Posted on by
Standard

Frå hjertet av Amerika til gatene i Baghdad. Frå den skjøraste tone til dei mest infernalske raid.

cover  «Our terrain stretches from the american heartland to the streets of baghdad. Our boots are well worn and the sack we toss over our shoulder is filled with tears and grain. We unbutton our coats, for spring is upon us and the air is thick with promise. Let us shake the gold upon the fields for it is spring, a good time for trampin».» (pattismith.net)

Eg ser at enkelte har omtala Trampin» som eit comeback frå Patti Smith si side. I ordet si eigentlige tyding er vel ikkje dette heilt korrekt, ettersom albumet er hennar fjerde sidan Gone Again kom i 1996, og følgjer ikkje meir enn fire år etter Gung Ho. Omdefinerer vi derimot comeback til å tyde; tilbake i toppform, då er Trampin» definitivt eit comeback.

Det er i desse dagar tretti år sidan Patti Smith entra eit studio for aller første gong og kom ut igjen med den legendariske singelen Piss Factory. Då ho året etter (1975) fulgte denne opp med albumet Horses, og introduserte seg med den berømte åpningslinja «Jesus died for somebody’s sins, but not mine» manifisterte ho klart og tydelig at her var ei dame som gjekk rock’n’roll vegar ingen andre damer (eller menn, for den saks skyld) hadde søkt innpå før.

Bandet: Rock’n’roll arkeolog Lenny Kaye skyflar ut kompromisslaust gitargrums. Jay Dee Daugherty på trommer og Ivan Kral på bass dannar ein heftig rytmisk duo. Medan krølltoppen Richard Sohl er ansvarleg for sublim tangent utøving. Dama: Patti Smith er ein ordrik leverandør, eit poetisk uvær, som har henta sin inspirasjon like mykje frå den franske poeten Arthur Rimbaud og beat-generasjonen sine frilynte ordkunstnarar som Bob Dylan, Jim Morrison og obskur garasje-rock. Horses: Eit spark midt i skrittet på alt sløvt, likegyldig og blodfattig. Eit vågalt, friskt og ukultivert åtak. Og dannar saman med Velvet Underground sitt banan-album og Television sitt Marquee Moon ein New York-trio som i denne skribenten sine auger ganske så problemfritt kan få lov å dele tittelen tidenes beste debutalbum mellom seg.

Patti har i ettertid aldri klart å toppe Horses. Av albuma som fulgte dei neste fire åra kom rett nok Easter (1978) ganske nær, men Radio Ethiopia (1976) var litt for ujevn, og Wave (1979) ein temd skuffelse. Ved inngangen til 80-talet trekkjer ho seg tilbake og prioriterer familie og eit fredeligare liv. Ho gjer eit kort comeback i 1988 med albumet Dream of Life (mest kjent for anthem-rockaren People Have the Power), spelt inn i samarbeid med ektemannen Fred Smith (med fortid i MC5). Likevel, på ingen måte ei plate som går inn i historia. I løpet av nokre månader i 1994 dør både mannen Fred og broren hennar. I 1996 og 1997 følger så dei to lågmælte (i Patti Smith-samanheng) albuma Gone Again og Peace and Noise. Begge med fleire fine folk-aktige spor, men likevel nokre hakk unna Patti sine største stunder. Hennar åttande album, Gung Ho frå 2000, trur eg kunne ha vunne på ein noko råare produksjon, her er spor av fleire sterke låtar (Glitter In Their Eyes, Strange Messengers), men i Gil Norton sine produsenthender blir dei, overraskande nok, både litt overprodusert og avsnertifisert. Men så skjer altså underet (eit lite i alle fall), Trampin» dukkar opp og viser ei 57 år gammal Patti Smith med ein glød og ei melodisk kjensle vi må heilt attende til Easter for å finne makan til.

Trampin» femner om eit breidt register, frå den skjøraste tone til dei mest infernalske raid. Frå personlege nedteikningar til sterke politiske og dagsaktuelle ytringar. Frå romantiske forestillingar via pretensiøst ordgyteri til kraftfulle utsegn, rikt krydra med fabelaktig surrealisme og vakre lyriske bilder. Mykje er altså slik vi kjenner dama frå hennes beste stunder, sjølv om det politiske, og då helst i tydinga anti-krig, anti-kapitalisme og anti-Bush, blir gitt meir plass enn nokon gong før. Det er også tettare mellom balladene enn kva som var tilfelle i dei meir spastiske 70-åra. Seks av låtane på Trampin» vandrar rundt i eit slikt varleg tonelandskap. Men det er jo heilt greit så lenge fleirtalet består av rett så fine saker. Trespasses, plassert i nærleiken av eit innbydande countryterreng, høyrer til blant det aller fremste Patti har gjort i denne kategorien. Eg har heller ingen problem med å la Cash få cashe inn nokre adjektiver av positiv art, melodisterk og varmblodig som den er. Sterk er også Peaceable Kingdom, ei låt i naiv utopisk drakt inspirert av skjebnen til den amerikanske fredsaktivisten Rachel Corrie, som i mars 2003 blei myrda av israelske militære medan ho prøvde å beskytte palestinske territorier. Tittelsporet er kun Patti og hennes 16 år gamle datter (på piano), i ein intens og langsom versjon av ei gammal gospel hymne; «I’m trampin», trampin», try’n-a make heaven my home».

Det mest sentrale øyeblikket på Trampin» er imidlertid det kraftfulle rittet Radio Baghdad. Tolv minuttar som er både dagsaktuelle og evigvarande. Tolv minuttar der ho for første gong på over 25 år finn tilbake til den intense nerva i klassiske rock’n’roll rekviemer som Land, Gloria, Radio Ethiopia og Rock’n’Roll Nigger. Vekslande mellom sang, deklamering, kviskring og høglydte sukk utfører dama – godt hjelpt av sine fire våpendragarar (Lenny Kaye og Jay Dee Daugherty er fortsatt med, i tillegg til dei litt seinare påmønstra Oliver Ray (gitar) og Tony Shanahan (bass)) – ei avsindig ferd gjennom historiske landskap. Med utgangspunkt i det faktum at sivilisasjonen sin fødsel fant stad på dei grøderike mesopotamske slettene mellom Eufrat og Tigris, lar ho den irakiske stemme komme til orde. Ei stemme som undrande og etterkvart fortvila konfronteres med den kjensgjerningen at til tross for alt dette folket har gjort for verden sin utvikling; «we mean nothing to you», og blir istaden kun betrakta som «your arabian nightmare». Likevel, det hadde ikkje vore Patti om ho ikkje, opp i alt det smertefulle, hadde latt optimismen få trenge gjennom skylaget til slutt; «suffer not, but extend your hand». Sikkert ingen slager på bankettar i det kvite hus.

Nesten av samme infernalske nåde er dei akselererande ni minuttane kalt Gandhi. Den startar med Patti si røyst oppå ein svak basstone, og bygger seg opp, opp og opp mot ekstatiske høgder. Der ein kan skimte både Martin Luther King og Gandhi blant struttande blomstring og regnande sukkertøy i eit utopisk rike. Jodå, det er romantisk, svermerisk og litt naivt. Samstundes er det gjort med ei slik overbevisande kraft at ein kan ikkje motstå freistinga det er å snike seg inn i hagen for å delta i den pasjonerte dansen; «awake from your slumber, and get ’em with the numbers».

Av dei tre meir konvensjonelt oppbygde rockelåtane, er det den strykar-draperte saken, inspirert av William Blake sitt liv og diktning, titulert My Blakean Year, som verkelig struttar av rytmisk tiltakslyst. Sjølv om både den optimistisk marsjerande Jubilee og langt meir skitne Stride of Mind også er levedyktige tilfeller. Aller mest fordi det er ei av dei sterkaste og mest karakteristiske stemmene rocken har fødd som leiar an.

«Sha da do wop, da shaman do way…»

8/10

Først publisert på Groove.no (i 2004)

 

Nov4

Sister Sonny – Lucky Doggies

Posted on by
Standard

Sister Sonny komprimerer uttrykket og blir meir tilgjengelige, men slett ikkje dårligare.

cover  Drøyt to år etter den mangslungne og stappfulle Bandit Lab er Sister Sonny klar med sitt femte album. Og i forhold til forgjengaren og det eg har høyrt av bandet sine tidlegare musikalske krumspring kan det virke som om dei denne gangen har gått inn for å komprimere uttrykket og tetta igjen ein del gluggar. Det er lengre mellom dei brokete lydreisene som var ein del av bildet på Bandit Lab, dei 38 minuttane Lucky Doggies ber om merksemda er nok av det meir einsretta slaget. Utan at dette meir tilgjengelige sporet gjer Sister Sonny til eit mindre medrivande band av den grunn. Det er nemlig meir enn nok av godsaker å finne i denne pakka også.

Nå skal eg ikkje påstå at dette er ein revolusjonerande omvelting. Poptonane Bergen-kvintetten serverer har sine slektningar på tidlegare utgjevingar, og psykedeliaen med det markante 60-tals tilsnittet er kanskje vel så mykje tilstades her. Men dei har altså fininnstilt siktet i retning endå meir hooks og velturnerte refreng enn kva som har vore vanlig frå denne kanten.

Åpningsnummeret Poor Harold set tinga på plass umiddelbart. Ein kvass gitar og pumpande keyboards-tonar driv fram ei låt med livgjevande melodiførsel, og maniske tekstlinjer om den ikkje altfor vellykka Harold. Vokalist og låtskrivar (og forfattar) Pedro Carmona-Alvarez drar fleire pussige historiar plata igjennom, ikkje alle er så lett å få grep på, men dei pirrar fantasinerva og det er i grunnen vel så kjekt. Slik tilfellet er med Sir James Fitzjames, der Pedro nærmast minner om ein Ian Hunter i pophumør, medan han tryllar fram surrealistiske problemstillingar som fører til den noko resignerte konklusjonen; «now call for her, the mother of all sorrows». I det samme melodi-riket svevar vemodige og harmonisterke I Phone You Fresh rundt og fangar attraktive tonar. Verkelig hastverk har søstrene i dei korte, kjappe og funky garasje-tilfella Pistedust og Cheapest Chips. Medan dei dreg det lenger ut i bredden på Kopykat Krimes, som åpnar i eit laidback jazzig bilde, før den kastar seg ut i heftige poptonar. Det heile når sin avslutning med sju minuttar lange og særdeles vakre My First Love, John Green, ein sår pianoballade kledd i duse fargar som midtvegs lurer seg inn i eit halsbrekkande mellomspel, før den endar opp med å stå heilt avkledd tilbake; «my friend he drinks a bottle, two buckets and a cup, twentyfour glasses straight down just in case she shows up».

Så sjølv om det er eit par tilfeller (Kompis, Small Errors Grow Heads) som slit litt med tiltrekkingskrafta blir det rådande inntrykket at Sister Sonny er både tøffe, smarte og ikkje minst eggande også i desse litt enklare skoa. Eller som Pedro påpeikar ved fleire anledningar på albumet; «all you need is cuban heels».

6/10

Først publisert på Groove.no (i 2004)

 

Nov4

Shearwater – Winged Life

Posted on by
Standard

To karar frå Okkervil i litt mjukare og meir popbygde sfærar.

cover  Tilsynelatande utan å lee det minste på sitt meterbreie vengespenn glir lirefuglen lavt over dei skumfylte bølgjene ute på det store havet. Rolig, elegant og utan å gjere altfor mykje utav seg.

Sånn, det var dagens vesle zoologi-økt. Årsaka til desse linjene er å hente i det faktum at ornitologi-student og fugle-entusiast Jonathan Meiburg har kalt opp bandet sitt etter nett denne sjøfuglen, eller Shearwater som den heiter på hans språk. Og det er faktisk også litt av den same glidande elegansen og roen over tonane til bandet hans. I alle fall gjeld det den delen av økta der Jonathan er i framgrunnen. For herr Meiburg er ikkje den einaste som rår grunnen her. Med seg har han tre andre, og særlig ein viss Will Sheff spelar ei særdeles viktig rolle.

Og då går eg ut i frå at det ringer ei bjelle hos enkelte. For Will er den same Sheff som leiar det utmerka amerikanske folkrock-orkesteret Okkervil River. Eit band som jo også husar nemnte Meiburg. Men til forskjell frå kva som er tilfelle i Okkervil-samanheng har Meiburg ei meir framtredande rolle i Shearwater. Her får han være sangfugl på meir enn halvparten av kutta, og står oppført som komponist på lik linje med Sheff. Uttrykket til Shearwater skil seg og eindel frå Okkervil sin til tider litt uvørne verden. For Meiburg sin hang til å perfeksjonere lydbildet blir nok tatt litt meir omsyn til her.

På deires tredje album, Winged Life (meir fuglemetaforikk), blomstrar det fram både popkjensle og rike dufter, i tonar langt meir fargerike enn drakta til den gråbrune lirefuglen. Ja, albumet er ingenting mindre enn ei lita nakkehår-kjelande godstund. Der Jonathan si honningdraperte røyst og hug etter velproporsjonerte lydar blir konfrontert med Will sine meir energiske, intense og skakke innfallsvinklar. Lik ei elegant fugleflukt som møter skipbrudden angst på ei værbitt flåte. Slik oppstår dualitet med eit særdeles vinnande vesen. Viss eg så skulle gjere eit forsøk på å plassere dette på eit musikk-kart synest eg å sjå Shearwater vandrande langs dei snirklete linjene som litt haltande bind ihop American Music Club, Midnight Choir, Palace Brothers og Talk Talk.

Tolv spor har dei å by på. Tolv historiar, nokre minimalistiske og ordknappe, andre meir omfangsrike. Det vemodige dominerer, men her finst også stunder som flyg på lettare venger. Korvidt det er lette vengeslag som har frakta hovedpersonen i A Hush dit han no oppheld seg, er vel heller noko tvilsamt. Uansett, til temperert gitar- og banjoplukking bringer Meiburg her vidare nokre utsagn frå ein som har forlatt livet på jorda. Fortsatt med livet i behald, men ellers noko motlaus, er den sengeliggjande pasienten i det kraftfulle pop-tilfellet (I’ve Got a) Right to Cry. Medan pop, slik ein hybrid mellom Mark Eitzel og Stephin Merritt muligens ville vore, er å oppleve i Sheff låta A Makeover. Sheff er også hovedansvarlig for albumet si aller finaste stund, den drøyt 6 minuttar lange Wedding Bells Are Breaking Up That Old Gang Of Mine. I eit sparsomt lydbilde bore fram av akustisk gitar, lap-steel og litt hammond orgel får vi høyre historia om han som ser sine kameratar vekse opp og stifte familie;

Now they’re all paired off and kissing the other half goodnight,
and then falling deep into the same sleep,
while walls and warm sheets shut out the light,
And I’m the only one, at the top of my lungs,
who’s still singing Sweet Adelines…

Ei lågmælt og ubeskrivelig vakker skildring av nostalgi, sakn og einsemd. I nesten samme klasse finn vi The Convert. Den Sheff-saken på albumet som kanskje ligg nærmast Okkervil-lyden. Intens folkrock med lengsel i kvar ein tone, og poetiske linjer som;

though what once was clear is now so blurred and smeared,
your love felt more pure once your voice disappeared…

Det er mange sterke kjensler som gjer seg til kjenne på albumet, men aldri drar Shearwater ting over i pompøse retningar. For Winged Life er lyden av rasjonelt plasserte lydkjelder, og varleg men raffinert dynamikk. Sjølv på eit spor som Sealed, der Meiburg verkeleg tar i på det vokale plan, er instrumentene få, og lyden av dei ganske så tøyla. I alle fall fram til avslutninga, då alt som var i studio synest å få fritt spelerom i eit kakafonisk halvminutt. Litt sånn atmosfæriske kan dei og finne på å være, særlig i avslutninga The Set Table. Ein affære som heng ihop til tross for sin noko collage-aktige fasong (Tindersticks smeltar saman med Talk Talk etter ein sein aften i Itchycoo Park, eller noko slikt).

Skakt og skadeskote, mjukt og deilig. Shearwater er softrock anno 2004, og betre enn det meste av den californiske vellyden frå 70-talet (så det så).

8/10

Først publisert på Groove.no (i 2004)

 

Nov4

Ron Sexsmith – Retriever

Posted on by
Standard

Nok ei plate med harmonisk og veloppdragen popmusikk frå den skånsomme canadiaren.

cover  Han prøvde seg i det små sidan tidleg på 80-talet, med sjølvfinansierte kassettinnspelingar, og som medlem i eit band med det, i Sexsmith-samanheng, svært så passande namnet The Uncool. Så entra han vår verden i 1995 med ein vakkert lydande CD som kun bar hans eige namn, og fylgde denne opp med den endå sterkare Other Songs to år seinare. Som ein beskjeden canadisk skogsblom syng han sine varlege poplåtar. Låtar som trass i sin enkle framtoning både ber i seg uforutsette vendingar og mangfoldige toneinnslag. Og viser ei unik evne til å hente mykje fin musikalitet berre utav enkle små ord. Det er derfor lett å skjøne at ein kar som Elvis Costello åpenlyst har proklamert sin kjærleik til Sexsmith sin tonekunst. Lett også fordi ein i Ron sin melodioppbygging, og då særlig på dei tidlegaste platene, høyrer mykje Costello. Rett nok turnerer Ron rundt i ein mjukare og langt meir danna sfære enn den den godaste Elvis har pleidd å gjere seg gjeldande i. Men slektskapet er der.

Som den røynde låtskrivaren han er, er det også lett å skjøne at Paul McCartney tykkjer om Sexsmith sine låtar. Og når eg no har gjort meg kjent med Ron sitt aller nyaste album Retriever, viser det seg at det er nett desse McCartney-tangentane som kanskje gjer seg aller mest gjeldande denne gongen. Særlig synest eg at dette kjem til uttrykk i dei grasiøse tilfella Not About to Lose og Tomorrow In Her Eyes, sjølv om det er lenge sidan eg har høyrt Beatle-Paul utretta såpass til saker. Beatles-klangen er også tilstades i meir up-tempo tilfeller som From Now On og Happiness (saman med den hamrande klangen frå gjestemusikant Ed Harcourt sitt piano), utan at nokon av låtane vel egentlig representerer Sexsmith sine aller største stunder som låtskrivar. Det gjer derimot elegante Imaginary Friends. Det er når Sexsmith tryllar fram slike tonar at vegen til ei legende som Cole Porter ikkje synest altfor lang. Ellers set eg også stor pris på den instrumentelt strippa For the Driver, med sine strøk av britisk folk. Aller mest velgjerande trur eg likevel praktfulle Dandelion Wine er. Den startar med Ron og hans akustiske gitar, som etterkvart får selskap av både piano, elektrisitet, rytmeanslag og strykarar. Utan at låta blir overkøyrd av den grunn.

På den andre sida klarer eg ikkje heilt å svelgje den 70-tals Bill Withers-inspirerte, og litt for svulstige Whatever It Takes. Samstundes som at heilskapen på Retriever kan gje eit litt vel pyntelig bilde. Det hadde ikkje gjort noko om han eit par gonger hadde skjena ut i eit noko meir hudlaust lende (eit slikt eit som dediserte Elliott Smith vitja, litt for ofte kanskje). Men så er det det at Ron Sexsmith truleg har andre intensjonar med sin musikk enn slike dunkle utflukter. Slikt som å sirkle inn veldreide tonerekkjer og plassere dei i eit harmonisk bilde. Og med god hjelp av produsent Martin Terefe (som og gjorde samme jobben på forrige Sexsmith-album, Cobblestone Runway) blir det alt i alt eit vellykka bilde utav desse tekkelige strøka også. Sjølv om eg personleg finn ein smule meir samhøyr med mannen sine to album frå midten av nitti-talet. Kanskje fordi Costello alltid har tiltalt meg meir enn McCartney.

6/10

Først publisert på Groove.no (i 2004)