Author Archives: Oddmund Berge

Ukjend's avatar

About Oddmund Berge

musikk, rock, pop, psykedelia, punk, postpunk, funk, garasjerock, hiphop, country, soul, folk, kraut, jazz, blues, viser, americana, litteratur, romanar, noveller, poesi, groove, og slikt.
Des2

Hellbillies – Spissrotgang

Posted on by
Standard

Dei er no komme inn i tiande runde og hallingkanaan deira er, imponerande nok, minst like ledug og sprek som den var i dei første rundane.

6

cover

Det har gått over femten år no, sidan dei fem hallingdølane for første gong byrje å sysle med sin lokale variant av tonar frå andre sida av Atlanteren. I starten var det Arne Moslåtten si alt anna enn tematru gjendikting av amerikanske countrylåtar. Og Birgjit Lien og Ei Krasafaren Steinbu skulle bli kjent både aust for Hallingporten og vest for Hallingskarvet. Etterkvart nytta dei seg mindre og mindre av ferdiglaga tonar, og tok i staden til å lage dei sjølv. Utan at Amerika-inspirasjonen vart dugelig mindre av den grunn, men no med eit litt sterkare trykk på sørstatsrock og vestkystharmonering, og litt mindre countryklang.

Spissrotgang er Hellbillies sitt tiande album. Dei er stadig dei same fem. Dei er ikkje vanskelige å kjenne att. Men dei er urovekkande friske og opplagte. Her er få tendensar til slark og lettvinte rutineløysingar, slikt som veldig mange andre i ein liknande posisjon ofte endar opp med. Ein ledug, luftig og rett så nyansert produksjon frå gitarmaestro Lars Håvard Haugen si hand skal ha sin del av æra for det. Samstundes har kanskje aldri broder Aslag Haugen komme opp med eit tettare koppel av vinnande tonekombinasjonar. Når så Moslåtten i tillegg kler desse opp med interesseskapande tekstar, som berre unntaksvis går litt på tomgang eller tyr til klisjéblødmer, er grunnlaget lagt for eit album som definitivt er blant dei beste underteikna har høyrt frå denne kanten.

No har ikkje underteikna gjort seg kjent med ratt alle av bandet sine utgjevingar. Så ei altfor sikker meining om kor Spissrotgang nøyaktig skal plasserast i Hellbillies-landskapet tar eg ikkje på meg å legge fram. Men albumet er i alle fall trygt innafor rammene av det sedvanlig usnobbete, ukompliserte og folkelige som alltid har vore ein viktig del av deira signatur. Ein signatur som like fullt loddar djupare enn berre lyden av laurdag og festfull allsong.

Slik det er når dei til lyden av elektrisk twang, smekre fløytetonar og eit offensivt groove startar albumet med å gå Mot Straumen på eit særs vinnande vis. Ei frisk historie om ein ramp og rebell, «ein raudfarga klut». Der siste verset vel må tolkast som eit lite innspel i klimadebatten; «Hvis pengane rår over tanken, ligg jorda snart ribba som vrak». Eit tilbakevendande tema hos Hellbillies er den vesle karen i periferien si oppleving av å verte lite verdsett av kapitalen i dei sentrale strøk. Denne gongen kaukar dei Hallo Telenor, og er rimelig misnøgde med tempoet på breidbandet. Eit par slag i retning makthavarar rettar Hellbillies også i albumet sine to røffaste (og minst minneverdige) kutt. Den southern-rullande Seks Tusen Hål, der vegkvaliteten «frå Hol ned te Ål» ikkje får særlig god omtale, og den kjaptrockande Svelg Ein Kamel, der ein politikar på kant med sanninga får høyre kor kamelen er blitt av.

Elles handlar det vel mest om dei nære ting. Kjærleiken, festen og dalen. Kjærleik som er sterkt forvitra i den strykar-raffinerte balladen Gamle Spor. Det motsette, kjærleik ein ynskjer velkommen, i den litt Åge Aleksandersen-aktige balladen Fint Å Væra To. Mislykka nettbasert sjekking i den raft countryrockande Ingen Der. Om ein festglad fyr som lyser morgonfuglar i bann i rockelåta Mørkemann. Og om ein annan som vel helst lyser festen i bann i det duvande bakrusnummeret Livsfarleg Leik. I eit vakkert Haugen-harmonert refreng høyrer vi så i tittelkuttet om ein stressa fyr som ynskjer seg bort frå dalen og ut mot havet. Medan jyplingen i Ukjend By helst vil heimatt.

Det finst som kjent songar for dei fleste høve. Hellbillies sin diskografi dekker vel ikkje alt, men ein god del. Fyren i den twangy balladen Drukne Ei Gudinne startar med å underrette om at han «har tusen sanga for alt». Men, skal det vise seg «tusen æ for få, mangla ein som kan drukne ei gudinne». Den er ikkje å finne, ikkje i lomma og ikkje i platehylla. Så no søker han råd hos lyttaren, og vil ha beskjed om det skulle vere nokon der ute som kjenner til ein slik song.

Eg kjenner ingen. Men eg er blitt kjent med ei god handfull her på Spissrotgang som kan gjere godt å møte att ved fleire andre høve.

Først publiseert på Groove.no (i 2007)

 

Des2

Richard Hawley – Lady’s Bridge

Posted on by
Standard

Det er ikkje langt frå Coles Corner til Lady’s Bridge. Men all glød vart ikkje med.

5

cover

Det aller meste er ved det same når Richard Hawley for fjerde gong gjer ut ei plate. Han finn eit landemerke i sin kjære heimby Sheffield og gjer det til tittel på plata. Ei plate han så fyller med songar om lengsel, sakn og ulike grader av smerte. Tonane er av det slaget ein ofte kunne høyre den gongen bilda kom i svart/kvitt og værskifte hadde sine naturlege årsaker. I Hawley sin famn er dei trygge. Han sender dei aldri ut på farefulle vegar. Han lar dei aldri bli tilsmussa av eksperimentell iver. Han gjer det kort sagt ikkje vanskelig, verken for seg sjølv eller songane sine.

Ved førre møte, nede på Coles Corner, fungerte denne tilnærmingsmåten perfekt. Fleirtalet av songane var uimotståelige. Både i kraft av sitt melodiske vesen, og i kraft av ei stille nerve som varleg men like fullt ubønnhørlig låg der og dirra. To element som eg nok synst har fått litt trongare kår når Hawley no, to år seinare, har bevega seg ut på Lady’s Bridge.

Songane er for så vidt heilt greie dei. I alle fall dei fleste. «I don’t need no valentine» syng han innleiingsvis, «don’t need no roses», og smektande strykarar set to strekar under svaret, «Cos they just take me back in time, to when you loved me only». Men han kan også la strykarar vere strykarar og gjere det meir sakralt. Som når han syng om å legge Lady Solitude bak seg. Eller når han i country-twang former lar ein hutrande gatevandrar få komme til orde i Dark Road.

Her er eit par songar om elva. Tittelkuttet sjølvsagt. Luftig og medhårsstrykande. Og Roll River Roll, der hovudpersonen helst ynskjer å kaste seg i flaumen som har dratt av garde med hans kjæraste. Det stummande mørkret får også litt merksemd. Sjølvsagt gjer det det. Our Darkness syng han rett så vemodsfullt og vakkert om like før slutt; «so heartless, this darkness», og lar bakgrunnen bli krydra av sordinerte blåsarar. Medan han til tonar, og i eit arrangement som kunne vore henta frå eit utkast til ein Tindersticks-låt tar for seg ein av dei gongene då The Sun Refused to Shine. Denne har litt meir underliggande dramatikk i seg enn resten av feltet. Og så syng fagre Sally Doherty saman med han på. Det er avgjort ikkje øydeleggande.

To gonger dukkar det opp låtar som køyrer i eit meir oppjaga tempo. Eit slags rockabilly tempo. Dei er av typen identitetslause, og allereie gløymt (Serious og I’m Looking For Someone to Find Me trur eg det var dei heitte). Men akkurat dét gjeld berre dei to, eg vil ikkje nytte ord som identitetslaust om resten av Lady’s Bridge. Absolutt ikkje. Det er likevel eit eller anna som ikkje er heilt som eg kunne ønska meg det. Eg får liksom ikkje plata skikkelig innunder huda.

Det er hyggelig melankoli som kan fylle bakgrunnen medan vi sit der, to stykk, og nippar til eit glas med noko raudt i, og lar praten gå om heilt andre ting. Lady’s Bridge vil aldri finne på å forstyrre. Men kanskje er det nett det den burde gjort av og til. Forstyrra litt.

Først publisert på Groove.no (i 2007)

 

Des2

Pj Harvey – White Chalk

Posted on by
Standard

Så stillferdig har vi aldri opplevd PJ Harvey før. Men ikkje tru ho har fred i sinn.

7

cover

Det har ikkje vore ein rak og heilt opplagt veg PJ Harvey har fylgt frå ho platedebuterte i rett så rå former med Dry og til ho no femten år seinare har komme fram til White Chalk. I løpet av desse åra har ho komme opp med album som det brutale Rid of Me, det krypande, distinkte og meisterlige To Bring You My Love, og det meir polerte og melodiske Stories From the City, Stories From the Sea. Med White Chalk tar ho sitt til no kanskje mest vågale skritt og viser fram ei sakral side ho vel tidlegare knapt eingong har antyda å inneha.

Coverbildet viser dama sittande i ei forhistorisk drakt. Ja, ho kunne vel nærast gått rett inn og spelt rolla som den mutte og smått anemiske veslesøstera til Emma Thompson i ei eller anna Jane Austen-filmatisering. Tonane PJ Harvey omgjer seg med på plata kan også seiast å ha eit tilsnitt av noko forhistorisk ved seg. Og då er det engelsk folklore eg har i tankane. For på det som står fram som hennar mest engelske album til dato, er bluesen som i større eller mindre grad har vore grunnpilaren på hennar tidlegare utgjevingar blitt erstatta av eit tandert og spøkelsesaktig folk-uttrykk som hentar mykje av sin inspirasjon frå dei same tufter som Sandy Denny og Vashti Bunyan henta sin.

Borte er gitaren også, i alle fall den elektriske. I staden har pianoet fått mykje plass. Eit instrument PJ Harvey knapt har rørt før. No har ho rett nok med seg ringreven Eric Drew Feldman som ryggdekning, men eg kan like fullt ikkje forstå det annleis enn at ho kjem særdeles godkjent frå si handtering av tangentane. Dama har også funne fram til ein annan del av stemmeregisteret sitt enn den vi er blitt vane med å høyre. Nokre oktavar høgare oppe. Slik at ho stig fram i ei purare form. Og berre heilt unntaksvis fell ho tilbake til gamlemåten, og raspar litt til.

White Chalk er eit album av den sorten som treng litt tid. Låtane har eit marginalt melodisk vesen, og kan virke noko fargelause og tilbakehaldne før ein vert skikkelig kjent med dei. Men dei kviskrar og lokkar lyttaren til seg, og viser etterkvart at dei har ganske så mykje å fare med. Enten dei heiter The Devil og er forsynt med ein lengtande tone og ein bastant rytme, eller The Piano og har ei sonisk tiltakande åtferd, og eit sukk av eit mantra i sin midte; «oh God, I miss you».

Det er den der vansmektande kjensla, skumringstankane og dei tunge farvel som dominerer bildet. Eg skal ikkje seie at håpet ligg seks fot under, men det dansar i alle fall ikkje rundt i dei fremste rekker. «Please don’t reproach me» lyde det nakent og bedande i Blues Harp. I den ukomfortable Grow Grow Grow trampar hovudpersonen på det ho fortvila prøver å få til å vekse. Medan To Talk to You handlar om saknet av ei nyleg avliden bestemor.

Tekstane er minimalistiske og slett ikkje eintydige. Dei fortel om ei smerte, men er nødvendigvis ikkje tydelige på kva den kjem seg av. Den melodisk vinnande men særdeles nådelause When Under Ether trur eg handlar om ei kvinne som nett har opplevd ein abort; «something’s inside me, unborned and unblessed, disappears in the ether». Tittelkuttet, som også har eit lite hint til eit ufødt barn, tenker eg på som eit besøk i eit barndomens rike («Dorset’s cliffs meet at the sea, where I walked») som ikkje heilt fortonar seg slik hovudpersonen minnast det var.

Det er PJ Harvey i nennsame former, men slett ikkje i døsande former. For dama sår uro på dette viset også ho. Sjølvsagt gjer ho det.

Først publisert på Groove.no (i 2007)

 

Des2

Grinderman – Grinderman

Posted on by
Standard

Med hår i fjeset, lyst i blikket, og synd i tankane.

7

cover

«I’ve gotta get up to get down and start all over again,
Head on down to the basement, and you shout;
Kick those white mice and black dogs out,
Kick those white mice and baboons out,
Kick those baboons and other motherfuckers out,
and
Get it on»

Nick Cave har barbert Bad Seeds, men har enda opp med eit vesen som er skikkelig hårete. Grinderman er berre han og tre til, fiolin og strengetuktar av rang Warren Ellis, bassist Martyn P Casey og trommis Jim Sclavunos. Han har tatt dei med seg ned i kjellaren, der kan det godt vere dei har sparka etter irriterande beist, men først og fremst har dei spelt gamle bluesplater. John Lee Hooker, Howlin» Wolf, Willie Dixon, Memphis Slim. Ut att kjem dei i ei infernalsk sinnsstemning, med lyst i blikket og synd i tankane. Dei har tatt Grinderman-frakken på, og ser sitt snitt til å slå eit slag for mannen sine meir basale behov.

Det var dei same tre han i 2004 tok med seg til Paris for å gjere forarbeidet til det som skulle bli ein av Cave sine sterkaste plater, Abattoir Blues/The Lyre of Orpheus. Denne gongen har dei fullført sakene utan å blanda inn fleire. Grunnmønsteret er enkelt. Skrikande blues, ramlande rock, og innimellom eit og anna som tar det litt meir med ro.

Med bakgrunn i støynivået til Grinderman er det sjølvsagt freistande å trekke trådande tilbake til 80-talet og Cave sine første plater med Bad Seeds, eller kanskje til og med tilbake til pre-Bad Seeds akter som Boys Next Door og Birthday Party. Men Grinderman er ikkje heilt det same. Den gongen var det ein ung mann sine febertokter, deleriske formidlingsbehov og grenselause uro som var drivkrafta. Han dunka skallen i asfalten fordi den var der, han hadde hovudet fullt av idear og ein ubendig trong til kaste dei fram, og han skaut med hutrande hjerte og eit opprørt sinn når noko rørte seg. No når han er blitt ein middelaldrande mann gjer han det litt annleis. Han har sett meir, erfart meir, tenkt meir og han har utvikla ein trong til å ha litt meir orden i sakene, til å vere meir presis. Så når han møter opp på arenaen i desse dagar tar han seg tid til å sikte. Med stødig puls treff han også. Det er berre det at han, akkurat som dei fleste av oss surt har erfart mang ein gong, har sikta seg inn på feil blink.

No Pussy Blues er glansnummeret her. Han kjenner til triksa, og han gjennomfører dei, alle. Han ber henne ut, han skiftar sengjetøy, han kjemmer håret, han tar oppvasken, han kallar henne med kjærlige namn, han prøver med all slags blomar, han les poesi for henne, og han syng for henne, men ingenting nyttar. Til slutt heller han i seg ein liter med konjakk, men får berre hånleg latter tilbake. Så i eit torever av lausslopne strenger og elektrisk gnissel konkluderer han fatalistisk; «i got the no pussy blues».

Go Tell the Women er nesten like bra. Det soniske har ei meir tilbakelent form, nonchalant form, arrogant form, med gjentakande klunkande gitartonar som bindingsmiddel. Ein macho vitskapsmann og hans medsamansvorne har gått seg fast, og er i ferd med å gje opp og forlate bygningen:

«We are scientists, we do genetics,
We leave religion to the psychos and fanatics,
We are tired, we have nothing to believe in
We are lost
…
Go tell the women that we’re leaving»

Nick Cave tar seg av gitarspelet (for første gong?), og det overraskar sikkert ingen at han har lært meir av Blixa Bargeld enn Eric Clapton. Det er enkelt og ukultivert, men presist plassert. Noko som i grunn karakteriserer heile albumet sitt soniske vesen. Støybyene er ein del av noko som verkar å vere ein gjennomtenkt dynamikk. Kanskje kan ein seie at dette tar litt av den frigjorte gnisten vekk, men eg synst ikkje vi skal kimse av ein 50-åring og hans appetitt på å støye på ein 50-årings kontrollerte vis. Og påtatt opplever eg det i alle fall ikkje. For det er vel inga lov som seier at ein skal trø forsiktigare på fuzzpedalen, eller ikkje skal kunne skru temperaturen på brestepunktet, etter at hårfeste har byrja å svikte?

Derfor er eg med på notane når Cave dreg sine tre våpendragarar med på eit Cramps-tokt kalla Honey Bee (Let’s Fly to Mars). Eller når skrikande strenger akkompagnerer han medan han gjer eit forsøk på å ta vare på forstanden i Love Bomb. Men eg synst også det er heilt greitt når dei fire dempar lyden til det knapt høyrande i Man In the Moon, og Cave går inn i rolla til ein som har sakna ein far heile sitt liv.

Grinderman er ikkje det aller mest skarpskorne Cave har hatt føre seg, men plata har nok uvær i seg til at den nok ikkje legg seg til ro med det første.

Først publisert på Groove.no (i 2007)

 

Des2

Patty Griffin – Children Running Through

Posted on by
Standard

Griffin viser nok ein gong at ho burde bli kjent for så mykje meir enn å levere fine låtar til andre.

6

cover

Children Running Through har henta tittelen sin frå eit nesten 800 år gamalt dikt av den persiske filosofen Rumi. Kva diktaren, og kva Patty Griffin, vil seie med dette diktet trur eg må vere noko slikt som at ein kanskje bør vente med å grave seg ned til det endelige fløytesignalet lyder. Senk heller skuldrane og takk ja til dansen med livet. For det kan godt vere den einaste dansen du får.

I Coleman Barks si oversetting lyde det slik:

I used to be shy.
You made me sing.
I used to refuse things at table.
Now I shout for more wine.
In somber dignity, I used to sit
on my mat and pray.
Now children run through
and make faces at me.

Dei fleste songane på Children Running Through, Patty Griffin sitt femte studioalbum, har eit lysskjær over seg. Ikkje alltid så sterkt, men det er der i form av håp, trøyst, pågangsmot og gode minner. Og ein god del meir enn kva som trengte igjennom det meir desperate og dystre uttrykket som prega forgjengaren Impossible Dreams. Det var eit album der gospelen vart sunge frå skuggane, der Patty oppgitt hevda at til og med ho var trøytt av «useless desires», og der håpet om at den vesle sangfuglen skulle få fly «to the top of the world» var minst eit par knekte venger unna. Det soniske uttrykket veksla mellom country, blues, gospel og folk. Med eit tyngdepunkt på det siste. Heile tida helde i eit elegisk og mørklagt toneleie. Eit sterkt album, med ei god handfull verkelig minneverdige låtar. Ein av desse låtane er det gode sjansar for at du har høyrt sjølv om du aldri har lytta til Patty Griffin.

Heilt sidan debuten på midten av 90-talet har Patty Griffin kanskje vore meir kjent som låtskrivar enn som songar og artist. Velrennomerte folk som Emmylou Harris, Linda Ronstadt og ikkje minst jentene i Dixie Chicks har spelt inn fleire av songane hennar. Den mest kjente er kanskje den varlege og vakre Top of the World frå Impossible Dreams, som Dixie Chicks til og med kalla opp ein turné etter.

Ei målsetjing Patty hadde når ho starta arbeidet med Children Running Through var å vere litt meir nøysam med ordmengda i songane sine. Ei anna målsetjing var at ho skulle gje røysta si sjansen til å dominere lydbildet i litt større grad enn tidlegare. Det kan vel seiast at ho har klart å nå begge måla.

Når siste tone legg seg til ro har Patty og hennar hjelparar vore innom fleire musikalske leirar, og spleisa det heile saman til eit nyanserikt og homogent album. Seansen startar i groovet til ein jazzig kontrabass og til varleg kosting på trommeskinnet. «Maybe one day you’ll remember» syng Patty og får meg av ein eller annan grunn til å tenke på Willy DeVille. Når ho rundt neste sving oppfordrar til å Stay on the Ride så skjer det i ein sonisk sett meir pågåande fasong. Vi snakkar yppal blues-soul i ein grenseoppgang mellom Rickie Lee Jones og Etta James. Medan den nennsame balladen Trapeze bevegar seg i eit countrylandskap som Emmylou Harris har søkt mot mange gonger. Det blir derfor langt i frå feil når den same Emmylou smyg seg med som duettpartnar. Eit saliggjerande høgdepunkt, og ein sterk tekst om ein høgtflygande pasjon og ei stadig aukande smerte. Fire sentrale linjer:

Some people don’t care if they live or they die
Some people want to know what it feels like to fly
They gather their courage and they give it a try
And fall under the wheels of the time going by…

Stillferdige Burgundy Shoes tar for seg eit barndomsminne på yndig vis. Heavenly Day er den vakre soulballaden som proklamerar at «all the trouble gone away, for a while anyway». Den melodisk attraktive No Bad News blir driven fram av hyperaktivt og klangfullt gitarspel, og snakkar om svik og håp i ein kanskje ikkje heilt grei foreining. Medan Up to the Mountain (MLK Song) er ei spankulerande gospel-låt inspirert av Martin Luther King sin største tale.

Den dempa uroen frå Impossible Dreams er veksla inn mot eit meir sjølvsikkert og raffinert uttrykk. Men gløden har ho ikkje veksla inn.

Først publisert på Groove.no (i 2007)

 

Des2

The Golden Dogs – Big Eye Little Eye

Posted on by
Standard

Pop som rockar i veg med ei offensiv innstilling og ein dugande meloditeft, men ikkje med det store særpreget.

5

cover

Det fremste våpenet til Toronto-kvartetten The Golden Dogs er deira offensive innstilling. I fotball eller sjakkverda ville denne innstillinga sannsynlegvis ha ført dei opp i trøbbel. På Big Eye Little Eye fører den dei inn på eit litt meir usikra og spenningsfullt territorium enn der ei meir kontrollert åtferd hadde ført dei. Eller for å seie det på eit litt anna vis, det er den offensive innstillinga som skil dei frå å drive heller formålslaust rundt midt inne i eit overfylt indierock felt.

Eg går utifrå at The Golden Dogs er omtrent like ukjent for dei fleste andre som dei er for underteikna. Så ein kort biografisk gjennomgang er kanskje på sin plass. Historia deira strekk seg tilbake til byrjinga av 2000-talet. Den omfattar i første rekke låtskrivar og fremste kreative kraft Dave Azzolini og hans kone Jessica Grassia. Dei to spelar på fleire instrument, og dei deler på det vokale. Debutalbumet deira kom ut for tre år sidan, bar tittelen Everything In 3 Parts, og var sett saman av to EP’er dei kom med i løpet av sine første år. Big Eye Little Eye er oppfylgjaren.

Det er mykje syttital å spore i låtmaterialet til Golden Dogs. Men det er ikkje eit smalt område av syttitalet dei har peila seg inn mot. Dei turar fram i nabolaget til New York Dolls med Dynamo, dei snusar på noko grytidleg Police-stoff i Never Meant Any Harm, for så i Painting Ape å trampe litt uvørent på tonar som kan minne om noko Supertramp har hatt for seg. Ein coverversjon av ein syttitals-låt gjer dei også. Paul McCartney sin Nineteen Hundred and Eighty Five. Utan heilt å få liv i den. I alle fall ikkje før dei går litt viltert til verks med eit par gitarar mot slutten. Noko dei forresten føler seg fri til å gjere ved eit par andre høve også.

Av meir samtidige akter har dei i den tøyleslause framferda si eit og anna felles med band som Modest Mouse og Wolf Parade. Og når dei søker mot dei verkelig høgtsprudlande poptonar kan ein ane konturane av både The Shins og The New Pornographers baki der. Speedige låtar som Construction Worker og Runouttaluck skulle vere popkjekke uttrykk for nett det.

Det at eg i løpet av desse linjene har tydd til utstrakt namnedropping kan kanskje vere illustrerande for særpreget til Golden Dogs. For det kan vel neppe seiast å vere av det mest imponerande slaget. Slik eg høyrer dei her er dei nok meir eit band på jakt etter ein signatur enn eit som har funne den. Eg har imidlertid høyrt rykte om at dei er eit heidundrande live-band. Nett det trur eg så gjerne. Samstundes ser eg heller ikkje bort ifrå at dei ved neste korsveg har meir av seg sjølv å vise fram. Det er noko med den offensive innstillinga deira som seier meg det.

Først publisert på Groove.no (i 2007)

Des2

Diverse Artister – There’s a Hole in Heaven Where Some Sin Slips Through

Posted on by
Standard

Denne gongen er det venner av Glitterhouse som heidrar Van Zandt. Det blir mykje fin heider utav det.

6

cover

Det finst songar som kjem til å leve evig. Townes van Zandt har skrive fleire av dei. Det er no 10 år sidan den magre texanaren fant det der holet i himmelen og smaug inn. I åra som har fylgt har det blitt helde tribute-konsertar og dukka opp tribute-plater i eit kvanta få andre plar bli til del.

Då Townes van Zandt dukka opp på slutten av 60-talet vart han ikkje på noko vis skjenka den store merksemda, verken av musikkjournalistar eller den gjengse lyttar. Men etterkvart som tida gjekk skulle det vekse fram ein skare av verkelig dedikerte fans. Folk som utan blygsel plasserte han der opp saman med dei største av låtskrivarar. Ikkje utan grunn.

Poet er tittelen på ein Townes-tribute som dukka opp for nokre år sidan. Ein av dei som deltek der er Nanci Griffith. Ho seier dette om Townes Van Zandt: » Some of us songwriters are just lyricists, but he was definitely a poet».

It’s plain to see, the sun won’t shine today
but I ain’t in the mood for sunshine anyway
maybe I’ll go insane
I got to stop the pain
Or maybe I’ll go down to see Kathleen

Kathleen er definitivt ein av desse songane med evig liv. Kathleen er sannsynlegvis også den Van Zandt songen som har fått den sterkaste coverversjon-handsaminga, ever. Versjonen dukka opp i 1994. Som tittelspor på ein EP, av Tindersticks. Det er ikkje mange songar der ute like dirrande av smertefull desperasjon som Kathleen. Det veit Stuart Staples og hans kompanjongar, og dei grip fatt i den. Med eit overtydande grep. Bandet lar den steike på ei mørk sonisk grunnflate, medan Staples si kjenslevare stemme, og dramatiske strykarparti, lirkar seg inn frå kvar sin kant. Og manar slik fram bildet av denne hutrande skikkelsen med blodet drivande i rastlause former frå eit skjelvande hjerte. Ein sterk utfordrar til tittelen Tindersticks finaste augeblikk er den også. Skulle du vere i den situasjonen at du ikkje har tilgang på desse seks sublime minuttane i heimen, bør du handle. EP’en er då sjølvsagt eit utmerka val. Men det er ikkje eit dårlig alternativ å skaffe seg denne samlinga heller. For i tillegg til Kathleen får ein servert mykje anna dugande Van Zandt fortolking.

Fleirtalet av dei 17 spora på albumet er gjort eksklusivt for denne utgjevinga. Eit av unntaka er Paal Flaata sin versjon av Waiting Around To Die. Den er spelt inn i 1999, og er ein seanse som sannsynlegvis kan få karakteristikken; det beste han har gjort utan midnattskoret i ryggen. Skitten og med djupfølt blueskraft. Ei meir nennsam tilnærming har den andre skandinaven som er representert her, Christian Kjellvander, når han aleine med sin akustiske gitar syng seg igjennom Heavenly Houseboat Blues.

Artistutvalet på albumet er nok sterkt prega av at det er ei Glitterhouse-utgjeving. Dei fleste artistane som deltek her har fått distribuert fleire av platene sine nettopp gjennom kanalane til desse tyske entusiastane. Eit slags husband i den stallen må vel vere The Walkabouts. Dei gjorde sin definitive Van Zandt tolking då dei i høgelektriske former gjekk til åtak på djevelske Snake Mountain Blues. Den er med her i ei remiksa utgåve. Straumnettet blir også solid nytta når Steve Wynn og ein liten bande harvar over Lungs. Willard Grant Conspiracy tar det derimot langt rolegare, og gjer ein sakte nesten hymneaktig versjon av If I Needed You. Medan Knife In the Water harmonisyng og finn ein passe lunefull tone saman med Two Girls. Min nestfavoritt på samlinga trur eg likevel må vere Jim White & Mike Ferrio sin nennsame og djupfølte omgang med To Live Is To Fly. Men den er heller ikkje å forakte Ben Weaver sin strippa versjon av den marginalt melodiske Highway Kind (ei stemme og eit piano).

Som rimelig er dukkar det opp ein og annan mindre interessant sak også. Marah er og blir eit middelmåtig band, same kva dei tar tak i, og Jon Langford har nok hatt eit betre grep om blyanten når han teikna coverbildet, enn kva han og hans medsamansvorne har om White Freightliner Blues.

Hovudinntrykket er like fullt at her får vi servert nok ein velkvalifisert Van Zandt-hyllest. Det treng slett ikkje vere den siste.

Først publisert på Groove.no (i 2007)

 

Des2

Diverse Artister – Cowboy & Indianer Sessions vol. 1

Posted on by
Standard

Norskamericana frå sjefscowboy Skjeklesæther sitt lydarkiv. Mykje habilt stoff, og litegrann magi.

5

cover

Når Cowboy & Indianer-sjef Tom Skjeklesæther i desse dagar vil markere femårsjubileet for sitt kjære radioprogram med å gje ut ein CD, vel han like godt å spele ut det beste kortet med det same.

I ein kort tekst om bakgrunnen for dette albumet nyttar Skjeklesæther ord som destillert magi for å beskrive Vidar Vang sin versjon av Hank Williams klassikaren Weary Blues From Waiting. Det er ikkje vanskelig å vere einig med han i det. Åleine med sin akustiske gitar går unge Vang inn i ein varleg og sjelfull nærkamp med den gamle songen. Og han finn all lengselen Williams la inn der, og gjer den til sin. Det er i slike stunder ein ikkje føler trong for å kjekke seg med den klisjéfylte floskelen om at ein kjenner originalen, og at den sjølvsagt er betre.

I løpet av den neste timen gjer ein stor bukett norske (og nokon amerikanske) artistar for det meste coverversjonar av kjente og ikkje fullt så kjente låtar frå dei americana-groande jaktmarker. Alle låtane er spelt inn eksklusivt for programmet. Og dei aller fleste er spelt inn med lite straumtilføring og høg kassegitar faktor. Unplugged kalla dei det visst på MTV ein gong i tida.

Fem av artistane (Christer Knutsen, C.C Cowboys, Karin Wright, Omar Østli og Bill Booth) gjer nedstrippa versjonar av eigenkomponert materiale. Utan at nokon av dei bringer underteikna utav fatning på noko som helst vis. Låtane deira finn seg greitt tilrettes i den store grå dynga av høgst gjennomsnittleg trubaduring. Roy Lønhøiden kler av si eiga gjendikting av Townes Van Zandt sin Snowin» On Raton. Kjenningar av Lønhøiden veit at låta opna hans siste plate på utsøkt vis, den er ikkje nemneverdig svakare her.

Resten av spora er så vidt underteikna kjenner til låtar dei respektive artistane ikkje har gjort innspelte versjonar av før. To bergensarar vel seg Dylan. Sgt. Petter fortel historia om John Wesley Harding på sitt akkurat passe småskakke vis. William Hut og band prøver seg på I Shall Be Released. Dette er vel noko slikt som coverversjon nr. 3000 av akkurat den, og ein ting er sikkert: Hut og hans pertentlige variant er langt unna å finne fram til desperasjonen som Richard Manuel og The Band i si tid fant der. Mens vi snakkar om The Band, Home Groan vågar seg på It Makes No Difference. Det er ikkje Rick Danko-kvalitetar over Martin Hagfors sine vokale fraseringar, men han og resten av gjengen skaper like fullt ei nerve her som gjer versjonen meir enn dugande.

Townes Van Zandt fekk ein gong spørsmålet om kvifor alle songane hans var så triste. «Well they’re not all sad», svarte han «some of them are hopeless». Håpet er ikkje ein gong eit fjernt vindpust i hans song om den unge kvinna som kler seg opp og forlet barndomsheimen for å reise og møte den trulause forføraren St. John the Gambler.
Johnny Hide har berre kassegitaren og si flotte røyst å spele på når han gjer sin versjon. Det held lenge. Han syng dei sørgmodig vakre tonane så uttrykksfullt at det er som ein kan kjenne nærværet av «her frozen breath» og «mother’s tears».

Opplagt og med mindre Neil Young i røysta enn kva vanleg er gjer Saint Thomas ein absolutt levedyktig versjon av Neil Young sin Love is a Rose. Karen Jo Fields gjer ein personlig og fin versjon av Taj Mahal-låta Lovin» In My Baby Eyes. Hilde Heltberg syng James Taylor sin ikkje heilt ukjente You Can Close Your Eyes. Det har vel aldri vore blant mine favorittlåtar, og blir det ikkje i hennar versjon heller. Kevin Welch har Henning Kvitnes med seg som harmonipartnar i ein av Woody Guthrie sine mindre kjente songar, Peace Call, på habilt vis.

Tom Russell har ei røyst som er ei slags juniorutgåve av Johnny Cash. Det fell seg derfor ikkje heilt unaturleg for han å gjere ein versjon av Big River. Habilt det også. Eg er derimot litt meir usikker på kor naturleg den kraftfulle Texastrioen Grady følte det var å harve over Hank Williams sin Honky Tonkin». Å høyre dei gjere det er litt artig eit par-tre gonger, men så føler ein seg ferdig med den versjonen.

Bonuskuttet med Onkel Tuka er ei oversetting av Van Zandt sin countrygospel Two Hands, her To Hender. Den blir for tynn og ikkje heilt truverdig (men det siste er kanskje meininga også?).

Alt i alt renn det altså ikkje over av verkelig sublime augeblikk, men ei hyggelig lita markering like fullt.

Først publisert på Groove.no (i 2007)

Des2

Corado – Corado

Posted on by
Standard

Whopper er parkert, men sjåførane køyrer vidare, inn i eit sfærisk americana-landskap.

5

cover

Før var det Whopper, no er det Corado. Før var det pop med ein viss grad av futt i, no har poptonen tatt ein sving i retning av eit meir sfærisk americana-landskap. Og så er dei berre to. Begge heiter Anders. Hole og Bortne. Sistnemnte debuterte i fjor som romanforfattar med boka Et Bra Band. Corado er ikkje så verst, dei heller.

Det er lite gitar her, i alle fall av den elektriske sorten. Dei fleste låtane har keyboards/piano som hovudinstrument. Dei fleste låtane sig avstad, utan å ty til støyande fakter, i eit ikkje altfor hastig tempo. Dei er ikkje høge på originalitet, men fleire av dei har eit melodisk vesen det går an å like.

Eg sa dei var to, men det er dei ikkje heile tida. Dei har hyra inn nokre medhjelparar også. Bjørn Kåre Rambjør spelar trommer. Og trommelyd er det på dei fleste låtane. Eit par karar frå The Royalties bles i trompet og trombone på nokre av spora. Spesielt friskt lyde det når dei tutar i veg på den vesle sjarmerande poprakkaren We Got Nothing and We Are Not Going Anywhere.

Bortne fyller songane med små historier. Nokre som spenner over eit lengre tidsrom, medan andre meir har karakter av tilstandsrapportar eller stillbilde. Ingen tar for seg jubelscener. Ingen stirer ned i det ytste mørkret. Men dei har nok ein tendens til å operere i eit skikt noko nærare den siste tilstand enn den første.

Til eit vakkert pianotema, og i ei balladeform som har litt Wilco i seg, skildrar opningssporet ein tilstand som går frå hutrande til håpefull. «2002 – the year before I met you», året då hovudpersonen var tørst, svolten og redd for å ikkje bli sett, året han utforska «the why in when», året som tok slutt og vart til «2003 – the year when you found me».

I Some People Always Forget får songaren harmonisk hjelp av ei kvinne. Ho heiter Mari Persen og står bak skuldra hans og syng varleg med på strofer som; «some people always fall in love, not you, you don’t believe that love walks easily». Det er vemodsvakkert og det er popyndig. Meir brutale realitetar vert behandla i See You on the Flipside. Eit drama i tre akter. Om tre forkomne skikkelsar og deira veg mot undergangen, eller mot lyset «on the flipside».

Då har eg nemnt fire songar. Det er dei fire beste. Det er absolutt ein del habilt å spore i resten av seansen også. Samstundes opplever eg at det nok grånar litt til i siste halvdel av plata. På det soniske plan blir det då litt mykje det same opp igjen. Litt mykje piano og keyboards, litt lite nyansar, og litt svakare låtar.

Det er ikkje musikk som røvar hjerta, eller bringer ein ut av balanse. Slett ikkje. Men albumet har noko lite ved seg som gjer at det kan finne vegen utav hylla igjen. Og det er det jo slett ikkje alle som har.

Først publisert på Groove.no (i 2007)

 

Des2

Elizabeth Cook – Balls

Posted on by
Standard

Ei countryfrisk sørstatsdame det verkelig osar vilje, mot og attityde av.

8

cover

Med famnen full av forboden frukt, ein myndig sørstatsaksent, og utan spor av nøling i blikket kjem Elizabeth Cook dansande mot ein. Sometimes It Takes Balls to Be a Woman syng ho på albumets sentrale kutt. Og det er ingen tvil om at ho har det. Har det som skal til for å føre arven etter Loretta Lynn og Dolly Parton vidare. Vidare med ei låtskrivarkraft og ei twangy og ektefølt åtferd ein ikkje treff altfor ofte på i countrykretsar no til dags.

Eg trudde lenge at Balls var hennar debutalbum. Det falt meg sjølvsagt ikkje inn at noko så friskt og freidig kunne ha passert meg uhøyrt over fleire år. Men det har det. Balls er Elizabeth Cook sitt fjerde album. Dei tre første har enten blitt gitt ut på små uavhengige selskap med skrantande distribusjonsordningar eller blitt latt i stikken hos eit omstrukturerande større selskap. Beklagelig, for denne dama har langt meir å by på enn all verdens Shania Twainer og Faith Hiller. Ikkje skulle det vere nokon grunn til å gøyme henne i garderoben heller, for folk med same tvilsame idear som den kinesiske OL-komiteen, berre ta ein kikk på coveret.

Ho har ein bakgrunn av det slaget ein lagar countrysongar om. Født (i 1972) og oppvokse under fattige kår i dei rurale strøk av Florida, som den yngste av 11 halvsøstrer og halvbrør. Mora var ein songar og mandolinspelar frå ei åsside i West Virginia, faren hadde lært seg å spele kontrabass i fengsel, der han sona ein elleve år lang dom for organisert heimebrenning. Ho stod på ei scene første gong fire år gammal, og song songar mora hadde skrive. Does My Daddy Love the Bottle More Than He Loves Me heitte ein av dei. Faren slutta visstnok å drikke ikkje så lenge etter at han hadde høyrt den.

Ni år gammal hadde Elizabeth sitt eige band. I 1996 forlot ho eit universitet i Georgia med dugande eksamenspapirer både i rekneskapsføring og informasjonsteknologi. Ho fekk ein kontorjobb i Nashville. Men ho ville ikkje berre jobbe på kontor. Ho ville spele. Og spelte gjorde ho. På scener rundt i landet, og i utlandet. Ein julidag i 2004, seier rykta, stod ho på scena under Seljord Countryfestival. Det var visstnok fleire tusen der. Eg kan ikkje skjønne anna enn at ho må ha gjort inntrykk, i alle fall på den oppegåande delen av forsamlinga.

Til å produsere Balls har dama fått tak på ringreven Rodney Crowell. Ein kar som har hatt fingrane sine bort på mang ei aktverdig countryplate dei siste tretti åra. Albumet er etter seiande i stor grad spelt inn live i studio. Og du verden så levande det er. Frå det innleiingsvis, til swingande tonar, vert proklamert at Times Are Tough In Rock’n Roll og fram til det ein dryg halvtime etterpå vert slått fast på håpefullt vis, akkompagnert av mellom anna nydelige feletonar, at det alltid kjem ein morgondag med nye sjansar. Always Tomorrow (som den låta då sjølvsagt heiter) er ikkje komponert av Alf Prøysen, men av Elizabeth sin ektemann Tim Carroll. Og er ein av to låtar på albumet som ikkje dama har komponert sjølv. Den andre heiter Sunday Morning. Og ja, det er sjølvaste Velvet Underground-klassikaren vi snakkar om. Eit modig val. Men full seier. For ho gjer den heilt og fullt om til sin eigen vare vakre trøystefulle countryballade; «Watch out, the world’s behind you, there’s always someone around you who will call, it’s nothing at all».

Sidan vi først er inne i balladeavdelinga. Down Girl, med finfin koringsinnsats frå Rodney Crowell og Nanci Griffith fortel ein skilsettande historie om jenta som «used to take chances» men som no sit der som ein skygge av seg sjølv og stirer i golvet. Litt meir up-tempo, men framleis i eit melankolsk hjørne finn vi også den sterkt Dolly Parton-slekta Mama’s Prayers. «I’m not in the hall of fame, I’m not on the wall of shame», men livet er strevsamt like fullt, godt då å vite at ein er til stades i mammas kveldsbønn.

Det er ikkje balladar som dominerer albumet. Meir framtredande er ein twangy rockin» stil med visse aner mot 50-talet, men definitivt ikkje mosegrodd. Førnemnte Sometimes It Takes Balls to Be a Woman er nok stjerna i den avdelinga. Som ein hardbarka motsats til ærverdige Stand By Your Man etterlet den inga tvil om at her er ei dame som slett ikkje lar seg tyne av sjølvgode og tåpelige mannebein. Medan tittelen til den likeså livfulle He Got No Heart skulle seie det meste om kva den handlar om. Vår dame er ikkje innstilt på å vise nokon nåde; «he treats me like I play some kinda game, I’d shoot him down if I knew where to aim».

Frå kategorien sitatfreistande kraftutsagn lyt eg også berre sakse denne her frå Times Are Tough in Rock’n Roll; «all my feelings, all my fears, were confirmed with Britney Spears». Minuttet etterpå, i den feleflotte Don’t Go Borrowing Trouble, kjem ho så opp med friske og velformulerte råd om at ein ikkje akkurat treng oppsøke trøbbel ein ikkje har opphavsretten til. Dama står heller ikkje med henda dinglande usikkert og arbeidsledige i lause lufta i den sprudlande Gonna Be. Der omkvedet er av det særs så optimistiske slaget; «I’m not a has been, I’m still a gonna be».

Eg trur deg Elizabeth. Og ikkje minst, eg håpar sterkt du har rett.

Først publisert på Groove.no (i 2008)