Tag Archives: Palace Brothers

Bonnie Prince Billy – Wolfroy Goes To Town

Standard

Det er ikkje mykje bråk på den siste plata til Bonnie Prince Billy, men her er uro, og flust av meisterlige songar.

8

cover

Så er det årlige albumet til Bonnie Prince Billy her. Denne gongen i rosa omslag, og med eit knippe låtar som etterlet seg eit temmelig så spartansk inntrykk. Men rosa er det berre utanpå, inni er det svart. Og spartansk er ikkje synonymt med nusselig om noko skulle falle for å tru det. Ta heller då ein smak på tittelen; Wolfroy Goes To Town. Nemlig, ulven er på ferde, igjen.

Det har den vore ofte. Ei av dei mest klassiske linjene i heile Bonnie Prince Billy sitt livsløp lyde slik: «Why can’t I be loved as what I am, a wolf among wolves and not as a man among men». Og han har opptrett som både Superwolf og The Signifying Wolf. Han har stira inn i mørket, og høyrt ulven skrape på døra. Han har hatt ulven djupt i seg, og kjent seg som «an evil one». Han har hatt den i hælane, og han har jaga den bort. Men han har aldri blitt ferdig med den. I år kallar den seg Wolfroy, men det er berre utanpå, inni høyrer eg den aldri bli omtalt med det namnet. Der heiter den helst «I» eller «we».

Kva songane her har lyst å fortelje sit eg ikkje pr i dag med eit detaljert og ferdig svar på. Eg kjenner meg sant å seie ganske så langt unna å ha eit ferdig svar på det. Men dei har poesi i seg, det merkar eg, og spenning, kjenner eg, og mystikk, og ei mistru til at det går an å komme rakrygga og levande i frå dette her. Frå denne byturen han har gitt seg ut på, eller tilværet om du vil.

Ulveframferd av typen uling og gauling er sjølvsagt heilt fråverande. Denne ulven luskar og smyg mot målet, men vondt kan den bite. Både mot gud, djevel, venn, fiende, lykka og kjærleiken. Og glefsande kan den formulere seg, og nokså upålitelig. For den er som vi veit seg sjølv og sine lyster og sin svolt nærmast ulven. Det same kan vel seiast om dei han har sine rendezvous og samanstøyt med igjennom plata. Dei er av ulveslekt dei med, trur eg. Slikt kan det vanskelig bli oppbyggelige og trygge songar utav. Det blir det naturligvis ikkje heller, men Billy har invitert med seg ein engel til å gje tilhøva ein annan dimensjon enn kva han hadde klart berre med si eiga røyst.

Angel Olsen. Frå Chicago. Syng er alt ho gjer, men det gjer ho. Langt i frå heile tida, men når ho smett innom så skjer det eit eller anna. Kveikjande, glødande, eggande. Slike ting. Viktige ting. Plata hadde ikkje vore den same utan Angel Olsen si røyst.

Dei fem andre Billy har med seg er alle menn. Nokre har spelt med han fleire gonger. Slik som gitaristen Emmett Kelly. Han og dei andre spelar stort sett varlig, og syng litt harmoni. Til tonar og linjer som tar seg den tida som trengst. God tid.

Det opnar i pur countryskapnad, og med ein tilsynelatande audmjuk songar. «I’m no match for honest men» syng han. Sjølvransakande? Nedkjempa? Vel, kanskje ikkje heilt. Etterkvart reiser han seg og hevdar at det også er saker og ting som er lett match for han. «Those dreams» for eksempel. Og gud. Gud er god, og gud er dårlig. Men «bad god leaves us free», og det er vel i grunn best, høyrer eg Billy tenke. Det er ikkje den einaste songen der gud får seg ein kilevink og to. «God isn’t listening» lyde det i Time To Be Clear, sånn like før Angel Olsen tar eit ordlaust «dara-dara-dam»-tak i songen. Medan Billy i den alt anna enn oppløftande We Are Unhappy nokså nådelaust slår fast at «faith is destroyed, emptiness showing god’s cruelty deployed».

I Quail And Dumplings derimot får gud eit betre skussmål. Saman med ein gjeng lakeiar vert han her omtalt som «our bosom friend», ein det kjennes greitt å lengte etter, ein kvinnelig gud vel å merke. Og platas kvinne, Angel Olsen, syng sine aller sterkaste linjer. Eldfull og freidig, stiller ho spørsmål med menyen, men konkluderer til slutt lakonisk: «Fuck birds in bushes! Let’s take em in hand!». Sånn rett før Billy sjølv kjem opp med fylgjande statement: «Weather ain’t judgement and money ain’t love, the crimes of a criminal ain’t dealt from above». I ei låt som er utstyrt med albumets mest livfulle og melodisk tilgjengelige oppsyn.

Melodisk lett tilgjengelig er ingen gjennomgansmelodi for plata. Dei må vel heller seiast å ha eit noko marginalt tonalt vesen dei fleste låtane. New Whaling til dømes, der Billy i eit smalt toneleie står fram som ein djevelsk skapnad som har gjort ende på både det eine og det andre som har kryssa hans spor. Innimellom Billys dystre sjølvrapportering dukkar så Angel Olsen og eit par herrar fleire gonger opp med eit harmonisk «So far and here we are». Særdeles effektfullt, og på alle vis nyttig for låtas endelig fasong.

Platas mest siterte linje er «as boys we fucked each other». Ei slik ei som Billy plar dra fram iblant. New Tibet heiter songen, og «fucked» slik denne låta etterkvart fer i veg tolkar eg har meir med slåssing og faenskap enn med knulling å gjere. Sonisk har den eit forsiktig ekspanderande vesen. Tematisk finn eg ikkje heilt utav kva den har med Tibet å gjere, etter mitt skjønn handlar den om folk med ganske alvorlige psykopatiske trekk. Slike lyde konklusjonen: «We leave fear of future, love for others, and guilt untouched on our shelves».

Black Captain er ei sårare affære. Ei med eit sakn i seg. Eit sakn etter ein vital læremeister, ein guru, som no har forsvunne inn i den demente tilstanden. Cows er ein annan sak, ein nifsare sak. Billy syng frå sitt djupaste og mørkaste kammer: «Human grace has never been, nor will be. You’re welcome here … but others are not welcome here». Ein el-gitar gjer seg etterkvart til kjenne. Og heilt til slutt strøymer det på stemmer frå fleire hald, og låta blir nokre effektfulle sekund til engelsk folk frå Wicker Man-trakter.

«Night noises are my noises» hevdar Billy i siste låt. Eg finn ingen grunn til å tvile på det. Albumet er som de vel har forstått på ingen måte plaga av støy og ulydar, men til gjengjeld har det flust av nattas stille krypande uroskapande vesen i seg. Førsteinntrykket mitt var at Billy kanskje hadde plassert seg i eit vel eindimensjonalt bilde denne gongen. Det inntrykket har endra seg undervegs. No opplever eg plata som gjennomsyra av noko lumskt dirrande eg må ha meir av. Og endå meir av. Kva sisteinntrykket blir veit berre natta.

Først publisert på Groove.no (i 2011)

 

Bonnie Prince Billy – Beware

Standard

Djupare inn i countryen enn nokon gong. Men tru ikkje at han sviktar. 

8

cover

Coveret er i svart og litt kvitt. Slik det også var då Bonnie Prince Billy for alvor meldte sitt kome med I See A Darkness. Den gongen med eit bilde av ein hovudskalle. Denne gongen med eit bilde av ein annan skalle. Opphavsmannens eigen. Henta rett ut av ei novelle av Edgar Allan Poe. Slik kan det i alle fall sjå ut. Tittelen, Beware, gjer ikkje så mykje for å dempe på det inntrykket. Men tonane frå den runde dingsen innafor dempar på inntrykket.

For dette er ikkje Billy stirande inn i dei mørkaste krokar. Dette er derimot Billy i sitt mest countryprega modus til dags dato. Og sjølv om country sjølvsagt handlar om vonde tap og verkande sakn, omfamnar Billy også fryden det er å kjenne blodet spele gjennom kroppen.

Det har aldri vore ein framand tanke hos Billy å arrangere møter mellom motstridande kjensler. Snarare tvert om, han har ofte gjort dei til dansepartnarar. Kanskje ikkje velvillige og sterkt synkroniserte partnarar. Men like fullt partnarar. Usikre partnarar. Stridige partnarar. Nedstemte partnarar. Og ved førre korsveg, Lie Down in the Light, også rimelig oppstemte partnarar.

Slik også på Beware. Her er smerter og tungsinn, lyster og skjemt. Han syng fram åtvaringar: «If you listen to me, you are lost». Og han syng om lammande sakn: «The more I am without you, the less I am a man». Men han gjev også uttrykk for at det er greitt å ikkje bli elska, berre ho klenger seg til han «all through the night». Eller han kan til livfulle tonar halde fram avskjeden som «the end of something wonderful».

Det har aldri vore ein idé hos Billy å drukne ord og tonar i eit lydrikt bilde. Langt i frå. Det spartanske og luftige har vore hans greie. På Beware er det meir lyd enn vanlig. Instrumenta er mange, og dei slepp til. Laussloppe og utan stramme taumar gjev albumet meg omlag dei same vibbane som det Dylan & The Band si Basement Tapes innspeling gjev meg. Og det er jo vibbar eg kan like å få.

Meir eller mindre harmonisk samsong pregar Beware i større grad enn noko anna album av mannen. Ved nokre høve, som på opningssporet Beware Your Only Friend og det folkrock-jazza avslutningssporet Afraid Ain’t Me, trør songarane til i oppildna og animerte midnattskor-former. Men oftare inntar dei ei noko meir skånsam rolle i bildet. Heldigvis, trur eg vi seier. Det kler liksom songane til Billy betre det.

Og det er på ingen måte dårlige songar han har komme opp med denne gongen heller. Sjølv om det knappast er nokon her som vil makte å snike seg inn på lista over hans ti aller mest minneverdige. Men så er no det ei særdeles gullkanta liste også då. Nærast an til noko slikt måtte i tilfelle den finstemte og leduge balladen Without Work, You Have Nothing vere. Der fiolinen kitlar, hornet sukkar, akustiske strenger varmar, og harmonitonen er gåsehud; «work, baby».

Vert å omfamne er også Heart’s Arms. Ein ballade som bygger seg frå nennsam til voluminøs. Ein ballade der hovudpersonen i pasjonerte ordelag etterlyser nokre skrivne ord frå den han elskar. Men han vert ikkje bønnhøyrt. Songens fortvilte maksimum kjem når e-posten endå ein gong viser seg å vere utan ord frå henne; «I open this awful machine, to nothing».

Countrytonen er klassisk i I Don’t Belong To Anyone. Av den sorten som kunne ha vore henta direkte frå The Louvin Brothers sin Tragic Songs of Life. Banjoen talar om lengsel, og songaren gjer likeså. Ikkje ein lengt retta mot ein spesifikk person denne gongen. Men ein lengt etter eit anna liv. Eit liv saman med ei kvinne, og nokon som kan kalle han pappa. Refrenget finn på subtilt vis sin plass i «freedom’s just another word for nothing left to lose»-tradisjonen:

«there’s no one who’ll take care of me,
it’s kind of easy to have some fun,
when you don’t belong to anyone»

Av andre songar verdt å nemne har vi den oppstemte og handklappa You Don’t Love Me, og den steelgitar-losa You Can’t Hurt Me Now. Vi har også I Won’t Ask Again med sitt refreng plukka frå songboka til Crosby, Stills, Nash & Young, den litt intrikate My Life’s Work, og den Nick Cave-slekta balladen You Are Lost.

Og sjå der du, då gløymte eg nesten (utan nokon som helst god grunn) den praktfullt refrengharmonerte Death Final, den smått oppspelte I Am Goodbye, og Nick Drake-blå There Is Something I Have To Say.

Då er vi komme dit hen at det berre står att å sette to strekar under svaret. Eit svar som handlar om at eg ikkje har oppdaga eit einaste svakt spor. Det skulle vel gjere Beware til eit album verdt å merke seg, skulle eg tru. I så måte held Bonnie Prince Billy ein no ti år gammal tradisjon vel i hevd.

Først publisert på Groove.no (i 2009)

Bonnie Prince Billy & Matt Sweeney – Superwolf

Standard

Superduoen finn tonen og dukkar ned i det grumsete og blodige, men løftar også hovudet, smiler og er tilfreds.

cover  Etter at han hoppa av skodespelarkarriera og gav seg til å lage, synge og spele inn songar tidleg på 90-talet har Will Oldham vore ein ganske så aktiv mann på platefronten. Under diverse pseudonym (Palace, Palace Music, Palace Brothers, Bonnie Prince Billy) har han vore ansvarleg for mange av dei siste ti-tolv åra sine mest interessante musikkutgjevingar. I tillegg har han vore deltakar på mange andre artistar sine plateframstøt.

Vi kan prøve å kalle Oldham for singer/songwriter, countrysongar, visesongar, bluessongar eller utøvar av minimalistisk, nennsom og langsom rock’n’roll, og vil avgjort vere inne på noko. Vi kan også kalle han autentisk, gåtefull, melankolsk, beksvart, og skrudd, samt ein skjeggete og syndig liten faen, og ein er nok inne på noko då også. På tonefronten gjer han altså tinga sine innafor ein tett befolka region. Men signaturen hans er tydeligare og meir personleg enn dei fleste andres. Tekstmessig følger han både dei blodige og dei vage spora langt lenger enn dei fleste tar sjansen på å gå.

På sida av alle trendar, langt unna kommersialismen sitt griske grep, luskar det rundt ein ulv i ufrivillige fåreklær. Mystisk, lumsk, svolten, hårete og bister, men av og til også lykkeleg. Ofte søker han offeret sitt åleine, andre gonger har han med seg ein liten flokk. På sitt forrige vesentlege framstøt, 2003 albumet Masters & Everyone, song han; «Why can’t I be loved as what I am, A wolf among wolves, and not as a man among men?»

Vi talar om Oldham sitt alter ego dei siste 6-7 åra Bonnie Prince Billy. Då han for alvor stirra inn i mørkret ein januar dag i 1999 hadde han gjort ferdig den første delen av ein album-trilogi med skakk og reservert, men uvanleg ektefølt og inderlig musikk. Om han syng ut, syng vakkert, syng feil eller berre mumlar, så er han alltid tett på tonen, orda og kjenslene. Han kjem aldri glefsande imot ein, men han kjem aldri krypande heller. Han rettar merksemda mot trådane som bind saman nervesentralen, hjarta, dei syndige lystområda og klumpen i mellomgolvet. På sitt hudlause og sterkt personlege vis får han offeret til å kapitulere, lene seg tilbake og bli oppslukt. Oppslukt av ein verden der perspektiva har andre vinklar enn ein er vant til. Ein verden der tonane kjem uanstrengt og i vakre kler. Og der ein ikkje har panikk for tomrom og åpne lender.

Sitt flunkande nye åtak kallar han Superwolf. Muligens i eit håp om å endelig bli tatt for den ulven han verkeleg er. Eller kanskje helst fordi han gjer dette framstøtet i tett samarbeid med ein annan ulv. Matt Sweeney (Chavez, Zwan) har fått namnet sitt sidestilt med Bonnie Prince Billy på coveret. Han står også oppført som medkomponist av låtar, og han korar litt. Det er likevel som gitartraktør han gjer seg mest gjeldande. Frå poengtert plukking til vitale elektriske utfall. Noko som er med på å stille Superwolf i eit litt anna lys enn dei andre Bonnie Prince-platene.

Master & Everyone er den spartanske, einsarta og målretta ferda inn i dunkelheimen. Ease Down the Road den melodiøse, rikast orkestrerte, og den som slepp mest lys inn. Medan I See a Darkness er ei reise inn i sjela sine mørkaste avkrokar. Stundom nennsomt akustisk, stundom tonelagt med eit hult piano eller vaklande brasstonar, og ved enkelte høve nokså infernalsk. Superwolf dukkar ned i det grumsete og blodige, men løftar også hovudet, smiler og er tilfreds. Den er både raffinert og uhøvla. Og består av både mangeslungne låtar og meir einsarta affærer. I Oldham-katalogen har den kanskje sin næraste slektning i Palace Music utgjevinga Viva Last Blues.

Superwolf bit seg fast med ein gong. My Home Is the Sea heiter det første sporet. Slik startar det: «I have often said that I would like to be dead in sharks mouth…» Ikkje noko allment ynskje, vil eg tru. I Prince Billy sin verden er imidlertid slike lengslar langt meir daglegdagse. Eit utruleg sterkt kutt forresten, som heilt naturlig manøvrerar seg fram mellom lågmælt falsettsang og brunstige Stones-fakter. I same dynamiske klasse finn vi også Goat and Ram. Men der åpningssporet ser mot avgrunnen løftar denne hovudet og står fram som ein vekselvis skjør og inderleg lovsang til livet og kjærleiken. Eit noko anna syn på tilværet har den skakkøyrte Charlie i det åtte minuttar lange dramaet Blood Embrace. Ein dyster og einstonig folkblues om mistenkeliggjering, sjalusi og utruskap. Sterk sak.

Sjølv om Sweeney og Prince Billy får litt trommehjelp frå Peter Townsend og nokre vokale bidrag frå Sue Schofield, gjer dei det meste åleine. Minimalistisk samkvem mellom sang og gitar, altså. Fleirstemt og hastig strengeplukkande i den sadomasochistiske affæren What Are You? Nakent og rett på sak i avsluttande I Gave You. Der hovudpersonen fortvila innser kor dårlig avkastning alle investeringane hans på kjærleiksfronten har gjeve. Meir nennsomt om å verte skyvd ut i kulden er den Nick Drake-aktige Bed Is For Sleeping. Medan Rudy Foolish er ein langsomt brennande og fleirstemt affære frå fjelltraktene der A.P. Carter samla inn tonane sine. Og når Only Someone Running kjem plystrande utav skogen så står superulven og skuar mot horisonten, og syng innstendig: «I sing evil, I sing good, I sing like a seagull should…»

Kan eg då konkludere annleis enn at Superwolf høyrer til blant dei briljante opplegga i den uoversiktlege serien av Oldham-innspelingar? Nei, det kan eg ikkje.

7/10

Først publisert på Groove.no (i 2005)