Tag Archives: Bergen Mandolinband

Bergen Mandolinband – Til Skogen

Standard

Med Vestlandet i ryggmargen, strengar som gnistrar, og tonar som fengjer, gjer dei seg fortent til ei smule merksemd.

6

cover

Livet er som kjent ikkje eit ferdigteikna kart. Livet blir til undervegs, det. Oftare som eit offer for det planlause og tilfeldige, enn som eit resultat av det strikt uttenkte og skarpt gjennomførte. Derfor må det ikkje så reint sjeldan finne seg i å fjerne klunger og skitne spor, der det sannsynlegvis heller kunne tenkt seg å supe sol og danse barbeint.

Så når det sprudlar som best, kan det avgjort vere lurt å forsikre seg at ein er eigar av ein redningsvest. Ein fest kan nemlig aldri vara evig (sjølv om ein stadig likar lure seg sjølv til å tenke annleis om nett det). Og det som kjem krypande fram i andre enden er sjeldan særlig attraktivt, og kan gjere vondare enn du anar. Like fullt, bøna går slik den: «Ta ikkje frå oss det vonda, for det er det vonda som gjer alt så fint».

Orda er Gaute M. Sortland sine. Songar og tekstforfattar i den fleirstemte mandolinbanden som i desse dagar har ei ny plate å by på. Etter å ha framført sine rotfesta folktonar (rotfesta i ein evig nordatlantisk tradisjon, som strekk seg frå dei svenske skogar til den amerikanske prærien) i engelske språkformer sidan det tidlege 2000-talet, slo dei i 2008 over på dialekt. Eit smart val, for med eitt ankra tonen deira seg fast i noko som virka vera deira eiga sjel. Deira vestlandssjel. Ei sjel farga og skaka av dei moralske krava og fuktige vilkåra som har tråla fjordane og svevd over vatna her sidan lenge før olje-alderen.

Det handlar mykje om dette å stadig drive inn på dei spora der den håplause kjærleiken gror, og festen alltid sluttar for seint. Der fridomen må sjå seg zooma inn i tronge lykteskjer, og bussen sjeldan kjem før dagen etter. Der bonangeren kanskje helst burde vore eit viskelær, galskapen på veg sørover, og døden eit avskilta alternativ. Ein landsdel verdt å flykte frå. Men kanskje endå meir; ein landsdel verdt å lengte tilbake til.

Frå sitt eksil i hovudstaden fangar Sortland og hans fylgjesvenner dei heimlige trakter med ganske så treffande formuleringar. Heimlige trakter, som slett ikkje er Bergen men strekninga Haugesund/Tysvær. Heimlige trakter, der mandolinen var eit populært våpen på den tida då unge folk elles lot grungeskjegget gro. Etter nokre år i opplag på loftet fekk den sin renessanse på studenthybelen i Bergen. Derfor Bergen. Derfor Mandolinband. Endå gitaren, banjoen, fela, kontrabassen, og meir til også gjer seg gjeldande. Friskt gjeldande.

Tonane, ein lett elskelig og veldig uproblematisk miks av bluegrass og visesong, er oftast henta frå Amerika. Dei er av typen tradisjonelle, eller står oppført med ein komponist som enten ikkje lever lenger, er veldig gammal, eller heiter Tom Waits. Frå sistnemnte si hand har dei henta Cold Cold Ground, døypt den Kald Kald Jord, latt den fylgje opphavsmannen sitt opprinnelige spor pensla med pietisme, sprit, innavl og innestengt opprørstrong, og på ingen måte tatt frå den gufset. Eit gufs som ikkje slepp taket før Fru Jonson sin son, i songen som fylgjer, er trygt bura inn, etter å ha utført simple handlingar på oppdrag frå eit par sjofle englar.

Tekstane tar Gaute M. Sortland på seg ansvaret for. Frå den innleiande historia om den vel sjølvgode typen som stadig bankar på døra til Mari, via den rastlause og utrangla skikkelsen som Ikkje Strekke Te, til han som står tynnkledd saman med dama si i Ingenmannsland, og ventar på bussen til festen.

Granitt har Sortland heile ansvaret for. Eit audmjukt stykke musikk, om ein fyr som har latt bandet i stikken for å krype under dyna med henne. Ein strykekvartett stryk vemodig, og alt er på sin plass. Konflikten band/privatliv/fest blir forresten gjort gjeldande som tema også ved eit par andre høve. Turnebussen har då dratt, og ein stakkar står att. Eller kanskje ikkje så stakkar, for når sjølvransakinga verkelig set inn lyde den slik; «Eg brydde meg aldri, og så fekk eg svi».

Bergen Mandolinband etterlet seg slett ikkje noko inntrykk av å ikkje bry seg. Tvert om, dei bryr seg om songen, dei gjer den puls, dei gjer den pust, dei gjer den varme. Ja ikkje minst varme. Dei burde snart dukke opp på ein fest nær deg.

Først publisert på Groove.no (i 2010)

Bergen Mandolinband – Lang Veg Til Tysvær

Standard

Med gamle tonar og eit friskt sinn lar dei mandolinane regjere og pretensjonane fallere.

6

cover

På sitt sjette album gjer Bergen Mandolinband det for første gong med norske tekstar. Noko som vel neppe kan karakteriserast som særlig mindre enn ein god idé. Friskt, vemodig og oppriktig syng dei om livet slik det ofte kan utarte seg, her vest. Og sannsynlegvis veldig mange andre stader også.

Dei prøver aldri å vere moderne eller korrekte. Dei er aldri i nærleiken av å vere vanskelige. For dette er enkle tonar. Enkle tonar henta frå eldre tider. Frå tida før Hank Williams gav uttrykk for si tvil om å komme seg utav denne verda i live (og fekk så altfor rett). Pre-country, eller old-time som det vel og vert kalla. Ein symbiose av folkemusikken som kom til Amerika. Også frå nordiske skogar og bygder. Det er heilakustisk, det er melodiøst, og trustappa av kjensler og sveitte tokter.

Bandnamnet skulle tyde på at dei held til i den vestlandske hovudstad. Det gjorde dei også den gongen dei starta opp. Sidan har fire av fem bandmedlemmer flytta til Oslo. Men sine barnesko trødde dei i bygder rundt Haugesund. Og skal vi driste oss til å lese noko utav platetittelen, Lang Veg Til Tysvær, ja så er det kanskje eit snev av heimlengsel å spore her.

Lengsel er det i alle fall mange, både vage og tydelege, spor av på plata. Lengsel etter dama ein aldri fekk. Humoristisk og lettleg fortalt i det feiande opningssporet Bakaren Amanda. Framført i vemodstung valsetakt i den ikkje så reint lite vakre Grønn Står Syrinen. Eller i up-tempo og dugande sentimentalt forma vendingar i Søvnlaus & Full; «Ein veg går til elva og ein veg til byn, men vegen til deg er borte vekk».

Alt medan mandolinane klynkar og beinflyr på ledug vis. Kompet går, fela stryk kvasst, trekkspelet er finstemt og eit trøorgel lurer seg med. Fleire av mandolinbandens medlemmer trør til i malmfull harmonisang, og får, ved dei fleste høve, yndefullt fylgje av to innhyra kvinner (Anne Lise Frøkedal (Harrys Gym) og Helga Gunnes (Trio Søt)).

«Legg dokker ned, og drøm om vind og vêr, i nattas kler, morgondagens lydar skal kle av oss» lyde det i harmonifull skapnad i Mandolinane Er Trygge, den finaste godnatt songen på denne sida av So Ro Lillemann. Minst like fint, og like harmonisterkt, er det avsluttande oppbrotssporet Starten På Noe Nytt; «Å kjør meg langt vekk frå denna byen der eg blei født».

Innimellom desse historiene om folk som ikkje heilt har fått til dette med kjærleiken, dukkar det også opp arbeidsmenn og røvarar. Førstnemnte i den tradisjonelle bluegrass-gospelen om industrialismens inntog, Sand & Stein. Medan tjuvradden i Flukt kjem køyrande ned frå Haukelifjell og lurer seg innom døra til ei kvinne før den usikre ferda går vidare.

La meg seie det slik: Det er beint fram ikkje kvar dag at melankolien og sentimentaliteten kjem drivande i like friske former som når Bergen Mandolinband strammar strengene og sender det meste som minner om pretensjonar åt pises.

Først publisert på Groove.no (i 2008)